Opłata paliwowa a dopłata paliwowa przewoźnika – czym się różnią?
Opłata paliwowa jest daniną publiczną uregulowaną w ustawie o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym. Płacą ją producenci i importerzy paliw, a stawkę na każdy rok ogłasza minister infrastruktury. W 2026 r. wynosi 453,52 zł od 1000 litrów oleju napędowego, czyli ok. 45 gr na litrze.
Dopłata paliwowa jest częścią ceny usługi. Przewoźnik określa ją w regulaminie lub umowie i dolicza procentowo do ceny bazowej przesyłki. W sieciach paletowych przekracza dziś 40 proc. Część operatorów pobiera też osobną opłatę drogową, która pokrywa koszty e-TOLL i autostrad.
Obie nazwy bywają używane zamiennie, także w cennikach. Państwowa opłata paliwowa jest jednak tylko jednym ze składników ceny paliwa, od której przewoźnik liczy swoją dopłatę.
Jak liczona jest dopłata paliwowa?
Przewoźnicy publikujący metodologię wiążą dopłatę z hurtową ceną oleju napędowego w Orlenie. DPD korzysta z ceny oleju Arktycznego 2, a DHL eCommerce, Geis i Rhenus z ceny Ekodiesla. Tabela przewoźnika przypisuje każdemu przedziałowi ceny za metr sześcienny konkretny procent dopłaty.
Cena hurtowa Orlenu jest ceną netto: zawiera akcyzę i opłatę paliwową, ale nie VAT. Ma to uzasadnienie. Przewoźnik będący czynnym podatnikiem VAT co do zasady odlicza podatek od paliwa kupionego do ciężarówek, więc VAT nie jest dla niego kosztem.
Wynika z tego prosta reguła. Zmiana stawki VAT na paliwo nie zmienia dopłaty paliwowej. Zmiana akcyzy lub opłaty paliwowej ją zmienia, bo przesuwa cenę hurtową. Tak samo działają ruchy cen ropy, marż rafineryjnych i kursu dolara.
Ile wynosi dopłata paliwowa i opłata drogowa na palety? Jak porównać koszt wysyłki
Przy wysyłce palety dopłaty liczone są procentowo od ceny bazowej, a ta zależy od wagi, wymiarów i rodzaju nośnika. Przewoźnicy przyjmują wyższą z dwóch wartości: wagę rzeczywistą albo przestrzenną, wyliczaną z objętości ładunku. W Geis 1 m³ odpowiada 150 kg. Wysoka, lekka paleta może więc mieć cenę bazową zbliżoną do ciężkiej, a kwota dopłaty rośnie razem z nią. W większości sieci dopłata obejmuje tylko cenę bazową, u części przewoźników także usługi dodatkowe.
Palety trafiają też do najdroższej klasy dopłat. W DPD w drugiej połowie września przesyłki powyżej 31,5 kg i palety mają dopłatę 45,7 proc., a paczki do 20 kg 36,7 proc. W DHL eCommerce we wrześniu to odpowiednio 42,3 i 25,5 proc.
Jeszcze większe różnice dzielą samych przewoźników. We wrześniu dopłaty paliwowe dla palet wynosiły od ok. 40 do niemal 52 proc., a opłaty drogowe od ok. 15 do ponad 24 proc. Pokazuje to zestawienie dopłat paliwowych i drogowych przygotowane przez platformę logistyczną Apaczka, które obejmuje kilkunastu operatorów przesyłek krajowych i zagranicznych. Przy tej samej cenie bazowej 200 zł netto paleta z samą dopłatą paliwową 45,7 proc. kosztuje 291,40 zł. Ta sama paleta z dopłatą paliwową 40,46 proc. i drogową 21,7 proc. kosztuje 324,32 zł.
