Pułapka kabotażu: kiedy spedycja odpowiada za błędy przewoźnika?

Aby skutecznie i bezpiecznie poruszać się po unijnym rynku, kluczowe jest zrozumienie reguł gry. Wszystko zaczyna się od twardych ram prawnych, które ściśle definiują, co jest legalnym przewozem, a co kosztownym błędem.

Podstawy prawne obecnych przepisów kabotażowych znajdują się w dwóch dokumentach:

• Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1072/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczące wspólnych zasad dostępu do rynku międzynarodowych przewozów drogowych
• Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/1055 z dnia 15 lipca 2020 r. zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1071/2009, (WE) nr 1072/2009 i (UE) nr 1024/2012 w celu dostosowania ich do zmian w transporcie drogowym

Kabotaż na terenie Polski kontroluje Inspekcja Transportu Drogowego, a pomocniczo również służby celne i policja. W Niemczech kontrolą zajmuje się BALM (wcześniej BAG), czyli Federalny Urząd Transportu Towarowego, również przy wsparciu policji i służb celnych. Tamtejsze służby traktują przepisy bardzo restrykcyjnie, a wysokość kar dla zleceniodawcy transportu sięga nawet 20 tys. euro.

Kontrola kabotażu w innych krajach

We Francji kontrolą przestrzegania przepisów kabotażowych zajmuje się policja i żandarmeria we współpracy z celnikami i inspektorami pracy. W tym wypadku górny pułap kar wynosi 15 tys. euro, a naruszenie może skutkować nie tylko mandatem, ale też konfiskatą pojazdu, a nawet więzieniem w razie poważnych uchybień.

Kontroli w Belgii dokonują inspektorzy transportu we współpracy z lokalną policją. Kary są niższe, rzędu 2 tys. euro, ale z obowiązkiem natychmiastowej zapłaty. Jeśli kierowca nie jest w stanie opłacić mandatu od ręki, nie może kontynuować przewozu.

Wysokie kary obowiązuje również we Włoszech, gdzie nakłada je policja i inspektorat transportu. Obok mandatów, Włosi mogą zarządzić nawet trzymiesięczną konfiskatę pojazdu.

Jakie dokumenty spedytor musi uzyskać od przewoźnika przed zleceniem kabotażu

• List przewozowy z poprzedniego, zakończonego przewozu międzynarodowego – jest niezbędny, by udowodnić, że kabotaż mógł zostać legalnie rozpoczęty.
• Listy przewozowe dla każdego przewozu krajowego wykonanego po wspomnianym przewozie międzynarodowym – pozwalają ustalić, czy przewoźnik utrzymuje się w limicie i może wykonać kolejny kabotaż.
• Wypis licencji wspólnotowej – mowa o oryginale lub wypisie z oryginalnego dokumentu, a nie skanie przechowywanym na telefonie – większość służb uznaje wyłącznie oryginalne dokumenty. Warto pamiętać, że od 2022 roku licencję wspólnotową muszą posiadać również przewoźnicy operujący busami na trasach międzynarodowych.
• Dokumenty kierowcy: prawo jazdy i karta kierowcy do tachografu.

To ważne, ponieważ tych samych dokumentów wymagać będa służby kontrolujące kabotaż, które dodatkowo sprawdzają również dane z tachografów. Te informacje pozwolą im ustalić kluczowe fakty, czyli:

• czy w ogóle możemy mówić o kabotażu, tj. czy przewóz wewnątrzkrajowy poprzedził wjazd z zagranicy,
• czy od chwili wjazdu minęło nie więcej niż 7 dni,
• ile dostaw wewnątrz kraju wykonano w tym okresie – maksimum wynosi 3,
• czy zachowano okres cooling-off, czyli 4 dni przerwy między kolejnymi kabotażami,
• czy każdy z przewozów jest potwierdzony stosownymi dokumentami.

Brak któregokolwiek z tych dokumentów lub zawarte w nich nieprawidłowości narażają spedytora na odpowiedzialność w razie kontroli.

Kierowca może okazać dokumenty w formie elektronicznej, ale ze względu na ryzyko problemów z dostępem do internetu, spedytor powinien wymagać kopii papierowych, które będą przechowywane w pojeździe.

Jak zmniejszyć ryzyko kary za nieprawidłowy kabotaż?

Podstawa jest dbałość o ścisłą i bieżącą kontrolę nad pojazdami wykonującymi kabotaż, co pozwoli dyspozytorom planować kolejne trasy bez obaw o naruszenie przepisów. Nie potrzebujesz zaawansowanych narzędzi – wystarczy rzetelnie wypełniony arkusz kalkulacyjny, ale sporym ułatwieniem jest śledzenie operacji przez moduł TMS lub inny program monitorujący przewozy pod tym kątem.

Upewnij się również, że Twoi przewoźnicy znają zasady transportów kabotażowych.  Przygotuj krótką instrukcję w formie papierowej lub online, w której ujmiesz najważniejsze zasady kabotażu – możesz ją dołączyć do umowy lub dokumentów przewozowych i zobowiązać podwykonawcę, żeby kierowcy zapoznali się z ich zawartością. W razie potrzeby zorganizuj szkolenie, który wyjaśni palące kwestie. na koniec pamiętaj, że w przypadku “recydywy” wysokość kar za nielegalny kabotaż rośnie, więc ze szczególną uwagą kontroluj przewoźników, którzy naruszyli przepisy w przeszłości.