Rozwiązania miały na celu przede wszystkim zapewnienie płynności obsługi podróżnych w okresie wzmożonego ruchu granicznego, który zazwyczaj towarzyszy tak dużym imprezom sportowym, ale nie znikną wraz z zakończeniem mistrzostw Europy w Polsce i Ukrainie.
Innowacje doskonale sprawdziły się w praktyce i wiele z wdrożonych uproszczeń pozostanie nadal do wykorzystania przez podróżnych.
Flagowymi rozwiązaniami uproszczającymi przekraczanie granicy, które sprawdziły się w praktyce podczas Euro2012 są między innymi: tzw. „wspólna kontrola”, eBooking BUS, zielone korytarze oraz przestawne pasy. Inne innowacyjne pomysły Służby Celnej
przetestowane podczas turnieju to np.: odprawa graniczna podczas jazdy pociągu, kamery on-line na przejściach granicznych, wirtualne przekroczenie granicy, automatyczna nformacja celna w 4 językach, system awizacji przesyłek oraz karty szybkiej identyfikacji kibiców.
Pomysły doskonale sprawdziły się w praktyce podczas Euro2012, gdy natężenie ruchu granicznego wzrosło 25%. Autokary korzystające z systemu elektronicznej rezerwacji były odprawiane w ciągu 15 minut, dzięki „tzw. wspólnej kontroli” i zielonym korytarzom kilkaset tysięcy kibiców przekroczyło granice praktycznie bez oczekiwania, a przestawne pasy zapewniły płynność obsługi dla tysięcy podróżnych, którzy niemal jednocześnie zaplanowali przekroczenie granicy przez to samo przejście graniczne.
Wspólna kontrola” – tak zwana „wspólna kontrola” to kontrola w jednym miejscu przeprowadzana przez Służbę Celną i Straż Graniczną obu granicznych państw.
Kontrola celno-graniczna przeprowadzana w jednym miejscu jest nowatorskim w Unii Europejskiej rozwiązaniem przeznaczonym dla ruchu osobowego. Istotą tego rozwiązania jest kontrola dokumentów i towarów przeprowadzana wspólnie, w jednym miejscu, przez 4 służby graniczne obu państw. Podczas turnieju UEFA Euro2012 odbywała się po polskiej stronie granicy, gdzie podróżni zatrzymywali się do kontroli tylko jeden raz. Rozwiązanie pozwala na skrócenie wypełnienia formalności granicznej do kilku-kilkunastu minut, jeżeli podróżni nie przewożą w bagażu towarów przekraczających dopuszczalne limity.
eBooking BUS czyli elektroniczna rezerwacja odprawy autokarów i busów przewożących grupy zorganizowane to innowacyjne rozwiązanie polegające na zadeklarowaniu w specjalnym systemie konkretnej godziny odprawy granicznej. eBooking polega na uprzednim, elektronicznym powiadomieniu Służby Celnej o planowanym przyjeździe na granicę autobusu/busa przewożącego zorganizowane grupy turystyczne. Do zgłoszenia należy dołączyć listę pasażerów. Zarezerwować odprawę celną można za pomocą specjalnej aplikacji dostępnej na stronie internetowej www.granica.gov.pl. To innowacyjne rozwiązanie (dotychczas nie można było rezerwować czasu odprawy granicznej) zostało uruchomione przez Służbę Celną pod koniec maja. Dzięki elektronicznej rezerwacji granicznej odprawy celnej, zorganizowane grupy podróżujące autokarami lub busami nie będą musiały tak długo oczekiwać w kolejce, jak do tej pory. Poprawi to również płynność dokonywania odpraw granicznych przez Służbę Celną oraz Straż Graniczną, ponieważ będzie można skierować do odprawy celnej większą liczbę funkcjonariuszy. W przyszłości, w przypadku prób zgłoszenia
zbyt wielu autokarów na tę samą godzinę, system zaproponuje przesunięcie czasowe. O kolejności odpraw na granicy zadecyduje wówczas kolejność zgłoszeń przyjętych przez system. Na przejściach granicznych, na których pozwala na to infrastruktura, zostanie
wydzielony oddzielny pas dla autobusów korzystających z eBookingu.
