Dlaczego transport jest tak wdzięcznym polem dla tego procederu? Jak działają fikcyjne biura spedycyjne i jakie decyzje podejmować na co dzień, żeby o takich historiach słyszeć tylko z „opowieści parkingowych”? A przy okazji – co zrobić, żeby ten biznes stawał się dla oszustów coraz trudniejszy i coraz mniej opłacalny?
Dlaczego akurat TSL?
Bo próg wejścia do pośrednictwa w transporcie towarów jest niemal zerowy. Nie potrzebujesz bazy, magazynu ani ciężarówki. Wystarczy laptop, telefon i konto na giełdzie ładunków.
Założenie spółki z o.o. kosztuje od ok. 300 zł w trybie S24, czyli przy w pełni elektronicznej rejestracji przez system Ministerstwa Sprawiedliwości, do ok. 1 tys. zł przy rejestracji tradycyjnej, u notariusza. Do tego dochodzi kapitał zakładowy – minimum 5 tys. zł.
W S24 trzeba go wpłacić gotówką. W wariancie notarialnym można go pokryć aportem: wystarczy np. laptop wyceniony na 5 tys. zł. Jednoosobowa działalność gospodarcza jest jeszcze tańsza, bo wpis do CEIDG nic nie kosztuje.
Obcokrajowiec nie potrzebuje karty pobytu ani obywatelstwa, żeby zostać wspólnikiem lub członkiem zarządu. Wystarczy paszport i podpis elektroniczny.
Nie łudź się, że formalne wymogi coś tu zmieniają. Licencja na pośrednictwo przy przewozie rzeczy, polisa OC spedytora czy wykazanie zdolności finansowej to dla zorganizowanej grupy nie bariera, tylko rekwizyt. Kosztują ułamek tego, co da się wyłudzić w kilka tygodni, a w profilu kontrahenta wyglądają jak dowód wiarygodności. Właśnie dlatego realną linią obrony jest weryfikacja po stronie przewoźnika.
Skala jest duża. W 2025 r. w polskich rejestrach przybyło 367 tys. nowych podmiotów, z czego ok. 21 tys. w sekcji „Transport i gospodarka magazynowa”. Spedycja to tylko część tej liczby, ale nawet kilka tysięcy nowych biur rocznie oznacza, że każdego dnia roboczego na rynek wchodzi kilkanaście firm bez historii, bez majątku i bez opinii.
Ogromna większość z nich chce po prostu uczciwie zarabiać. Problem w tym, że z zewnątrz uczciwy debiutant i słup mogą wyglądać identycznie.
Tę przestrzeń od lat wykorzystują zorganizowane grupy, które zakładają kolejne spółki i JDG na słupy, zawierają kontrakty z załadowcami i zlecają przewozy przewoźnikom. Jeśli od początku nie zamierzasz nikomu płacić, możesz zaproponować stawkę, której uczciwa konkurencja nie przebije. I właśnie dlatego „za dobra oferta” jest pierwszym sygnałem ostrzegawczym.
Pośpiech jest paliwem oszustwa
W TSL wszyscy się spieszą. Spedytor chce jak najszybciej sprzedać ładunek. Dysponent floty spieszy się, żeby podejmowane ładunki spinały się w całość i generowały zysk, a nie tylko przebiegi. Na końcu jest kierowca, którego na szczęście ogranicza tachograf.
W tym łańcuchu weryfikacja kontrahenta jest jedyną czynnością bez terminu. Nikt nie dzwoni z pytaniem, czy już sprawdziłeś zleceniodawcę. Dlatego najłatwiej właśnie z niej zrezygnować. Oszust doskonale o tym wie, a jego oferta jest zawsze „na już”.
Od obwiniania giełd do zamykania drzwi na noc
W okresie nadpodaży usług przewozowych wielu przewoźników pod presją finansową traktowało weryfikację kontrahenta jako dodatkową, niepotrzebną pracę. Nie zauważali, że w ten sposób pogłębiają własny problem.
Statystyki są bezlitosne: nie weryfikujesz, zostajesz z listą dłużników, o której wstyd wspomnieć na grupie branżowej.
