Tachografy w busach od 1 lipca 2026 r. [FAQ] Kogo obejmie obowiązek, jakie są wyjątki i kary?

Od 1 lipca 2026 r. część busów wykonujących przewozy międzynarodowe zostanie objęta obowiązkiem stosowania tachografów. Odpowiadamy na najważniejsze pytania dotyczące nowych regulacji, wyjątków oraz obowiązków przewoźników.

Podstawowe informacje i terminy

Od kiedy tacho w busach staje się obowiązkowe?

Oficjalna data wejścia w życie nowych przepisów to 1 lipca 2026 roku. Od tego dnia lekkie pojazdy użytkowe objęte rozporządzeniem muszą posiadać zainstalowane i aktywne urządzenie rejestrujące.

Jakich pojazdów dotyczą nowe przepisy?

Obowiązek dotyczy pojazdów oraz zespołów pojazdów (bus + przyczepa) o dopuszczalnej masie całkowitej (dmc) powyżej 2,5 tony do 3,5 tony, które wykonują międzynarodowy zarobkowy przewóz drogowy rzeczy lub kabotaż.

Czy przepisy dotyczą również kabotażu?

Tak. Obowiązek stosowania tachografów obejmie nie tylko międzynarodowy zarobkowy przewóz rzeczy, lecz także operacje kabotażowe wykonywane pojazdami o DMC powyżej 2,5 tony do 3,5 tony.

Co decyduje o obowiązku: masa rzeczywista czy dmc?

Kluczowa jest wyłącznie dopuszczalna masa całkowita (dmc) zapisana w dokumentach pojazdu, a nie realna waga busa podczas kontroli na drodze. W przypadku jazdy z przyczepą pod uwagę bierze się łączną dmc zestawu. Przepisy mogą więc objąć nawet samochód osobowy ciągnący ciężką przyczepę o charakterze zarobkowym.

Jaki dokładnie model tachografu trzeba zamontować?

Busy muszą zostać doposażone w inteligentne tachografy drugiej generacji w wersji 2 (Smart Tacho G2V2). Montażu oraz kalibracji i nałożenia blokady firmowej może dokonać wyłącznie certyfikowany warsztat.

Wyjątki i zwolnienia z przepisów

Czy każdy bus powyżej 2,5 tony musi mieć tachograf w ruchu międzynarodowym?

Nie. Rozporządzenie (WE) nr 561/2006 przewiduje dwa kluczowe wyłączenia (art. 3 lit. aa oraz art. 3 lit. ha), które pozwalają na legalny transport bez urządzenia rejestrującego.

Czym jest tzw. „wyjątek rzemieślniczy” (art. 3 lit. aa)?

Zwalnia on z obowiązku posiadania tacho kierowców przewożących materiały, sprzęt lub maszyny potrzebne im do pracy, a także wyroby wytworzone w ramach działalności rzemieślniczej. Aby z niego skorzystać, musisz spełnić wszystkie warunki jednocześnie:

• Dopuszczalna masa całkowita pojazdu lub zestawu nie przekracza 7,5 tony.
• Przewóz odbywa się w promieniu 100 km od bazy firmy.
• Prowadzenie pojazdu nie jest głównym zajęciem kierowcy.
• Transport ma charakter wyłącznie pomocniczy wobec podstawowej działalności.

Jak działa zwolnienie dla przewozów na potrzeby własne (art. 3 lit. ha)?

To wyłączenie dotyczy busów od 2,5 t do 3,5 t wykonujących transport w ramach działalności własnej przedsiębiorstwa. W tym przypadku nie obowiązuje limit 100 km (można jeździć na długich trasach międzynarodowych), o ile spełnione zostaną poniższe kryteria:

• Przewóz nie jest wykonywany zarobkowo na rzecz podmiotów trzecich.
• Towar stanowi własność firmy lub jest przez nią sprzedany, kupiony, wynajęty itp.
• Prowadzenie pojazdu nie stanowi głównego zajęcia zatrudnionej osoby.

Ważne ostrzeżenie: Jeśli kierowca busa jest zatrudniony w przedsiębiorstwie stricte na stanowisku kierowcy zawodowego, służby kontrolne najpewniej zakwestionują prawo do tego zwolnienia.

 Normy czasu pracy kierowców busów

Jakie limity czasu jazdy będą obowiązywać od 1 lipca 2026 roku?

