W ciągu ostatnich tygodni rynek przeszedł przez trzy wyraźne fazy, które pokazują, jak globalne zakłócenia operacyjne wpływają na stawki kontenerowe, a także jak różny jest ich wpływ na poszczególne kierunki przewozów.
Trzy fazy reakcji rynku kontenerowego
Faza pierwsza – spadki zgodne z sezonowością
Po eskalacji konfliktu ze strony Iranu stawki kontenerowe przez pierwsze dni praktycznie nie reagowały. Statki zmieniały kursy, dopłaty za ryzyko wojenne były naliczane, a jednak kluczowe wskaźniki na głównych szlakach Azja–Europa spadały. Dane Freightos wskazywały, że stawki spot na trasie Azja–Europa Północna wynosiły ok. 2,4 tys. dolarów za kontener 40-stopowy (FEU), a Azja–Morze Śródziemne spadło do ok. 3,6 tys. dolarów za FEU. Eskalacja z 26 lutego niemal nie znalazła odzwierciedlenia w liczbach.
Faza druga – stabilizacja pod presją zakłóceń
W tygodniu bezpośrednio po eskalacji rynek wszedł w okres niespokojnej stabilizacji. Zakłócenia operacyjne były widoczne: statki omijały Morze Czerwone, porty w Zatoce były pod presją, a przewoźnicy wprowadzali dopłaty do relacji objętych ryzykiem. Jednak na głównych szlakach wschód–zachód stawki utrzymywały się lub powoli spadały. Sygnał finansowy wciąż nie nadążał za rzeczywistością operacyjną.
Faza trzecia – gwałtowne odbicie na początku marca
Sekwencja danych z pierwszych dwóch tygodni marca pokazała, że rynek wreszcie zareagował. Pierwszy gwałtowny ruch dotyczył tras powiązanych z Zatoką, gdzie zakłócenia były najbardziej bezpośrednie. Stawki z Szanghaju do Jebel Ali wzrosły z ok. 1,8 tys. dolarów do ponad 4 tys. dolarów za FEU w ciągu kilku dni od eskalacji.
Na trasach Azja–Europa wzrost był wolniejszy, ale systematyczny. Do 5 marca Xeneta podała, że średnie stawki spot z Chin do Wielkiej Brytanii były o 9 proc. wyższe niż przed eskalacją – 2 338 dolarów za FEU na kierunku Daleki Wschód–Europa Północna i 3 570 dolarów za FEU na kierunku Daleki Wschód–Morze Śródziemne.
Do 10 marca Freightos odnotował wzrost Azja–Europa o 6 proc. tydzień do tygodnia (ok. 2,6 tys. dolarów za FEU), a Azja–Morze Śródziemne wzrosło o 2 proc. do ok. 3,7 tys. dolarów za FEU. Dwa dni później World Container Index Drewry wskazał na jeszcze silniejszy ruch: Szanghaj–Rotterdam +19 proc. tydzień do tygodnia do 2 443 dolarów za kontener 40-stopowy, Szanghaj–Genua +10 proc. do 3 120 dolarów za kontener. Drewry prognozuje dalsze wzrosty stawek spot w kolejnych tygodniach.
Tabela 1. Jak zmieniły się stawki kontenerowe Chiny–Europa w ciągu ostatnich 2–3 tygodni
| Data | Trasa | Stawka | Zmiana | Co to pokazuje | Źródło |
| 17 lutego | Azja do Europy Północnej | ok. 2.4 tys. dolarów/FEU | -5 proc. t/t | Rynek nadal słabł przed ostatnią eskalacją | Freightos |
| 17 lutego | Azja do Morza Śródziemnego | ok. 3,6 tys. dolarów/FEU | -4 proc. t/t | Rynek śródziemnomorski również nadal się osłabiał | Freightos |
| 5 marca | Daleki Wschód do Europy Północnej | 2 338 dolarów/FEU | n/d | Pokazuje poziom stawek po eskalacji, ale bez podania bezpośredniej zmiany procentowej | Xeneta |
| 5 marca | Daleki Wschód do Morza Śródziemnego | 3 570 dolarów/FEU | n/d | Poziom stawek na Morze Śródziemne po eskalacji | Xeneta |
| 10 marca | Azja do Europy | ok. 2,6 tys. dolarów/FEU | 6 proc. t/t | Odbicie na początku marca staje się widoczne | Freightos |
| 10 marca | Azja do Morza Śródziemnego | ok. 3,7 tys. dolarów/FEU | 2 proc. t/t | Morze Śródziemne również się umacnia, ale mniej gwałtownie | Freightos |
| 12 marca | Szanghaj do Rotterdamu | 2 443 dolarów/40ft | 19 proc. t/t | Silny skok na konkretnej relacji do Europy | Drewry |
| 12 marca | Szanghaj do Genui | 3 120 dolarów/40ft | 10 proc. t/t | Relacja istotna dla Włoch również wyraźnie rośnie | Drewry |
Na rynku nakłada się kilka czynników:
• Dopłaty z tytułu ryzyka wojennego – jednostki przepływające w pobliżu stref konfliktu ponoszą wyższe koszty ubezpieczenia i frachtu.
