Najważniejsze informacje
- Włoski projekt przewiduje możliwość uzyskania prawa jazdy kategorii C1 od 17. roku życia.
- Wiek rozpoczęcia ścieżki prowadzącej do uzyskania karty kwalifikacji kierowcy ma zostać obniżony o rok.
- Kierowca z prawem jazdy kategorii C mógłby czasowo pracować bez uzyskanej jeszcze karty kwalifikacji kierowcy (włoska CQC), jeśli zapisze się na kurs kwalifikacji wstępnej.
- Takie rozwiązanie miałoby obowiązywać maksymalnie przez rok.
- Włoskie ministerstwo wskazuje wprost, że zmiany mają pomóc ograniczyć niedobór kierowców, również poprzez łatwiejsze zatrudnianie pracowników spoza Unii Europejskiej.
- Propozycja dotycząca pracy bez uzyskanej karty kwalifikacji kierowcy nie ma obecnie odpowiednika w unijnych przepisach o kwalifikacji wstępnej kierowców zawodowych.
- Reforma jest dopiero konsultowana i nie stanowi jeszcze obowiązującego prawa.
Projekt jest częścią znacznie szerszej przebudowy włoskich przepisów drogowych. Ministerstwo Infrastruktury i Transportu skierowało propozycję do konsultacji publicznych, a uwagi mają być zbierane do 13 września. Dla transportu drogowego najistotniejsze są jednak rozwiązania dotyczące dostępu do zawodu – i właśnie one mogą wywołać najwięcej dyskusji.
C1 od 17 lat, ale nie pełna kategoria C
Najbardziej medialnym elementem projektu jest obniżenie wieku, od którego można uzyskać prawo jazdy kategorii C1. Minimalny wiek miałby zostać obniżony do 17 lat.
Warto jednak podkreślić, że chodzi o kategorię C1, a nie pełną kategorię C. C1 obejmuje pojazdy o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 t, ale nie większej niż 7,5 t.
Włoskie ministerstwo przedstawia zmianę jako wcześniejsze dostosowanie do kierunku przyjętego w nowych regulacjach unijnych.
Jednocześnie o rok wcześniej miałaby rozpocząć się również ścieżka prowadząca do uzyskania kwalifikacji zawodowej kierowcy, czyli włoskiej CQC – Carta di Qualificazione del Conducente. CQC jest włoskim odpowiednikiem kwalifikacji zawodowej wymaganej od kierowców wykonujących zawodowo przewozy drogowe.
Prawo jazdy C, ale jeszcze bez kwalifikacji zawodowej
Druga propozycja jest znacznie dalej idąca. Włoski projekt przewiduje, że kierowca posiadający prawo jazdy kategorii C mógłby prowadzić pojazd zawodowo jeszcze przed uzyskaniem karty kwalifikacji kierowcy, jeżeli byłby już zapisany na kurs kwalifikacji wstępnej.
Warunek jest jeden – kierowca musiałby ukończyć cały proces kwalifikacyjny w ciągu roku.
W praktyce powstałby więc maksymalnie 12-miesięczny okres, podczas którego osoba posiadająca odpowiednią kategorię prawa jazdy mogłaby rozpocząć pracę, zanim formalnie zakończy szkolenie wymagane do wykonywania zawodu.
Ministerstwo wiąże tę propozycję bezpośrednio z problemem niedoboru kierowców. Jednym z celów ma być ułatwienie zatrudniania osób spoza Unii Europejskiej, które przyjeżdżają do Włoch z prawem jazdy, ale bez odpowiadającej włoskim wymaganiom kwalifikacji zawodowej.
To właśnie ten element projektu może okazać się najbardziej problematyczny prawnie.
Według włoskich źródeł obecnie nie ma odpowiednika takiego rozwiązania w obowiązujących przepisach unijnych dotyczących kwalifikacji wstępnej kierowców zawodowych.
Unia również obniża barierę wieku
Włoska propozycja pojawia się w momencie, gdy cała Unia Europejska zmienia przepisy dotyczące praw jazdy. W listopadzie 2025 r. opublikowano dyrektywy (UE) 2025/2205 i 2025/2206, które przebudowują m.in. zasady uzyskiwania dokumentów, wymagania medyczne, okres próbny oraz transgraniczne egzekwowanie zakazów prowadzenia pojazdów. Państwa członkowskie mają wdrożyć nowe regulacje do 26 listopada 2028 r., a zasadnicza część nowych przepisów zacznie obowiązywać od 26 listopada 2029 r.
Jedną z najważniejszych zmian z perspektywy transportu drogowego będzie możliwość uzyskania prawa jazdy kategorii C już w wieku 18 lat, pod warunkiem posiadania wymaganej kwalifikacji zawodowej. Dotychczas bariera wieku była jednym z elementów utrudniających szybkie wejście młodych osób do zawodu. Nowe regulacje mają skrócić okres między zakończeniem edukacji a możliwością rozpoczęcia pracy za kierownicą ciężarówki.
Włosi chcą jednak pójść o krok dalej – przynajmniej na poziomie krajowego projektu – i stworzyć okres przejściowy, w którym kierowca kategorii C mógłby wykonywać przewozy jeszcze przed zakończeniem kwalifikacji.
Niedobór kierowców w tle reformy
Motyw kadrowy pojawia się w uzasadnieniu włoskich propozycji bardzo wyraźnie. Łatwiejszy dostęp młodych osób do zawodu oraz szybsze zatrudnianie kierowców spoza Unii Europejskiej mają pomóc w ograniczeniu chronicznych braków kadrowych w transporcie drogowym.
Nie chodzi więc jedynie o zmianę technicznych wymagań dotyczących prawa jazdy. Projekt zmienia kolejność wejścia do zawodu: część kwalifikacji mogłaby być zdobywana już po rozpoczęciu pracy. Jednocześnie właśnie dlatego kluczowe będzie to, jak włoski projekt zostanie ostatecznie skonstruowany i czy jego przepisy dotyczące pracy bez pełnej kwalifikacji zawodowej będą zgodne z prawem unijnym.
Nie tylko kierowcy. Włochy przebudowują cały system
Zmiany dotyczące transportu są częścią znacznie szerszej reformy Kodeksu Drogowego. Projekt przewiduje również cyfryzację prawa jazdy i dokumentów pojazdu, dzięki czemu kierowcy nie musieliby wozić ich fizycznych wersji, jeżeli dane będą dostępne w odpowiednich bazach.
Przebudowany ma zostać także system kar. Obecne 82 główne poziomy sankcji miałyby zostać ograniczone do około 21 kategorii, a wysokość kar ma być silniej powiązana z wagą naruszenia i jego statystycznym wpływem na liczbę wypadków.
Ministerstwo proponuje ponadto odejście od automatycznej, dwuletniej waloryzacji mandatów. Aktualizacja miałaby następować fakultatywnie, np. w przypadku zmiany wskaźnika inflacji publikowanego przez włoski instytut statystyczny ISTAT przekraczającej 5 proc.
W reformie znalazły się również przepisy dotyczące urządzeń do zdalnego wykrywania wykroczeń, użytkowników szczególnie narażonych na skutki wypadków oraz kompetencji służb drogowych.
Z punktu widzenia transportu międzynarodowego najważniejsze pozostają jednak propozycje dotyczące dostępu do zawodu. Jeśli przyjmą ostateczny kształt zaproponowany przez ministerstwo, Włochy mogą wyraźnie przyspieszyć moment, w którym młody lub zagraniczny kierowca będzie mógł wejść na rynek pracy. Na razie jest to jednak projekt podlegający konsultacjom, a nie obowiązujące przepisy.