Kierowcy busów objętych nowym prawem wchodzą w identyczny reżim czasu pracy, jaki dotyczy kierowców samochodów ciężarowych:

Rodzaj aktywności	Limit i wytyczne
Dzienny czas jazdy	Maksymalnie 9 godzin (możliwość wydłużenia do 10 godzin maksymalnie dwa razy w tygodniu).
Tygodniowy czas jazdy	Maksymalnie 56 godzin.
Dwutygodniowy czas jazdy	Łącznie maksymalnie 90 godzin w ciągu dwóch kolejnych tygodni.
Przerwy w jeździe	Co najmniej 45 minut po każdych 4,5 godzinach prowadzenia (można podzielić na jedną przerwę 15 min i drugą 30 min).
Odpoczynek dzienny	Standardowo minimum 11 godzin w każdym 24-godzinnym okresie.

Kierowcy wykonujący przewozy objęte przepisami Pakietu Mobilności będą podlegać również zasadom delegowania kierowców, wymogowi posiadania imiennej karty kierowcy oraz obowiązkowi regularnego powrotu do bazy lub miejsca zamieszkania.

Jakie kary grożą w Europie za brak wymaganego tachografu?

Jazda bez wymaganego inteligentnego tachografu drugiej generacji (G2V2) po wejściu w życie przepisów traktowana jest jako bardzo poważne naruszenie. Poniżej znajduje się pełny wykaz kar i sankcji we wszystkich krajach ujętych w oficjalnych raportach:

Austria: Grzywna waha się od 400 do 5 tys. euro (ok. 1,7 tys. zł – 21,5 tys. zł). Pojazd zostaje unieruchomiony do czasu instalacji odpowiedniego urządzenia.

Belgia: Brak odpowiedniego tachografu skutkuje sztywną grzywną w wysokości 2640 euro (ok. 11,3 tys. zł).

Bułgaria: Za używanie tachografu niezgodnego z przepisami grozi 1,5  tys. lewów (ok. 3,3 tys. zł), a za całkowity brak smart-tacho 2.0 – 3 tys. lewów (ok. 6,6 tys. zł). 

Chorwacja: Wielopoziomowe kary: od 390 do 920 euro dla kierowcy (ok. 1,7 tys. zł – 4 tys. zł), od 1980 do 3310 euro dla firmy (ok. 8,5 tys. zł – 14,2 tys. zł) oraz od 920 do 1980 euro dla osoby odpowiedzialnej w przedsiębiorstwie (ok. 4 tys. zł – 8,5 tys. zł).

Cypr: Brak inteligentnego tachografu 2.0 zagrożony jest grzywną do 3417 euro (ok. 14,7 tys. zł).

Czarnogóra: Kary za brak odpowiedniego sprzętu wynoszą od 2,5 tys. do 6  tys. euro (ok. 10,7 tys. zł – 25,8 tys. zł).

Czechy: Grzywna do 350 tys. koron czeskich (ok. 59,5 tys. zł) oraz odholowanie pojazdu do warsztatu w celu montażu tacho na koszt przewoźnika.

Dania: Kierowca ryzykuje mandat do 6 tys. koron duńskich (ok. 3450 zł), a firma transportowa do 12 tys. koron duńskich (ok. 6,9 tys. zł).

Estonia: Mandat do 800 euro (ok. 3450 zł) dla kierowcy oraz do 3,2 tys. euro (ok. 13,8 tys. zł) dla właściciela firmy.

Finlandia: Kary wyliczane na podstawie dochodów. Minimalna grzywna to równowartość 10 dni wynagrodzenia kierowcy, maksymalna to 25 dni.

Francja: Ekstremalnie surowe sankcje – kara grzywny do 30 tys. euro (ok. 129 tys. zł), do roku pozbawienia wolności oraz natychmiastowe zajęcie pojazdu.

Grecja: Kara wynosi 3 tys. euro (ok. 12,9 tys. zł) połączona z natychmiastowym unieruchomieniem pojazdu do momentu opłacenia należności.

Hiszpania: Grzywna administracyjna w wysokości 2001 euro (ok. 8,6 tys. zł).

Litwa: Mandat dla kierowcy od 350 do 600 euro (ok. 1,5 tys. zł – 2,6 tys. zł), dla podmiotu odpowiedzialnego od 900 do 1,7 tys. euro (ok. 3,9 tys. zł – 7,3 tys. zł). Dalsza jazda zostaje zakazana do momentu wymiany tacho i weryfikacji technicznej.

