Wzrost cen diesla to efekt nałożenia się w czasie kilku negatywnych czynników przy czym dominującym pozostaje wojna na Bliskim Wschodzie i ograniczenia w eksporcie ropy naftowej i produktów naftowych z regionu Zatoki Perskiej
Polska jak i Europa konsumują znacznie więcej diesla niż benzyn i Europa jako region jest importerem netto tego paliwa. W Polsce około 30% krajowego zużycia diesla stanowi właśnie olej napędowy sprowadzany z zagranicy, ze względu na niewystarczające w relacji do popytu krajowe moce rafineryjne w zakresie produkcji paliw. Konsumpcja diesla w Polsce jest blisko 3 razy większa niż benzyn.
Przed wybuchem wojny…
Przed wybuchem wojny na Ukrainie w lutym 2022 roku głównym dostawcą diesla do Europy jak i Polski była Rosja. Od 5 lutego 2023 roku obowiązuje unijne embargo na dostawy diesla z Rosji, a głównymi dostawcami diesla do Europy stały się USA, Indie, Arabia Saudyjska, Kuwejt. Polska z kolei w 2026 roku najwięcej diesla sprowadza z Niemiec (około 35%), USA (15%) i Szwecji (10%).Rosyjski diesel jednak nie zniknął z globalnego rynku, a Rosja nadal pozostawała drugim największemu po USA eksporterem netto tego paliwa. Głównymi klientami Rosji stały się Turcja, kraje Afryki (Egipt, Maroko, Egipt) i kraje Ameryki Łacińskiej (głównie Brazylia).
Wybuch wojny na Bliskim Wschodzie pod koniec lutego tego roku doprowadził do ograniczenia dostaw tego paliwa z regionu Bliskiego Wschodu, choć Arabia Saudyjska mimo trwającej wojny jako jedyny kraj z Zatoki Perskiej systematycznie eksportowała diesla do Europy. Obecnie rośnie ryzyko związane z dostawami saudyjskiego diesla, ze względu na ataki jemeńskich Huti na saudyjską infrastrukturę naftową, w tym terminale i rafinerie zlokalizowane nad Morzem Czerwonym.
Władze Rosji z kolei w lipcu tego roku podjęły decyzję o wstrzymaniu eksportu paliw w tym również oleju napędowego ze względu na spadek produkcji w rafineriach po systematycznych atakach ukraińskich dronów. Szacuje się, że pod koniec sierpnia blisko połowa rosyjskich mocy rafineryjnych była wyłączona. Rosyjski zakaz eksportu diesla miał najpierw obowiązywać do końca sierpnia, później do końca września, a 16 września kiedy ceny diesla w Europie biją rekordy władze Rosji zdecydowały o przedłużeniu zakazu eksportu diesla do końca października. O ile w przypadku benzyn rzeczywiście na rosyjskich stacjach odczuwalne są braki, obowiązują limity tankowani, ceny są wysokie, tak z podażą diesla na rynku rosyjskim problemów nie było i nie ma. W sierpniu Ukraina przeprowadziła ponad 20 udokumentowanych ataków na rosyjskie rafinerie a w pierwszych dniach września kolejne sześć. Brak rosyjskiego diesla na globalnym rynku paliw powoduje, że rośnie popyt na olej napędowy importowany do Europy ze strony dotychczasowych klientów Rosji, co z kolei dodatkowo winduje jego ceny.
Na europejskim rynku ARA ceny diesla (CIF) 15 września osiągnęły rekordowy poziom 1642,50 USD/t (220 USD/bbl)
W Polsce hurtowe ceny diesla w Orlenie wzrosły 17 września do poziomu 7563 PLN/1000l netto zbliżając się do historycznego rekordu ustanowionego 9 marca 2022 roku na poziomie 7704 PLN/1000l netto po wybuchu wojny na Ukrainie. Obecnie tempo wzrostu cen diesla zarówno na europejskim rynku ARA jak i krajowym rynku hurtowym wyhamowało, ale czynników ryzyka dla dalszego wzrostu cen nadal jest sporo.
Autor: REFLEX – Ekspert rynku paliw
