Spotkanie online, które odbyło się 3 lutego, połączyło przedstawicieli Komisji Europejskiej, ministrów transportu z krajów Bałkanów Zachodnich oraz organizacje transportowe z regionu. Uzgodniono pilną potrzebę opracowania rozwiązań przejściowych, które umożliwią kierowcom realizowanie transportów bez ryzyka naruszenia nowych przepisów.
Na spotkaniu zwrócono uwagę na wspólne wyzwania regionu, w tym dużą zależność gospodarek od transportu drogowego i tranzytu przez strefę Schengen oraz ryzyko ponownych blokad granic, jeśli w krótkim okresie nie zostaną osiągnięte konkretne postępy.
Czarnogóra w pełni rozumie wagę polityki migracyjnej UE, ale w tym przypadku mówimy o jasno określonej i ograniczonej liczbie zawodowych kierowców w transporcie międzynarodowym do krajów UE, przede wszystkim do Niemiec, Holandii, Włoch, Francji, Belgii i Chorwacji. Osoby te nie stanowią zagrożenia migracyjnego, dlatego jesteśmy gotowi, we współpracy z Komisją Europejską i partnerami z regionu, aktywnie przyczynić się do wypracowania konkretnych i praktycznych rozwiązań, z pełnym poszanowaniem dorobku prawnego UE” – stwierdziła Maida Gorčević, minister ds. europejskich Czarnogóry.
EES i protesty kierowców
Przypomnijmy, ze zawodowi kierowcy z czterech krajów regionu protestowali przeciwko maksymalnemu okresowi pobytu w strefie Schengen wynoszącemu 90 dni w okresie 180 dni, który ich zdaniem jest niewystarczający do wykonywania pracy transportowej. Blokady graniczne trwały kilka dni, powodując poważne opóźnienia w przepływie towarów do i z UE oraz straty dla operatorów logistycznych.
Stowarzyszenia transportowe podkreślają, że EES zagraża zdolności kierowców do pracy, a wdrożenie systemu, które ma zakończyć się 9 kwietnia 2026 r., wymaga odpowiedniego modelu przejściowego, pozwalającego np. dokończyć transport bez sankcji.
Grupa robocza i propozycje rozwiązań przejściowych
Ponieważ przedstawiciele większości państw członkowskich UE wskazali, że obecnie nie ma politycznego konsensusu w sprawie zmian w przepisach Schengen lub wprowadzenia wyjątków od EES, Komisja Europejska wyraziła gotowość do poszukiwania rozwiązań w ramach istniejących ram prawnych, aby nie zagrozić łańcuchom dostaw i handlowi regionalnemu.
Podczas spotkania potwierdzono, że system wjazdu/wyjazdu zostanie w pełni wdrożony do kwietnia 2026 r., a wszystkie przekroczenia granic zewnętrznych Schengen będą rejestrowane, przy jednoczesnym ścisłym egzekwowaniu zasady 90/180.
W celu kontynuacji dialogu planowane jest powołanie technicznej grupy roboczej na szczeblu państw UE i Bałkanów Zachodnich, która spotka się już w przyszłym tygodniu. W ramach tej grupy będą omawiane dokładne dane statystyczne dotyczące liczby kierowców zawodowych, wzorców pobytu i wyzwań związanych z wdrażaniem zasady 90/180 oraz systemu wjazdu/wyjazdu.
Przedstawiciele KE oświadczyli, że nie ma szybkich rozwiązań, ale istnieje gotowość do przyspieszonego i ustrukturyzowanego dialogu w celu wypracowania trwałych rozwiązań w ramach obowiązujących przepisów.
Co to oznacza dla branży transportowej
Operatorzy logistyczni powinni przygotować się na kontrole przygraniczne zgodne z nowym systemem EES oraz ewentualne opóźnienia w przejazdach kierowców z krajów Bałkanów Zachodnich. Wypracowanie modelu przejściowego ma kluczowe znaczenie dla utrzymania płynności łańcucha dostaw między UE a regionem Bałkanów Zachodnich.