W wysyłce za granicę proporcje się zmieniają. Hellmann pobiera w przesyłkach zagranicznych opłatę drogową 9,49 proc., wobec 21,69 proc. w kraju. DPD i DHL stosują dla ciężkich przesyłek międzynarodowych dopłaty paliwowe na poziomie ok. 42 proc. Przy mniejszych ładunkach alternatywą dla europalety jest półpaleta 80 × 60 cm, ale limity wagi różnią się między sieciami: od 150 kg w Geis do 400 kg w Poczcie Polskiej.
Porównując oferty, trzeba więc zsumować cenę bazową liczoną od właściwej wagi, dopłatę paliwową, opłatę drogową i usługi dodatkowe. Koszt wysyłki palety obniża też dopasowanie ładunku do standardowych wymiarów przewoźnika i łączenie mniejszych przesyłek w jedną paletę.
Obniżka VAT i akcyzy na paliwo (CPN) a dopłata paliwowa w 2026 r.
Pod koniec marca rząd obniżył akcyzę na olej napędowy z 1160 do 880 zł za 1000 litrów, obniżył VAT z 23 do 8 proc. i wprowadził ceny maksymalne na stacjach. Akcyza wróciła do pełnej stawki 16 czerwca, a VAT 1 lipca. W drugiej odsłonie programu, od 17 do 31 sierpnia, obniżony był już tylko VAT.
Dla dopłat liczyła się wyłącznie wiosenna obniżka akcyzy, i to w niewielkim stopniu. W obecnym przedziale cen tabela DPD dla przesyłek powyżej 31,5 kg i palet podnosi dopłatę o 0,5 pkt proc. co ok. 150 zł/m³. Na drugą połowę września przewoźnik przyjął cenę 7964 zł/m³ i dopłatę 45,7 proc. Cena niższa o 280 zł/m³, czyli o wartość wiosennej obniżki akcyzy, dałaby 44,7 proc. Przy palecie o cenie bazowej 200 zł netto to 2 zł różnicy.
Sierpniowa obniżka VAT nie zmieniła dopłat wcale. Z tego samego powodu do dopłat nie trafi ta część wrześniowej podwyżki na stacjach, która wynika z powrotu 23-proc. VAT. Trafi do nich natomiast wzrost w hurcie. Według e-petrol.pl od końca sierpnia do 23 września krajowi producenci podnieśli cenę oleju napędowego średnio o 554 zł/m³, do ok. 7,17 tys. zł.
Kolejna odsłona CPN ograniczona do VAT obniży więc ceny na stacjach, ale nie dopłaty przewoźników. Nadawcy palet odczuliby dopiero obniżkę akcyzy. Taką możliwość daje poprawka do ustawy o podatku od nadzwyczajnych zysków firm paliwowych: minister finansów mógłby obniżać akcyzę rozporządzeniem. Sejm uchwalił ustawę 18 września, teraz zajmie się nią Senat. Według tabeli DPD nawet obniżka do unijnego minimum przesunęłaby jednak dopłatę tylko o ok. 1 pkt proc.
Kiedy przewoźnicy zmieniają dopłatę paliwową? Okresy rozliczeniowe DPD, DHL i Geis
Przewoźnicy uwzględniają zmiany cen z opóźnieniem i w różnych cyklach:
- DPD ustala dopłatę na okresy półmiesięczne.
- DHL eCommerce bierze średnią z dwóch pierwszych tygodni poprzedniego miesiąca.
- Geis porównuje średnią z całego poprzedniego miesiąca z ceną bazową z marca 2009 r. Wrześniowe 40,46 proc. wynika z sierpniowej średniej 6524 zł/m³.
- DHL Freight z powodu konfliktu na Bliskim Wschodzie przeszedł na aktualizacje cotygodniowe. Od kwietnia co tydzień zmienia dopłatę także TNT.
Ta sama zmiana w hurcie może więc pojawić się u jednego przewoźnika w bieżącym miesiącu, a u innego dopiero w kolejnym. Przewoźnicy liczący średnią miesięczną pokażą wrześniowe podwyżki hurtowe w dopłatach październikowych. Planując większą wysyłkę palet na przełomie miesiąca, dobrze jest sprawdzić stawkę na okres, w którym przesyłka zostanie nadana.
