W opinii ETF nowe przepisy mogą mieć bezpośredni wpływ na sektor transportu drogowego towarów, który już dziś w dużym stopniu opiera się na kierowcach pochodzących z państw trzecich.
Talent Pool – nowy mechanizm rekrutacji pracowników spoza UE
Parlament Europejski przyjął w głosowaniu plenarnym swoje stanowisko w pierwszym czytaniu dotyczące propozycji Talent Pool przygotowanej przez Komisję Europejską. Projekt zakłada stworzenie platformy dopasowującej pracowników z krajów spoza Unii Europejskiej do firm działających w państwach członkowskich.
Celem inicjatywy jest ułatwienie rekrutacji w sektorach borykających się z niedoborem pracowników. Wśród nich znajduje się również transport drogowy, który w wielu krajach europejskich zmaga się z chronicznym brakiem kierowców zawodowych.
Państwa członkowskie będą mogły uczestniczyć w unijnej puli talentów dobrowolnie i wycofać się z niej, zachowując dziewięciomiesięczny okres wypowiedzenia.
Unijna pula talentów nie tworzy nowych legalnych dróg migracji do UE, lecz łączy oferty pracy zgłaszane przez pracodawców mających siedzibę w państwach członkowskich uczestniczących w programie z osobami z państw trzecich, które poszukują zatrudnienia i przebywają poza UE. Wybór kandydata przez pracodawcę nie daje gwarancji prawa wjazdu ani pobytu, choć państwa członkowskie mogą w ramach prawa krajowego ułatwiać i przyspieszać odpowiednie procedury. Ogólne informacje o procedurach uzyskania dokumentów pobytowych i wiz będą dostępne zarówno na platformie, jak i poprzez krajowe punkty kontaktowe” – czytamy w komunikacie Parlamentu Europejskiego.
Związki zawodowe: brak zabezpieczeń dla pracowników
Europejska Federacja Pracowników Transportu zwraca uwagę, że przyjęty tekst nie zawiera kluczowych zabezpieczeń dla pracowników. Organizacja podkreśla, że w projekcie nie przewidziano mechanizmów składania skarg przez pracowników w przypadku nadużyć, a także nie zawarto jasnych informacji dotyczących praw pracowniczych czy dostępu do świadczeń.
Według federacji brakuje również gwarancji dotyczących prawidłowej rekrutacji i zatrudnienia, co może prowadzić do sytuacji, w których pracownicy z państw trzecich będą bardziej narażeni na nieuczciwe praktyki.
Organizacja podkreśla jednocześnie, że wspiera dostęp pracowników migracyjnych do rynku pracy w Unii Europejskiej, jednak – jak zaznacza – powinni oni korzystać z takich samych praw pracowniczych, związkowych i socjalnych jak obywatele państw członkowskich.
Ryzyko wzrostu liczby pośredników
Kolejnym problemem wskazywanym przez przedstawicieli pracowników jest rola pośredników w procesie rekrutacji. Zgodnie z projektem z platformy będą mogły korzystać liczne podmioty pośredniczące w zatrudnianiu, które nie są regulowane na poziomie Unii Europejskiej.
Zdaniem federacji może to utrudnić wykrywanie odpowiedzialności w przypadku nadużyć, takich jak dumping socjalny czy fikcyjne delegowanie pracowników do państw członkowskich.
Im więcej pośredników w łańcuchu zatrudnienia, tym trudniej ustalić odpowiedzialność za ewentualne naruszenia przepisów.
Możliwy napływ niechronionych pracowników
Choć udział państw członkowskich w systemie Talent Pool ma być dobrowolny, zdaniem federacji każdy kraj, który zdecyduje się przystąpić do platformy, może stać się potencjalną bramą dla napływu niechronionych pracowników migracyjnych do Unii Europejskiej.
W praktyce może to mieć znaczenie również dla rynku transportowego, gdzie firmy coraz częściej sięgają po kierowców z państw trzecich, aby wypełnić luki kadrowe.
Związki apelowały o wstrzymanie projektu
Europejskie federacje związkowe wcześniej apelowały o wycofanie projektu Talent Pool, argumentując, że jest on przedwczesny. Wskazywały, że planowane inicjatywy legislacyjne dotyczące mobilności pracowników i jakości zatrudnienia mogą lepiej uregulować te kwestie.
Chodzi m.in. o przygotowywany pakiet dotyczący uczciwej mobilności pracowników, rewizję mandatu Europejskiego Urzędu ds. Pracy oraz mapę drogową dotyczącą jakości miejsc pracy.
Zdaniem związków dopiero kompleksowe regulacje dotyczące podwykonawstwa i pośrednictwa pracy mogłyby skutecznie ograniczyć ryzyko wyzysku pracowników w złożonych łańcuchach zatrudnienia.
