Najważniejsze informacje:
- Włoskie kontrole obowiązują od 1 sierpnia do 1 września 2026 r.
- Obejmują wewnętrzne granice morskie i lotnicze Włoch z Hiszpanią.
- Powodem jest zagrożenie dla porządku publicznego i bezpieczeństwa wewnętrznego związane z wydarzeniami w Ceucie.
- Włochy wskazują również na ryzyko wtórnego przemieszczania się obywateli państw trzecich w strefie Schengen.
- Niemcy zamierzają przedłużyć kontrole na wszystkich granicach lądowych poza połowę września 2026 r.
- Berlin nie podał jeszcze nowego terminu zakończenia kontroli.
Przywrócenie kontroli przez Włochy to kolejny przypadek ograniczenia swobodnego przekraczania granic wewnątrz strefy Schengen. Choć decyzja nie obejmuje wszystkich włoskich granic, może wpłynąć na obsługę połączeń morskich i lotniczych między Włochami a Hiszpanią.
W przypadku transportu drogowego największe znaczenie może mieć kontrola osób korzystających z połączeń promowych. Przewoźnicy i kierowcy podróżujący między oboma państwami powinni uwzględnić możliwość dodatkowej weryfikacji dokumentów i wydłużenia odpraw.
Włochy wskazują na wydarzenia w Ceucie
Zgodnie z informacją przekazaną Komisji Europejskiej, Włochy przywróciły kontrole od 1 sierpnia do 1 września 2026 r. Obejmują one wewnętrzne granice lotnicze i morskie z Hiszpanią.
W uzasadnieniu włoskie władze wskazały na zagrożenie dla porządku publicznego, bezpieczeństwa wewnętrznego oraz zarządzania przepływami migracyjnymi.
Decyzja ma związek z ostatnimi wydarzeniami w Ceucie, hiszpańskim mieście autonomicznym położonym w Afryce Północnej. Doszło tam do masowych, nieuregulowanych przekroczeń granicy przez obywateli państw trzecich.
Włochy obawiają się, że część osób może następnie przemieszczać się do innych krajów strefy Schengen. W dokumentacji Komisji Europejskiej ryzyko to określono jako możliwość wystąpienia wtórnych przepływów migracyjnych.
Kontrole nie obejmują lądowych granic Włoch
Zakres włoskiej decyzji jest ograniczony. Kontrole dotyczą wyłącznie wewnętrznych granic morskich i lotniczych z Hiszpanią.
Nie oznacza to zatem wprowadzenia systematycznych kontroli na wszystkich przejściach między Włochami a innymi państwami strefy Schengen.
Z punktu widzenia branży transportowej szczególne znaczenie mogą mieć połączenia promowe. Kierowcy korzystający z transportu morskiego między Hiszpanią a Włochami mogą zostać poddani kontroli dokumentów po przybyciu do portu lub przed dalszą podróżą.
Sama decyzja nie przesądza, że na każdym połączeniu powstaną opóźnienia. W okresie obowiązywania kontroli należy jednak liczyć się z możliwością wydłużenia procedur granicznych, zwłaszcza przy zwiększonym natężeniu ruchu.
Schengen dopuszcza tymczasowe przywrócenie kontroli
Kontrole na granicach wewnętrznych strefy Schengen powinny być środkiem wyjątkowym. Kodeks graniczny Schengen pozwala jednak państwom członkowskim na ich czasowe przywrócenie, gdy występuje poważne zagrożenie dla porządku publicznego lub bezpieczeństwa wewnętrznego.
Państwo wprowadzające takie rozwiązanie powinno ograniczyć je do sytuacji wyjątkowych oraz przestrzegać zasad konieczności i proporcjonalności. Kontrole mogą obejmować wszystkie granice wewnętrzne danego kraju albo tylko wybrane odcinki, porty lub połączenia.
Decyzję podejmują władze krajowe, ale mają obowiązek poinformować o niej Komisję Europejską i pozostałe państwa członkowskie.
Niemcy chcą utrzymać kontrole po wrześniu
Równolegle z włoską decyzją pojawiła się zapowiedź kolejnego przedłużenia kontroli na niemieckich granicach. Federalny minister spraw wewnętrznych Alexander Dobrindt poinformował, że Niemcy zamierzają zachować możliwość prowadzenia kontroli na granicach wewnętrznych również po wrześniu 2026 r.
Obecne rozwiązanie obowiązuje do połowy września. Minister nie wskazał jednak, do jakiej daty miałoby zostać przedłużone.
Dobrindt uzasadnił decyzję koniecznością utrzymania dotychczasowych efektów w ograniczaniu nieuregulowanej migracji. Zapowiedział dalsze prowadzenie elastycznych kontroli, dostosowywanych do aktualnej sytuacji. Jako jeden z argumentów przywołał również wydarzenia w Ceucie.
Niemcy kontrolują wszystkie granice lądowe
Kontrole na wszystkich niemieckich granicach lądowych rozpoczęły się 16 września 2024 r. Od tego czasu były kilkakrotnie przedłużane.
Obejmują granice z:
- Polską,
- Czechami,
- Austrią,
- Szwajcarią,
- Francją,
- Luksemburgiem,
- Belgią,
- Niderlandami,
- Danią.
W lutym 2026 r. niemieckie Ministerstwo Spraw Wewnętrznych przedłużyło je o kolejne sześć miesięcy, od 15 marca do połowy września 2026 r.
Zapowiedź Dobrindta wskazuje, że kontrole nie zakończą się wraz z upływem tego terminu. Na razie Berlin nie przedstawił jednak formalnego okresu kolejnego przedłużenia.
Kolejne ograniczenia na mapie Schengen
Włoska decyzja i niemiecka zapowiedź pokazują, że tymczasowe kontrole na granicach wewnętrznych pozostają stałym elementem funkcjonowania strefy Schengen.
Dla przewoźników drogowych największe znaczenie mają kontrole na granicach lądowych, ponieważ mogą prowadzić do kolejek, trudniejszego planowania czasu przejazdu i zakłóceń w realizacji dostaw.
Włoskie rozwiązanie ma węższy zakres, ponieważ dotyczy połączeń morskich i lotniczych z Hiszpanią. Może jednak wpłynąć na operacje wykorzystujące promy, w tym na przejazdy kierowców i zestawów ciężarowych między oboma krajami.
Włochy planują zakończyć kontrole 1 września 2026 r. Niemcy już zapowiedziały natomiast, że ich kontrole będą prowadzone także po połowie września, choć nowa data końcowa nie została jeszcze ogłoszona.