Luksemburg: Sprawa może trafić do sądu. Sędzia może nałożyć grzywnę od 251 euro do 25 tys. euro (ok. 1,1 tys. zł – 107,5 tys. zł) i/lub karę pozbawienia wolności od 8 dni do 5 lat.

Łotwa: Grzywna za brak odpowiedniego tachografu wynosi od 430 do 700 euro (ok. 1850 zł – 3 tys. zł).

Malta: Symboliczna grzywna w wysokości 58,23 euro (ok. 250 zł).

Niderlandy: Brak homologowanego smart tachografu karany jest kwotą 4,4 tys. euro (ok. 18,9 tys. zł).

Niemcy: Za brak zainstalowanego tachografu spełniającego wymagania grozi grzywna w wysokości 1,5 tys. euro (ok. 6450 zł).

Polska: Kara administracyjna wynosi 12 tys. zł (10 tys. zł dla firmy i 2 tys. zł dla zarządzającego). Służby zatrzymują dowód rejestracyjny (z możliwością jazdy do 7 dni). Ponadto GITD podkreśla, że brak wymiany tacho w terminie może stanowić podstawę do wszczęcia procedury badania dobrej reputacji przewoźnika.

Portugalia: Brak zamontowania urządzenia drugiej generacji wiąże się z grzywną od 1200 do 6 tys. euro (ok. 5150 zł – 25,8 tys. zł).

Rumunia: Mandat od 1,8 tys. do 2,4 tys. euro (ok. 7,7 tys. zł – 10,3 tys. zł) oraz zajęcie pojazdu do czasu rozwiązania problemu technicznego.

Słowacja: Za brak homologowanego tacho, brak kontroli okresowej lub jazdę z uszkodzonym urządzeniem grożą kary od 1659 do 16 596 euro (ok. 7,1 tys. zł – 71,3 tys. zł). Służby mają prawo zatrzymać dowód oraz tablice rejestracyjne.

Słowenia: Kara za brak właściwego urządzenia wynosi do 1,5 tys. euro (ok. 6450 zł).

Szwajcaria: Mandat w wysokości co najmniej 540 franków szwajcarskich (ok. 2450 zł) oraz zablokowanie pojazdu do momentu uregulowania długu.

Szwecja: Brak wymaganego urządzenia rejestrującego karany jest grzywną 20 tys. koron szwedzkich (ok. 7,6 tys. zł).

Węgry: Za niedopełnienie obowiązku instalacji tacho G2V2 grozi kara w wysokości 800 tys. forintów (ok. 8,9 tys. zł).

Wielka Brytania: Jazda bez odpowiedniego tachografu wiąże się z grzywną w wysokości 300 funtów (ok. 1550 zł).

Włochy: Grzywna od 866 do 3464 euro (ok. 3,7 tys. zł – 14,9 tys. zł), obowiązek montażu urządzenia w ciągu 10 dni oraz zawieszenie prawa jazdy kierowcy na okres od 15 dni do 3 miesięcy.

Przygotowanie firmy do nowych realiów

Jakie dodatkowe obowiązki ciążą na przewoźniku?

Sam zakup urządzenia (koszt ok. 1 tys. euro netto plus montaż) i instalacja w busie nie wystarczą. Przedsiębiorca musi:

1. Wyrobić karty przedsiębiorstwa oraz karty dla wszystkich kierowców.
2. Zapewnić terminowy odczyt danych: z kart kierowców minimum raz na 28 dni, z pamięci tachografu minimum raz na 90 dni.
3. Przechowywać pobrane pliki przez okres od 1 roku do 2 lat.
4. Przeszkolić kierowców i spedytorów z obsługi urządzeń oraz planowania tras w oparciu o nowe limity czasowe.

Jak wejście przepisów wpłynie na organizację transportu?

Dla firm operujących busami kończy się era elastycznego planowania „na telefon” czy w arkuszach kalkulacyjnych. Restrykcyjne kontrole i konieczność dopasowania frachtów do przerw kierowców wymuszają cyfryzację. Firmy, które chcą zachować dotychczasową rentowność, powinny wdrożyć systemy telematyczne z funkcją zdalnego odczytu plików DDD oraz moduły do automatycznej analizy naruszeń czasu pracy w czasie rzeczywistym.