• Dłuższe trasy operacyjne – statki omijają Morze Czerwone i płyną wokół Przylądka Dobrej Nadziei, co wydłuża czas rejsu i zwiększa zużycie paliwa.
• Nierównowaga kontenerowa – sprzęt uwięziony w portach Zatoki ogranicza dostępność kontenerów na globalnych szlakach.
Freightos podkreśla jednak, że część odbicia wynika również z typowej dla przewoźników po Chińskim Nowym Roku chęci umocnienia stawek. Nie cały obecny wzrost należy przypisywać wyłącznie czynnikom geopolitycznym.
Perspektywa europejska i włoska
Włoski ekspert Sogese wskazuje, że wzrost stawek tworzy trójwarstwową presję kosztową na europejskich załadowców: dłuższe trasy, wyższe dopłaty za ryzyko oraz nierównowagę kontenerową. W efekcie czas odbudowy łańcucha dostaw może wydłużyć się nawet dwukrotnie lub trzykrotnie w porównaniu z typowym cyklem zakłóceń.
Porty włoskie, w tym Livorno, Salerno i Triest, odnotowują zwiększone wykorzystanie placów składowych, zakłócenia pracy i nierównomierne zawinięcia statków, co zwiększa presję logistyczną. Stawka Szanghaj–Genua na początku marca wynosiła ok. 2 800 dolarówza FEU, a w najnowszych danych Drewry wzrosła do 3 120 dolarów.
Europa vs Stany Zjednoczone
Reakcja rynku jest obecnie najbardziej wyraźna na trasach Azja–Europa, podczas gdy wzrosty na trasach transpacyficznych są umiarkowane.
Tabela 2. Europa zareagowała silniej niż relacje do Stanów Zjednoczonych
| Data | Trasa | Stawka | Zmiana | Źródło |
| 12 marca | Szanghaj do Rotterdamu | 2 443 dolarów/40ft | 19 proc. t/t | Drewry |
| 12 marca | Szanghaj do Genui | 3 120 dolarów/40ft | 10 proc. t/t | Drewry |
| 12 marca | Szanghaj do Los Angeles | 2 503 dolarów/40ft | 4 proc. t/t | Drewry |
| 12 marca | Szanghaj do Nowego Jorku | 3 080 dolarów/40ft | 3 proc. t/t | Drewry |
Obecne zakłócenia najmocniej uderzają w przewoźników i załadowców korzystających z korytarza europejskiego, najbardziej dotkniętego perturbacjami w rejonie Morza Czerwonego i Zatoki.
Rośnie presja kosztowa na przewoźników i załadowców
Rynek kontenerowy na trasach Azja–Europa wszedł w fazę dynamicznego odbicia po eskalacji konfliktu na Bliskim Wschodzie. Wzrost stawek wynika zarówno z czynników geopolitycznych, jak i typowej sezonowej presji po Chińskim Nowym Roku. Europejscy przewoźnicy i załadowcy muszą przygotować się na rosnące koszty frachtu, wydłużone czasy rejsu i ryzyko opóźnień w portach. Obserwacja stawek spot, sytuacji w portach i dostępności kontenerów staje się kluczowa dla planowania przewozów w nadchodzących tygodniach.