Warunkiem skorzystania z systemu awizacji jest rejestracja firmy organizującej wyjazd w systemie eBooking BUS, za pośrednictwem strony internetowej ww.granica.gov.pl/ebooking oraz poprawne przesłanie zgłoszenia przekroczenia granicy. Ułatwienie dotyczy grup zorganizowanych, więc nie będzie można rezerwować w systemie eBooking odprawy granicznej autokarów bez pasażerów.
Zielone korytarze to specjalnie oznakowane (nic do zgłoszenia/nothing to declare) pasy ruchu na granicy lądowej przeznaczone dla podróżnych przekraczających granicę w celach turystycznych lub służbowych, którzy nie przewożą towarów podlegających zgłoszeniu celnemu. Jest to rozwiązanie analogiczne do bramek „nic do oclenia/nothing to declare” funkcjonujących od dawna na lotniskach. Zielone korytarze stanowią połączenie dwóch zielonych pasów po obu stronach granicy państwowej. Podróżnym, którzy nie przewożą towarów, które należy zgłosić na granicy, daje to możliwość uniknięcia oczekiwania w kolejce razem z osobami, które takie towary przewożą, a tym samym znacznie szybszego przekroczenia granicy. Podróżni korzystający z zielonych korytarzy mogą zatem znacznie skrócić czas oczekiwania na granicy zarówno przy wyjeździe z jednego kraju, jak i przy wjeździe do kraju sąsiedniego. Celem tego rozwiązania jest istotne zwiększenie liczby odprawianych na granicy osób, przy jednoczesnym utrzymaniu skuteczności kontroli Służby Celnej. Podróżni przekraczający granicę zielonymi korytarzami nie mogą przewozić towarów zakazanych przepisami prawa oraz towarów w ilościach przekraczających limity określone w przepisach dla bagażu podróżnego. Limity towarów obowiązujące w UE można znaleźć na przykład na stronie internetowej Służby Celnej (www.sluzbacelna.gov.pl). Jeżeli natomiast funkcjonariusze Służby Celnej podczas wyrywkowych kontroli prowadzonych na podstawie analizy ryzyka wykryją przemyt na zielonym korytarzu, podróżny musi się liczyć z wysoką karą finansową. Pierwszy zielony korytarz Służba Celna uruchomiła w porozumieniu z innymi służbami granicznymi już w 2009 r. na polsko-ukraińskim przejściu granicznym Korczowa-Krakowiec. Obecnie zielone korytarze funkcjonują na głównych przejściach granicznych z Ukrainą oraz na granicy z Rosja – w Grzechotkach.
Przestawne pasy to rozwiązanie polegające na tym, że przy symetrycznym układzie pasów na przejściu granicznym, w przypadku nagłego zwiększenia ruchu na pasach np. wjazdowych, zwiększa się ich liczbę poprzez wykorzystanie pasów wyjazdowych – bądź odwrotnie, w zależności od potrzeb. Rozwiązanie zyskało aprobatę wojewodów: lubelskiego i podkarpackiego. Wojewoda lubelski już zainstalował tablice świetlne LED, z możliwością wyświetlania dowolnych komunikatów dla podróżnych przekraczających granice, na przejściach granicznych z Ukrainą. Zapewniają one możliwość płynnej regulacji ruchem granicznym w zależności od aktualnej sytuacji i natężenia ruchu.
Najpoważniejszy test przestawnych pasów miał miejsce 9 czerwca na przejściu granicznym w Korczowej, na kierunku wywozowym na Ukrainę, gdzie w godzinach popołudniowych funkcjonariusze Służby Celnej i Straży Granicznej odnotowali największe natężenie ruchu granicznego. W ciągu zaledwie kilku godzin na przejście wjechało Az 1140 samochodów z kibicami wybierającymi się do Lwowa na mecz Niemcy-Portugalia. Służby graniczne skorzystały z możliwości przestawiania pasów stopniowo (w miarę potrzeb) zwiększając liczbę pasów wyjazdowych. Ostatecznie, dla samochodów osobowych i autokarów zostało uruchomionych aż 9 pasów na kierunku wyjazdowym z Polski na Ukrainę i pomimo gwałtownego zwiększenia natężenia ruchu, płynność obsługi podróżnych została utrzymana.
Źródło: Służba Celna
Autor: Bartłomiej Nowak
