Najważniejsze informacje:
- Tylko 26 proc. dyrektorów finansowych planuje zwiększyć wydatki kapitałowe w ciągu najbliższych 12 miesięcy.
- 85 proc. badanych nie chce obecnie podejmować większego ryzyka finansowego.
- Redukcja kosztów po raz pierwszy znalazła się wśród trzech najważniejszych priorytetów we wszystkich analizowanych krajach.
- 36 proc. firm przewiduje spadek marż operacyjnych, a 35 proc. oczekuje ich poprawy.
- Tylko 23 proc. przedsiębiorstw zamierza zwiększyć zatrudnienie, podczas gdy 36 proc. przewiduje redukcję etatów.
- Deloitte wskazuje, że firmy kierują kapitał przede wszystkim na produktywność, technologie i odporność operacyjną.
Wiosenna edycja badania Deloitte, oparta na odpowiedziach 1136 dyrektorów finansowych z 12 krajów Europy, pokazuje wyraźne pogorszenie nastrojów biznesowych. 48 proc. badanych oceniało perspektywy finansowe swoich firm mniej optymistycznie niż trzy miesiące wcześniej. Odsetek ten był niemal dwukrotnie wyższy niż jesienią 2025 r. i najwyższy od kryzysu energetycznego z 2022 r.
Pogorszenie nastrojów nastąpiło mimo tego, że ponad połowa dyrektorów finansowych nadal spodziewa się wzrostu przychodów w ciągu najbliższych 12 miesięcy. Większym problemem pozostaje rentowność: 36 proc. firm przewiduje spadek marż operacyjnych, podczas gdy 35 proc. oczekuje ich poprawy. Nawet wśród przedsiębiorstw zakładających wzrost przychodów 42 proc. spodziewa się, że marże pozostaną bez zmian lub spadną.
Deloitte wskazuje, że na pogorszenie nastrojów wpływają jednocześnie napięcia geopolityczne, wysokie ceny energii i innych czynników produkcji oraz rosnąca presja na marże.
W ciągu dwóch lat zakończonych w marcu 2026 r. 42 proc. europejskich firm uznało, że koszty energii negatywnie wpłynęły na rentowność i decyzje inwestycyjne. W perspektywie kolejnych 12 miesięcy 48 proc. dyrektorów finansowych obawia się, że wydarzenia na Bliskim Wschodzie zaszkodzą marżom i inwestycjom. Kolejne 15 proc. wskazuje na możliwe skutki pośrednie, takie jak spowolnienie gospodarcze, zakłócenia w łańcuchach dostaw czy zaostrzenie regulacji.
Tylko 21 proc. badanych uważa, że wcześniejsze działania zabezpieczające i dywersyfikacja odpowiednio przygotowały ich firmy na obecne zagrożenia.
Redukcja kosztów priorytetem w całej Europie
Najwyraźniejsza zmiana w strategiach firm dotyczy powrotu do ścisłej kontroli kosztów.
Po raz pierwszy w historii europejskiego badania dyrektorów finansowych prowadzonego przez Deloitte redukcja kosztów znalazła się wśród trzech najważniejszych priorytetów we wszystkich analizowanych krajach. Jednocześnie odsetek firm oczekujących wzrostu organicznego spadł do 45 proc. To najniższy poziom poza okresem pandemii i wyraźnie mniej niż 83 proc. odnotowane wiosną 2024 r.
Firmy ostrożniej wybierają również kierunki rozwoju. Ekspansję na obecnych rynkach wskazuje 45 proc. respondentów – najwięcej od wiosny 2022 r. Przedsiębiorstwa wyraźniej koncentrują się więc na wzmacnianiu pozycji tam, gdzie już działają, zamiast na szerokiej ekspansji geograficznej.
Podobny obraz wyłania się z planów zatrudnienia. Tylko 23 proc. firm zamierza zwiększyć zatrudnienie, 36 proc. przewiduje redukcję etatów, a 41 proc. nie zakłada zmian. Deloitte interpretuje te dane jako zwrot w stronę kontroli kosztów pracy i poprawy produktywności, a nie rozwoju opartego na zwiększaniu zatrudnienia.
Równie ostrożnie firmy podchodzą do wydatków kapitałowych. W ciągu najbliższego r. ich zwiększenie deklaruje zaledwie 26 proc. dyrektorów finansowych, a 45 proc. nie planuje żadnej zmiany. Jednocześnie 85 proc. badanych uważa, że obecne warunki nie sprzyjają podejmowaniu większego ryzyka finansowego.
Co wyniki badania mówią o otoczeniu dla transportu i logistyki?
Badanie nie zawiera osobnych danych dotyczących transportu drogowego ani firm logistycznych, dlatego nie należy traktować jego wyników jako bezpośredniego pomiaru nastrojów przewoźników.
Pokazuje jednak warunki finansowe, w jakich operatorzy transportowi – a przede wszystkim ich klienci – podejmują decyzje dotyczące inwestycji i zakupów.
Deloitte zauważa, że firmy coraz częściej budują odporność poprzez automatyzację, transformację cyfrową i dywersyfikację łańcuchów dostaw. Kapitał kierują przede wszystkim na poprawę produktywności, technologie oraz rozwój kompetencji. Inwestycje nie znikają całkowicie z planów, ale dyrektorzy finansowi oczekują od nowych projektów wyraźnego przełożenia na wyniki operacyjne.
Dużym projektom ekspansyjnym może być obecnie trudniej uzyskać akceptację. Większość dyrektorów finansowych nie chce zwiększać ryzyka, a mniej niż co trzecia firma planuje zwiększyć wydatki kapitałowe. Przedsięwzięcia wymagające dużych nakładów na początku będą więc prawdopodobnie poddawane bardziej szczegółowej analizie finansowej.
Deloitte opisuje obecną strategię jako przejście w stronę bardziej oszczędnych i odpornych modeli operacyjnych. Kierunek ten przypomina defensywną reakcję firm obserwowaną podczas pandemii i kryzysu energetycznego z 2022 r., jednak tym razem podobne podejście jest widoczne wyjątkowo wyraźnie na wielu europejskich rynkach.
Badanie przeprowadzono w marcu i kwietniu 2026 r. wśród dyrektorów finansowych z Austrii, Danii, Francji, Grecji, Irlandii, Włoch, Niderlandów, Portugalii, Hiszpanii, Szwecji, Szwajcarii i Zjednoczonego Królestwa.
