Rozporządzenie PPWR, czyli unijne rozporządzenie 2025/40 w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych, zaczęło być stosowane w całej Unii Europejskiej 12 sierpnia 2026 r. Nowe przepisy obejmują cały cykl życia opakowań i mają ograniczać ilość odpadów oraz zwiększać skalę ponownego wykorzystania.
Zmiany dotyczą również opakowań transportowych. Wprost wymieniono m.in. palety, składane skrzynki z tworzyw sztucznych, pudła, tace, skrzynie, pojemniki typu IBC, wiadra, beczki i kanistry.
To oznacza, że zarządzanie paletami przestaje być wyłącznie kwestią operacyjną i kosztową. Coraz większego znaczenia nabiera to, w jaki sposób nośniki krążą w łańcuchu dostaw, kto nimi zarządza i czy rzeczywiście funkcjonują w systemie ponownego użycia.
Od 2030 r. co najmniej 40 proc. opakowań transportowych ma być wielokrotnego użytku
Najważniejszy termin to 1 stycznia 2030 r. Od tego dnia podmioty gospodarcze wykorzystujące określone rodzaje opakowań transportowych na terenie Unii będą musiały zapewnić, aby co najmniej 40 proc. takich opakowań było opakowaniami wielokrotnego użytku funkcjonującymi w systemie ponownego użycia.
Cel obejmuje również palety.
Na tym jednak wymagania się nie kończą. PPWR przewiduje bardziej rygorystyczne zasady dla części przepływów odbywających się w ramach jednego przedsiębiorstwa, grupy przedsiębiorstw lub jednego państwa członkowskiego.
Od 2030 r. opakowania transportowe wykorzystywane między różnymi zakładami tego samego przedsiębiorstwa lub pomiędzy przedsiębiorstwami powiązanymi mają być opakowaniami wielokrotnego użytku funkcjonującymi w systemie ponownego użycia. Podobna zasada dotyczy dostaw do innego przedsiębiorstwa wykonywanych w obrębie jednego państwa członkowskiego.
W tych określonych przypadkach przepisy wymagają, aby opakowania były zdatne do ponownego użycia i funkcjonowały w ramach systemu ponownego użycia.
Nie wszystkie elementy zabezpieczające ładunek podlegają jednak identycznym zasadom. W 2026 r. Komisja zdecydowała m.in. o wyłączeniu folii i taśm stosowanych do stabilizowania ładunków na paletach z części wymogu 100-procentowego ponownego użycia, wskazując na potencjalnie nieproporcjonalne koszty dostosowania.
W 2040 r. firmy mają dążyć do 70 proc.
PPWR przewiduje również kolejny etap zmian. Od 1 stycznia 2040 r. podmioty gospodarcze mają dążyć do tego, aby co najmniej 70 proc. opakowań transportowych objętych tym przepisem było wykorzystywanych w formacie wielokrotnego użytku w ramach systemu ponownego użycia.
Oznacza to, że 40-procentowy próg z 2030 r. nie jest końcowym etapem zmian przewidzianych dla opakowań transportowych.
Nie wystarczy, że paleta po prostu „wróci”
PPWR nie sprowadza ponownego użycia do samego faktu wielokrotnego wykorzystania tego samego nośnika. Przepisy wymagają funkcjonowania systemu ponownego użycia. Podmioty korzystające z opakowań wielokrotnego użytku mają uczestniczyć w takim systemie i zapewnić, że spełnia on warunki określone w rozporządzeniu. Przed ponownym udostępnieniem opakowania musi ono zostać odpowiednio przygotowane do kolejnego użycia.
W praktyce zwiększa to znaczenie informacji pozwalających ustalić, jak opakowania są wykorzystywane, zwracane, naprawiane i ponownie wprowadzane do obiegu.
Dla przedsiębiorstw oznacza to potrzebę lepszego monitorowania nośników oraz procesów związanych z ich zwrotem i ponownym wykorzystaniem. Znaczenia nabierają dane pozwalające wykazać, że paleta lub inne opakowanie transportowe rzeczywiście pozostaje częścią systemu wielokrotnego użycia, a nie tylko sporadycznie wraca do właściciela.
