Najważniejsze informacje:
- Całkowity koszt rekrutacji i przygotowania kierowcy oszacowano na 22,14 tys. euro w Hiszpanii i 19,07 tys. euro we Włoszech.
- Średni czas uzyskania zezwolenia na pracę w analizowanych państwach przekraczał 90 dni.
- Uznawanie praw jazdy oraz spełnienie unijnych wymogów dotyczących kwalifikacji zawodowych kierowców pozostają istotnymi barierami w zatrudnianiu osób spoza UE.
- Połączenie Maroko–Włochy wskazano jako jeden z najbardziej perspektywicznych kierunków legalnej mobilności kierowców.
Najwyższe koszty odnotowano w Hiszpanii. Rekrutację i przygotowanie do pracy kierowcy spoza UE oszacowano tam na 22,14 tys. euro. We Włoszech było to 19,07 tys. euro. Kolejne miejsca zajęły Portugalia z kwotą 12,87 tys. euro, Grecja – 9,93 tys. euro oraz Rumunia – 8,72 tys. euro.
Niższe wartości odnotowano w Niemczech, Belgii i Polsce – odpowiednio 7,94 tys. euro, 6,98 tys. euro i 6,71 tys. euro.
Podane kwoty obejmują nie tylko koszty związane z wizami i zezwoleniami. W wyliczeniach uwzględniono również wydatki na uzyskanie wymaganych uprawnień, szkolenia, zakwaterowanie oraz inne działania konieczne, zanim kierowca będzie mógł rozpocząć pracę w transporcie drogowym.
Autorzy badania zwracają uwagę, że tak wysokie koszty mogą stanowić istotną barierę, zwłaszcza gdy część wydatków ponosi sam kandydat. Przewoźnicy mogą pokrywać koszty bezpośrednio związane z zatrudnieniem, ale część pozostałych opłat nadal może obciążać kierowcę.
Ponad trzy miesiące na zezwolenie
Barierą są nie tylko pieniądze, lecz także czas potrzebny na przeprowadzenie całej procedury. W 11 analizowanych państwach UE średni czas uzyskania zezwolenia na pracę przekraczał 90 dni. Formalności związane z legalizacją pobytu mogły wydłużyć cały proces jeszcze bardziej.
W przypadku kierowców zawodowych procedura migracyjna jest jednak dopiero jednym z etapów. Dodatkowy czas pochłaniają kwestie związane z uznaniem prawa jazdy oraz spełnieniem unijnych wymogów dotyczących kwalifikacji zawodowych kierowców (tzw. kod 95).
Kwalifikacje z państw trzecich nie wystarczą
Z raportu wynika, że na poziomie UE nie funkcjonuje ogólny system uznawania kwalifikacji zawodowych kierowców zdobytych w państwach trzecich. W praktyce kierowca posiadający kwalifikacje zawodowe zdobyte poza UE może być zobowiązany do przejścia wymaganych w Unii szkoleń i procedur, zanim zostanie dopuszczony do wykonywania komercyjnych przewozów drogowych.
Dodatkowym problemem może być samo prawo jazdy. Zasady jego uznawania i wymiany różnią się pomiędzy poszczególnymi państwami członkowskimi i mogą zależeć m.in. od umów dwustronnych zawartych z krajem pochodzenia kierowcy.
Włochy łatwiejszym kierunkiem?
Różnice między państwami UE są znaczne. W raporcie Włochy wskazano jako stosunkowo atrakcyjny kierunek m.in. dlatego, że kierowca może przez określony czas korzystać z zagranicznego prawa jazdy. Zagranicznym prawem jazdy można tam posługiwać się przez maksymalnie 12 miesięcy, natomiast możliwość jego późniejszej wymiany zależy od umów zawartych pomiędzy Włochami a państwem, które wydało dokument.
To właśnie różnice w krajowych procedurach powodują, że droga kandydata spoza UE do pracy za kierownicą ciężarówki może wyglądać zupełnie inaczej w zależności od państwa docelowego.
Maroko jednym z najbardziej perspektywicznych kierunków
W pierwszej fazie projektu porównano pięć potencjalnych państw pochodzenia kierowców – Maroko, Tunezję, Egipt, Pakistan i Bangladesz – z 11 państwami docelowymi w UE.
Maroko wskazano jako szczególnie perspektywiczny kierunek do dalszych działań. Autorzy zwrócili uwagę m.in. na funkcjonujący tam system szkolenia kierowców, relacje dwustronne z państwami UE oraz podobieństwa części wymogów do standardów europejskich.
Za możliwe do dalszego rozwijania uznano połączenie Maroko–Włochy, choć jego wdrożenie wymagało dalszych prac i analiz.
Z analiz do rzeczywistych rekrutacji
Projekt wszedł już w kolejną fazę. Skilled Driver Mobility for Europe II ma przetestować w praktyce dwa legalne kanały mobilności zawodowej kierowców: z Maroka do Włoch oraz z Egiptu do Rumunii. Program obejmuje przygotowanie kandydatów pod względem technicznym i językowym, a także wsparcie związane z legalną migracją, kwalifikacjami oraz podjęciem zatrudnienia.
Doświadczenia z tych dwóch kierunków mają pokazać, czy możliwe jest stworzenie bardziej uporządkowanego modelu rekrutacji kierowców spoza UE, który jednocześnie skróci procedury i pozwoli zachować wymagane w Unii standardy zawodowe i bezpieczeństwa.