I tu widać najważniejszą zmianę ostatnich lat. Dawniej pod takim wpisem pojawiały się komentarze przenoszące całą odpowiedzialność na administratorów giełd. Dziś częściej czytasz: „na chybił trafił wybierasz kontrahentów?” albo „sprawdzasz cokolwiek, czy po prostu jedziesz, jak jest więcej niż 1,5 euro za km?”. Branża zaczęła rozliczać samą siebie.
Giełdy robią swoje. Trans.eu rygorystycznie podchodzi do autoryzacji kont, ale regulamin nie może być zasiekami, przez które przejdzie tylko spedytor z 20-letnim stażem i 10 mln zł zysku. Takie bariery uderzałyby w mniejsze firmy i ograniczały dostęp do rynku.
Platforma utrudnia wejście oszustowi, oczekując szeregu dokumentów, referencji od kontrahentów itd., ale w momencie autoryzacji nie zna jego intencji i nie może z góry zakładać złej woli czy nieuczciwości. Formalne dokumenty i referencje takie podmioty potrafią zorganizować. O tym, czy ładunki takiego spedytora będą cieszyć się popularnością, ostatecznie decydują przewoźnicy.
Ta zmiana mentalności działa jak zamykanie drzwi na noc. Jeden zamknięty dom niewiele zmienia. Kiedy zamyka cała ulica, złodziej szuka innej dzielnicy.
Co robić, gdy ładunek oferuje spedytor bez SafePay, bez stażu i bez majątku?
Żadna z tych metod nie wyeliminuje ryzyka. Każda je jednak zmniejsza, a razem sprawiają, że dla oszusta Twoja firma przestaje być łatwym celem.
Sprawdź wiek i historię podmiotu w KRS lub CEIDG. Spółka sprzed dwóch miesięcy z kapitałem 5 tys. zł i 23-letnim prezesem spoza branży zasługuje na inne warunki niż firma z dziesięcioletnim stażem. Sprawdź też, czy ten staż oznacza faktyczną działalność – czy spółka generowała przychody i czy udostępnia sprawozdania finansowe.
Poproś o polisę OC spedytora i zweryfikuj ją u ubezpieczyciela, a nie tylko na podstawie przesłanego skanu.
Ustal rozliczenie częściowe przy rozładunku. Oszust, który nie zamierza płacić wcale, zwykle nie będzie zainteresowany również takim rozwiązaniem.
Skróć termin płatności. Krótki termin skraca czas, w którym oszust może działać na rynku. Problem braku zapłaty szybciej wychodzi na jaw. Dziś Ty możesz uchronić przed oszustwem kogoś, jutro ktoś zrobi to samo dla Ciebie.
Nalegaj na formalne zawarcie transakcji przez platformę, a nie wyłącznie na ustalenia telefoniczne. Bez dokumentu późniejsze dochodzenie roszczeń jest znacznie trudniejsze. Transakcja może również uprawniać do skorzystania z gwarancji zapłaty SafePay oraz promocji HalfPrice na usługi windykacyjne w Pactus.eu.
Pilnuj terminów płatności i w przypadku opóźnień u nowego kontrahenta reaguj pierwszego dnia po terminie, a nie po miesiącu.
Niezwłocznie zgłaszaj incydent do działu bezpieczeństwa giełdy i przekazuj sprawę do windykacji. Każdy dzień zwłoki może oznaczać kolejnego przewoźnika, który podejmie zlecenie od tej samej firmy.
Na koniec
Wyłudzenia usług przewozowych nie znikną, bo nie znikną niskie koszty wejścia do branży. Możesz jednak sprawić, że ten biznes przestanie się oszustom opłacać. Weryfikacja zajmuje 5–10 minut. Windykacja wyłudzonego frachtu trwa miesiące i rzadko kończy się sukcesem. Warto przy tym pamiętać, że często nie oszukuje Cię 23-letni prezes widniejący w rejestrze, lecz stojąca za nim zorganizowana grupa.
Te kilka minut sprawdzania może zdecydować o tym, czy później w ogóle będzie czego dochodzić. Są sprawy, z którymi na etapie polubownym czy sądowym nawet prawnik lub detektyw niewiele już zrobi.
Wybór jest prosty. Trzeba go tylko dokonać przed załadunkiem, a nie po nim.
