Najważniejsze informacje:
- Od 24 czerwca 2026 r. w całej Unii Europejskiej zaczną obowiązywać nowe zasady kontroli przewozu towarów niebezpiecznych (ADR).
- Brak dokumentacji ADR lub ważnego certyfikatu kierowcy może skutkować natychmiastowym unieruchomieniem ciężarówki.
- Wprowadzona zostanie jednolita lista kontrolna, z której będą korzystać wszystkie służby kontrolne w UE.
- Naruszenia zostaną podzielone na trzy kategorie ryzyka, od uchybień formalnych po przypadki skutkujące zatrzymaniem pojazdu.
- Odpowiedzialność obejmie cały łańcuch logistyczny – nie tylko przewoźnika, ale także nadawcę, załadowcę, pakującego, napełniającego, operatora cystern, rozładowującego i odbiorcę.
Przepisy zostały opublikowane już w październiku 2025 r., jednak państwa członkowskie mają czas na ich wdrożenie do 23 czerwca 2026 r. Nowe regulacje będą stosowane od 24 czerwca 2026 r., a ich celem jest ujednolicenie kontroli ADR i ograniczenie różnic interpretacyjnych między poszczególnymi krajami.
Jedna lista kontrolna dla całej Unii Europejskiej
Najważniejszą zmianą jest wprowadzenie jednolitej listy kontrolnej, z której będą korzystać wszystkie krajowe organy kontrolne podczas kontroli drogowych.
Lista obejmuje między innymi:
- zgodność pojazdów, cystern i kontenerów z przepisami ADR,
- obecność i ważność świadectw dopuszczenia,
- poprawność dokumentacji przewozowej,
- wyposażenie bezpieczeństwa znajdujące się na pokładzie pojazdu.
Każdy punkt listy został powiązany z konkretnymi przepisami ADR, co ma zapewnić jednolite stosowanie prawa w całej Unii Europejskiej i ograniczyć rozbieżności, z którymi dotychczas spotykały się firmy działające na różnych rynkach.
Trzy kategorie naruszeń. Najpoważniejsze kończą się zatrzymaniem pojazdu
Dyrektywa wprowadza nową klasyfikację naruszeń opartą na trzech poziomach ryzyka.
Kategoria I – najwyższe ryzyko
To naruszenia stwarzające wysokie ryzyko śmierci, ciężkich obrażeń lub poważnych szkód dla środowiska, które podczas kontroli drogowej będą skutkowały natychmiastowym zastosowaniem odpowiednich środków, w tym unieruchomieniem pojazdu.
Do tej grupy zaliczono między innymi:
- wyciek substancji niebezpiecznych,
- przewóz bez wymaganej dokumentacji,
- brak ważnego certyfikatu ADR kierowcy,
- brak oznakowania pojazdu,
- przewóz materiałów niebezpiecznych w niezatwierdzonych opakowaniach lub zbiornikach,
- brak obowiązkowego doradcy ADR, jeżeli jego wyznaczenie jest wymagane.
Kategoria II – naruszenia wymagające natychmiastowej korekty
Do tej grupy należą uchybienia stwarzające ryzyko obrażeń lub szkód dla środowiska, które powinny zostać usunięte niezwłocznie.
Przykłady obejmują:
- niesprawne gaśnice,
- brak wymaganego wyposażenia bezpieczeństwa,
- uszkodzone opakowania,
- nieprawidłowe zamknięcie cystern lub pojemników,
- błędne oznakowanie,
- brak pisemnych instrukcji ADR,
- nieprawidłowości dotyczące szkoleń osób zaangażowanych w przewóz.
Kategoria III – uchybienia formalne
Najniższa kategoria obejmuje błędy o niewielkim wpływie na bezpieczeństwo, które mogą zostać usunięte w późniejszym terminie przez przedsiębiorstwo.
Dotyczy to między innymi:
- nieprawidłowych wymiarów tablic i nalepek,
- braków części informacji w dokumentacji transportowej,
- sytuacji, w której kierowca posiada ważny certyfikat ADR, ale nie ma go przy sobie,
- braku dokumentu tożsamości członka załogi,
- opóźnionego przekazania wymaganych dokumentów organom kontrolnym.
Odpowiedzialność obejmie cały łańcuch logistyczny
Nowe przepisy wyraźnie wskazują obowiązki wszystkich uczestników procesu przewozowego.
Odpowiedzialność za zgodność z przepisami ADR będzie spoczywać nie tylko na przewoźniku, ale również na:
- nadawcy,
- odbiorcy,
- załadowcy,
- pakującym,
- napełniającym,
- operatorze cystern,
- rozładowującym.
Dyrektywa ma ograniczyć niejasności dotyczące odpowiedzialności i ułatwić organom kontrolnym ustalenie podmiotu odpowiedzialnego za konkretne naruszenie.
Dokumenty muszą być dostępne od ręki
Przepisy wymagają, aby obowiązkowe dokumenty ADR były przechowywane w kabinie pojazdu i były natychmiast dostępne podczas kontroli.
Dotyczy to między innymi:
- certyfikatów szkoleniowych,
- świadectw dopuszczenia pojazdu,
- pisemnych instrukcji ADR.
Dokumentacja elektroniczna będzie dopuszczalna wyłącznie wtedy, gdy możliwe będzie jej szybkie i skuteczne okazanie zgodnie z zasadami ADR.
Brak wymaganych dokumentów lub ich nieprawidłowości mogą skutkować zatrzymaniem pojazdu oraz sankcjami administracyjnymi lub karnymi.
Firmy mają dwa tygodnie na przygotowanie
Przed wejściem nowych przepisów przedsiębiorstwa powinny zweryfikować, czy stosowane procedury odpowiadają nowym wymaganiom.
W praktyce oznacza to konieczność:
- aktualizacji dokumentacji i instrukcji operacyjnych,
- sprawdzenia ważności certyfikatów ADR kierowców i personelu,
- weryfikacji, czy przewożone materiały podlegają nowym klasyfikacjom i progom zagrożenia,
- ponownej oceny obowiązku powołania doradcy ADR zgodnie z nowymi progami i wyjątkami.
Od 24 czerwca kontrole ADR w całej Unii Europejskiej mają przebiegać według jednolitych zasad, a organy kontrolne będą korzystać z tego samego zestawu kryteriów oceny. Dla firm transportowych i logistycznych najbliższe dwa tygodnie są ostatnim momentem na sprawdzenie kompletności dokumentacji, przygotowanie kierowców i dostosowanie procedur do nowych wymagań.