Właściciel palet będzie musiał lepiej kontrolować ich obieg
W wielu przedsiębiorstwach paleta trafia poza bezpośrednią kontrolę właściciela niemal natychmiast po wysyłce towaru. Przemieszcza się następnie pomiędzy zakładami produkcyjnymi, przewoźnikami, operatorami logistycznymi, magazynami, centrami dystrybucyjnymi i odbiorcami.
Dotychczas głównym problemem było często odzyskanie palety albo rozliczenie jej wartości. Nowe regulacje zwiększają znaczenie szerszej kontroli całego procesu. Firmy będą musiały zwracać uwagę przede wszystkim na to, jakie opakowania znajdują się w obiegu, czy funkcjonują w systemie ponownego użycia i jak wygląda ich droga przez kolejne etapy łańcucha dostaw.
W przypadku własnych nośników może to oznaczać potrzebę przeglądu istniejących systemów ewidencji, identyfikacji i zwrotów. W rozbudowanych łańcuchach dostaw szczególnie istotna będzie możliwość ustalenia, gdzie znajdują się palety i kto odpowiada za ich dalszy obieg.
Nie oznacza to jednak, że PPWR nakłada na każdą firmę obowiązek śledzenia każdej pojedynczej palety w czasie rzeczywistym. Kluczowe jest to, aby przedsiębiorstwo było w stanie wykazać spełnianie wymogów dotyczących ponownego użycia i funkcjonowania odpowiedniego systemu.
Pooling palet może zyskać na znaczeniu
Jednym z modeli pozwalających centralnie zarządzać wielokrotnym wykorzystaniem nośników jest pooling palet. W takim systemie użytkownik nie musi być właścicielem wykorzystywanych palet. Operator puli zarządza ich obiegiem, odbiorem, kontrolą techniczną, naprawą i ponownym wprowadzaniem do użytkowania. Rozporządzenie dopuszcza również możliwość powierzenia stronie trzeciej odpowiedzialności za funkcjonowanie jednego lub kilku wspólnych systemów ponownego użycia.
Na znaczenie takiego modelu w kontekście nowych regulacji zwraca uwagę m.in. CHEP, operator poolingu palet. Firma argumentuje, że centralne zarządzanie nośnikami może uprościć organizację zwrotów, napraw i gromadzenia danych dotyczących ich obiegu.
Nie oznacza to jednak, że pooling staje się wymaganym przez prawo sposobem realizacji nowych obowiązków. PPWR określa cele i warunki dotyczące ponownego użycia, ale przedsiębiorstwa mogą organizować system obiegu opakowań na różne sposoby.
Dla logistyki problemem będą nie tylko same palety
PPWR będzie miał znaczenie także dla innych elementów wykorzystywanych w magazynach i transporcie. Rozporządzenie obejmuje m.in. skrzynie, pojemniki, beczki, kanistry i inne opakowania służące do przemieszczania towarów. Firmy będą więc musiały patrzeć na gospodarkę opakowaniami transportowymi szerzej niż tylko przez pryzmat palet EUR czy własnych nośników magazynowych.
W praktyce szczególnie istotne będzie to dla przedsiębiorstw zarządzających dużą liczbą opakowań krążących pomiędzy wieloma magazynami, centrami dystrybucyjnymi i kontrahentami. PPWR przesuwa więc zarządzanie opakowaniami transportowymi z obszaru czysto operacyjnego coraz wyraźniej w stronę compliance, danych i zarządzania łańcuchem dostaw.
Najważniejsze cele dotyczące ponownego użycia zaczną obowiązywać od 2030 r., a kolejny, bardziej ambitny poziom przewidziano na 2040 r. Firmy mają więc kilka lat na sprawdzenie, czy obecne systemy obiegu palet i innych nośników pozwolą nie tylko je odzyskiwać, ale również wykazać, że rzeczywiście funkcjonują jako opakowania wielokrotnego użytku w systemie zgodnym z PPWR.
