Nowe przepisy unijnego systemu wejść i wyjść (EES), ograniczające czas pobytu kierowców spoza UE w strefie Schengen do 90 dni w ciągu 180 dni, wywołały masowe protesty w regionie. Kierowcy z Serbii, Czarnogóry, Bośni i Hercegowiny oraz Macedonii Północnej zablokowali przejścia graniczne z Chorwacją, Węgrami, Grecją, Bułgarią i Rumunią.
Wielomilionowe straty spowodowane blokadami
Blokady rozpoczęły się 26 stycznia 2026 r. i były odpowiedzią na nowe przepisy EES, które ograniczają czas pobytu w Schengen, co według związków transportowych uniemożliwia realizowanie międzynarodowego transportu towarowego.
Przewoźnicy podkreślają, że system zlicza każdy dzień pobytu w strefie Schengen, co w praktyce ogranicza możliwość pracy kierowców zawodowych, stale przekraczających granice.
Według Serbskiej Izby Handlowej, codzienne straty spowodowane blokadami wynosiły około 100 milionów euro. Marko Cadez, prezes izby, zaznaczył, że 93 proc. eksportu z czterech krajów regionu zostało wstrzymane, a przedsiębiorstwa działające na Bałkanach Zachodnich lub eksportujące do tego regionu ponoszą dodatkowe koszty w wysokości od 10 tys. do 50 tys. euro dziennie z powodu opóźnień i kar za niewykonane usługi.
Reakcja władz i częściowe zakończenie blokad
29 stycznia kierowcy z Czarnogóry i Macedonii Północnej zakończyli blokady po rozmowach z rządami swoich krajów i przedstawicielami Europejskiej Komisji.
W ramach przedstawionej nowej strategii wizowej, Komisja Europejska przewiduje możliwość elastycznego traktowania zawodowych kierowców, tak aby dni spędzone w Schengen nie były liczone w rygorystyczny sposób. Propozycja przewiduje specjalny system tzw. przedłużonego krótkiego pobytu, który ma uwzględnić charakter pracy kierowców transgranicznych.
W Czarnogórze porozumienie obejmowało m.in. przyspieszenie zwrotu podatku VAT, wydłużenie czasu pracy inspektorów fitosanitarnych oraz zapewnienie 72-godzinnego okresu tranzytu dla importowanych towarów. Nie rozwiązano jeszcze kwestii akcyzy na paliwo, ale strony zapewniły, że wszystkie istotne tematy będą omawiane z partnerami z UE.
Prezydent Czarnogóry Jakov Milatović w liście do komisarz UE ds. rozszerzenia Marty Kos podkreślił potrzebę znalezienia praktycznych rozwiązań w ramach obowiązującego prawa Schengen, które byłyby jednocześnie sprawiedliwe dla wszystkich zainteresowanych stron i wspierały integrację gospodarczą regionu z Unią Europejską.
Część blokad trwa – straty i ryzyko dla łańcuchów dostaw
Mimo częściowego zakończenia protestów w Czarnogóry i Macedonii Północnej, kierowcy z Serbii i Bośni i Hercegowiny kontynuują blokady. W miejscach takich jak przejście graniczne Batrovci na granicy serbsko-chorwackiej, kilkukilometrowe kolumny ciężarówek całkowicie uniemożliwiają ruch towarowy.
Eksperci ostrzegają, że dalsze wstrzymanie transportu może doprowadzić do poważnych zakłóceń w dostawach do Turcji i na Bliski Wschód oraz zwiększenia kosztów operacyjnych firm europejskich działających w regionie.
Związki zawodowe apelują do władz krajowych o dalszą presję na UE, aby dopasować przepisy EES do realiów pracy kierowców zawodowych, argumentując, że brak zmian dodaje setki milionów euro kosztów do branży transportowej w regionie.
