Tachografy w busach już obowiązkowe. Część przewoźników wciąż nie zdążyła z montażem

Firmy przyspieszyły przygotowania, ale część busów nadal nie była gotowa

Przewoźnicy znacznie lepiej oceniali swoje przygotowanie do nowych wymogów niż kilka miesięcy wcześniej. W czerwcowym badaniu Kienzle Automotive 78 proc. respondentów uznało, że ich firmy są dobrze lub bardzo dobrze przygotowane. Wiosną taką opinię wyrażało niespełna 39 proc. ankietowanych. Rzeczywista sytuacja we flotach była jednak mniej optymistyczna. Wśród firm korzystających z pojazdów podlegających nowym przepisom ponad jedna trzecia nie zakończyła doposażania przed 1 lipca.

W części przedsiębiorstw montaż jeszcze trwał, inne dopiero miały umówiony termin w warsztacie. Były również firmy, które nie podjęły żadnych działań. Szczególnie zwraca uwagę wynik dotyczący 15,6 proc. ankietowanych przedsiębiorstw. W ich przypadku montaż tachografów w ogóle się jeszcze nie rozpoczął.

Samo przekonanie o dobrym przygotowaniu nie zastąpi zakończonego doposażenia pojazdów. Firmy, które w dniu upływu terminu nadal były w trakcie przygotowań, narażają się na poważne konsekwencje prawne – mówi Jan Kaumanns, dyrektor generalny i udziałowiec Kienzle Automotive.

Badanie nie pokazuje sytuacji całego rynku. Pierwsza ankieta objęła 116 klientów dostawcy tachografów i telematyki, których następnie zaproszono do udziału w kolejnym badaniu w czerwcu. Wyniki pokazują więc sytuację w części branży, a nie we wszystkich niemieckich flotach.

Nie każdy bus do 3,5 tony musi mieć tachograf

Nowe przepisy nie oznaczają, że obowiązek montażu tachografu automatycznie dotyczy każdego busa lub lekkiego pojazdu użytkowego o masie do 3,5 tony. Jak informuje BALM, od 1 lipca 2026 r. obowiązek stosowania tachografu obejmuje transgraniczny przewóz towarów oraz kabotaż, jeżeli dopuszczalna masa całkowita pojazdu lub zespołu pojazdów przekracza 2,5 tony.

Komisja Europejska również wskazuje 1 lipca 2026 r. jako datę objęcia odpowiednich lekkich pojazdów użytkowych wykorzystywanych w międzynarodowym zarobkowym transporcie towarów przepisami dotyczącymi tachografów i czasu pracy kierowców.

Samo wykonywanie przewozów krajowych pojazdem o masie od 2,5 do 3,5 tony nie oznacza automatycznie obowiązku stosowania tachografu. Znaczenie ma sposób wykorzystywania pojazdu, a w niektórych przypadkach zastosowanie mogą mieć również wyjątki przewidziane w przepisach. Dlatego BALM zaleca, aby w razie wątpliwości każdy przypadek analizować indywidualnie.

Tachograf to dopiero początek nowych obowiązków

Zmiana nie sprowadza się wyłącznie do zamontowania urządzenia w pojeździe. Rozszerzenie przepisów na busy i inne lekkie pojazdy użytkowe oznacza również konieczność przestrzegania europejskich zasad dotyczących czasu prowadzenia pojazdu, przerw i odpoczynków. Od 1 lipca 2026 r. wymogi te dotyczą odpowiednich pojazdów lub zespołów pojazdów o masie przekraczającej 2,5 tony, jeśli są wykorzystywane w transporcie międzynarodowym.

Zmiana ma szczególne znaczenie dla firm kurierskich i ekspresowych oraz mniejszych przewoźników, którzy przekraczają granice busami i innymi pojazdami o masie do 3,5 tony.

Dla tej części rynku codziennością stają się teraz m.in. obsługa kart kierowców, pobieranie danych z tachografów oraz planowanie tras z uwzględnieniem przepisów socjalnych.

Dane Kienzle pokazują jednak, że szkolenia nadal pozostają słabym punktem przygotowań. Odsetek firm, które nie zaplanowały żadnych szkoleń, spadł wprawdzie z 33,6 proc. wiosną do 18,8 proc., ale tylko 9,4 proc. przedsiębiorstw uznało kierowców i pracowników odpowiedzialnych za organizację transportu za „bardzo dobrze przeszkolonych”.

Z kolei 59,4 proc. badanych oceniło ich przygotowanie jako jedynie częściowo wystarczające.

Koszty pozostają największą barierą

Dla 62,5 proc. respondentów największym wyzwaniem są koszty doposażenia pojazdów. Wiosną wskazywało na nie 57,8 proc. ankietowanych. Po 40,6 proc. badanych wskazało również na niepewność związaną z przepisami i ich zmianami oraz na techniczne problemy związane z montażem urządzeń. W przypadku małych flot wydatki nie kończą się na zakupie tachografu i pracy warsztatu. Trzeba uwzględnić także koszty kart kierowców, pobierania i archiwizacji danych, szkoleń oraz zmian w organizacji tras tak, aby uwzględniały limity czasu jazdy i wymagane okresy odpoczynku.

Po 1 lipca 2026 r. nie jest to już jednak wydatek, który można odłożyć na później. Jeśli dany pojazd podlega nowym przepisom, samo umówienie terminu montażu w warsztacie nie wystarcza do spełnienia wymogów.

Przed każdą trasą trzeba sprawdzić, czy pojazd podlega nowym zasadom

Kary za naruszenia nie są jednakowe w całej Unii Europejskiej. Ich wysokość zależy od przepisów państwa, w którym stwierdzono wykroczenie. Często przywoływany przedział od 1,5 tys. do 4,5 tys. euro nie jest więc jedną, wspólną sankcją obowiązującą w całej Unii.

Dla zarządzających flotą kluczowe jest dziś znacznie bardziej praktyczne pytanie: który pojazd wyjeżdża danego dnia w trasę i czy w tej konkretnej relacji podlega obowiązkowi stosowania tachografu?

Prawie sześć tygodni po wejściu przepisów w życie każdy bus i inny lekki pojazd użytkowy wykorzystywany w towarowych przewozach międzynarodowych powinien mieć jasno określony status. Przewoźnik musi wiedzieć, czy dany pojazd podlega nowym wymogom, czy tachograf został prawidłowo zamontowany i działa poprawnie oraz czy kierowcy i osoby odpowiedzialne za planowanie transportu potrafią stosować nowe zasady w praktyce.

Nie obowiązuje ogólny okres przejściowy. Od 1 lipca 2026 r. przepisy są już stosowane, a etap przygotowań dobiegł końca.