Dla międzynarodowych przewoźników wykonujących przewozy na terenie Szwecji to istotna zmiana. Czyny, które dotychczas najczęściej kończyły się karą finansową, w wielu przypadkach będą traktowane jako przestępstwa zagrożone karą pozbawienia wolności. Jednocześnie nowe przepisy rozszerzają kompetencje policji i inspektorów odpowiedzialnych za kontrole drogowe, umożliwiając skuteczniejsze wykrywanie manipulacji tachografami.
Kara więzienia za manipulację
Jednym z najważniejszych elementów reformy jest uchwalenie nowej ustawy dotyczącej przeciwdziałania manipulacjom i nadużyciom tachografów. Zgodnie z nowymi przepisami karą grzywny albo pozbawienia wolności do jednego roku zagrożone będą m.in.:
- fałszowanie, usuwanie lub czynienie nieczytelnymi danych zapisanych na wykresówkach i wydrukach z tachografu;
- fałszowanie, blokowanie lub usuwanie danych zapisanych w pamięci tachografu cyfrowego lub na karcie kierowcy;
- korzystanie z pojazdu wyposażonego w urządzenia przeznaczone do manipulowania pracą tachografu – nawet jeśli podczas kontroli nie stwierdzono aktywnego fałszowania zapisów;
- produkcja, rozwijanie, posiadanie, dystrybucja, sprzedaż lub oferowanie urządzeń i oprogramowania służących do manipulowania tachografami.
Co istotne, szwedzki ustawodawca zdecydował się również objąć odpowiedzialnością karną samo przygotowanie do popełnienia tego rodzaju przestępstw.
Zaostrzeniu ulegają także sankcje administracyjne nakładane na przedsiębiorstwa transportowe za wykorzystywanie kart kierowcy uzyskanych na podstawie nieprawdziwych informacji lub sfałszowanych dokumentów. W takich przypadkach kara wzrośnie z dotychczasowych 8 tys. do 20 tys. koron szwedzkich (od 3,1 tys. zł do 7,7 tys. zł) za każde naruszenie.
To wygląda bardziej jak materiał prasowy niż ściana tekstu. Dodatkowo warto pogrubić najważniejsze liczby (np. do roku więzienia, 20 tys. koron), bo przy artykułach transportowych znacząco poprawia to skanowalność tekstu.
Szersze uprawnienia służb podczas kontroli
Nowe przepisy znacząco rozszerzają możliwości wykrywania manipulacji tachografami. W przypadku uzasadnionego podejrzenia popełnienia przestępstwa policjant lub inspektor pojazdów będzie mógł przeszukać pojazd albo zespół pojazdów w celu odnalezienia urządzeń służących do manipulowania tachografem.
Policja otrzyma również możliwość przeprowadzenia kontroli osobistej kierowcy oraz sprawdzenia przewożonego bagażu w celu odnalezienia cudzych lub sfałszowanych kart kierowcy. Z kolei inspektorzy techniczni będą mogli – w sytuacjach wymagających natychmiastowego działania – samodzielnie przeszukać pojazd i zabezpieczyć przedmioty mogące stanowić dowód w sprawie, takie jak magnesy czy urządzenia wykorzystywane do manipulowania tachografami.
Nowelizacja rozwiązuje także problem przeprowadzania szczegółowych kontroli w miejscach, gdzie brakuje odpowiedniej infrastruktury technicznej. Policjanci i inspektorzy będą mogli nakazać przemieszczenie pojazdu do innej lokalizacji, jeżeli będzie to niezbędne do przeprowadzenia dokładnej kontroli lub wykorzystania specjalistycznego sprzętu diagnostycznego.
Kontrole także na terenach prywatnych
Istotne zmiany dotyczą również tzw. flygande inspektion, czyli niezapowiedzianych kontroli technicznych pojazdów. Znowelizowane przepisy umożliwią prowadzenie takich kontroli nie tylko na drogach publicznych, ale również na terenach prywatnych, w centrach logistycznych, terminalach przeładunkowych oraz innych miejscach, gdzie znajdują się pojazdy wykonujące przewozy drogowe.
Oznacza to, że w określonych przypadkach służby będą mogły przeprowadzić kontrolę jeszcze przed wyjazdem ciężarówki na drogę publiczną.
Wspólna strategia walki z manipulacjami
Elementem reformy będzie również opracowanie wspólnej strategii nadzoru przez Transportstyrelsen, Policję oraz Prokuraturę. Dokument ma określać sposób zapobiegania manipulacjom tachografów, ich wykrywania, prowadzenia postępowań oraz skuteczniejszego ścigania sprawców. W praktyce oznacza to również większą liczbę skoordynowanych działań kontrolnych, w tym kontroli prowadzonych w przedsiębiorstwach transportowych.
Dodatkowo policja będzie przekazywała Transportstyrelsen informacje z każdej przeprowadzonej kontroli drogowej na potrzeby systemu oceny ryzyka przedsiębiorstw transportowych, a każde podejrzenie manipulacji tachografem będzie zgłaszane właściwemu organowi.
Nowe przepisy od 1 sierpnia
Nowe przepisy wejdą w życie 1 sierpnia 2026 r. Od tego dnia manipulacje tachografami będą znacznie surowiej karane, a policja i organy kontrolne otrzymają nowe narzędzia służące wykrywaniu i ściganiu tego rodzaju naruszeń. Zdaniem szwedzkiego rządu zmiany mają zwiększyć bezpieczeństwo na drogach oraz ograniczyć nieuczciwą konkurencję w branży transportowej.
