Odpowiedni dobór czasu pracy umożliwi pracodawcy uniknąć problemów z naruszeniem przepisów o czasie pracy, poza tym pracownik nie będzie musiał wykonywać pracy w godzinach nadliczbowych. Nie zmienia to jednak faktu, iż uniwersalny, najbardziej korzystny w każdej sytuacji, system pracy nie istnieje. Wybór odpowiedniego zależy od potrzeb kadrowych i konieczności zapewnienia transportu osób lub rzeczy w określonych godzinach oraz dniach tygodnia.
Jedynym aktem prawnym regulującym systemy czasu pracy, w jakich mogą być zatrudniani kierowcy, jest ustawa o czasie pracy. W jej myśl, pracownik zatrudniony może być w następujących systemach czasowych:
● podstawowym,
● równoważnym,
● przerywanym,
● zadaniowym,
● przerywanym połączonym z równoważnym.
Każdy z pracowników musi być poinformowany w jakim systemie pracy będzie wykonywać swoje obowiązki. Poza tym w każdym z systemów, jest dopuszczalne zatrudnianie ich na zmiany – mogą oni wykonywać pracę według ustalonego rozkładu, który przewiduje zmianę pory wykonywania pracy po upływie określonej liczby godzin.
W stosunku do różnych grup pracowników, pracodawca może stosować zróżnicowanie czasu pracy:
System podstawowy czasu pracy, jest najbardziej popularny – zatrudnieni w tym trybie wykonują obowiązki po 8 godzin dziennie. Po przekroczeniu tego czasu, pojawia się już kwestia nadgodzin, która musi zostać potem zrekompensowana. W podstawowym systemie należy pamiętać, aby w okresie rozliczeniowym została zachowana przeciętnie 40-godzinna norma tygodniowa. Czas pracy w poszczególnych tygodniach może się jednak wahać – kierowca może przepracować 48 godzin, a w kolejnym 32 godziny. Jeżeli nie ma potrzeby, aby pracownik wykonywał swoje obowiązki dłużej niż 8 godzin dziennie, to wybór podstawowego systemu, będzie najbardziej korzystny dla pracodawcy.
Równoważny system czasu pracy kierowcy, jest niezwykle korzystny dla pracodawców, których kierowcy prowadzą pojazd w czasie przekraczającym 8 godzin na dobę, lecz nie w każdym dniu tygodnia. Wtedy też łuższa praca w poszczególne dni jest rekompensowana krótszą pracą w innych dniach lub dniami wolnymi. Należy jednak pamiętać, że ogólny wymiar czasu pracy pracownika zatrudnionego w takim systemie nie może być wyższy od wymiaru czasu pracy obowiązującego wszystkich pracowników w danym okresie rozliczeniowym. Równoważny system czasu pracy będzie jednak korzystny dla pracodawców prowadzących przewóz na dłuższych trasach, ponieważ wtedy korzystając z wydłużonych okresów prowadzenia pojazdu, można wykonywać pracę nawet 10 godzin na dobę. Z kolei dla pracodawcy niekorzystny jest krótki, 1-miesięczny okres rozliczeniowy.
System przerywanego czasu pracy umożliwia wprowadzenie dla kierowcy wykonującego transport drogowy przerwy w pracy, które jednak nie mogą być dłuższe niż 5 godzin. Praca taka musi się też odbywać na podstawie z góry ustalonego rozkładu czasu pracy. Ten system czasu pracy może być korzystny dla wykonujących regularnie transport na krótszych trasach z dłuższą przerwą między dotarciem do miejsca przeznaczenia, a powrotem do siedziby pracodawcy. Jest to też wygodne, gdy wykonuje się dwa takie same kursy jednego dnia, przez co wymagają odpowiedniej przerwy między jedną a drugą trasą.
W systemie zadaniowym istotną rolę odgrywa nie czas, ale zadania jakie do wykonania ma kierowca. Daje to swobodę w intensywności wykonywania powierzonej roli. Ta natomiast musi być dobrana tak, aby kierowca mógł wykonać obowiązki w ramach obowiązujących go norm czasu pracy (8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin tygodniowo). Stosowanie tego systemu czasu pracy jest odpowiednie dla pracodawcy, dla którego podstawą jest efekt pracy, a nie czas spędzony nad jej wykonaniem.
Równoważny system czasu pracy połączony z systemem przerywanym, jest uzasadniony gdy pracodawca jest zobowiązany do ustalania rozkładu czasu pracy pracownika obejmującego okres co najmniej 1 miesiąca.
Autor: Łukasz Majcher
