Najważniejsze informacje:
- Godzina postoju ciężarówki generuje od 30 do 70 euro kosztów stałych, bez uwzględnienia utraconych przychodów.
- Systemy awizacyjne nie zawsze skracają kolejki. Brak integracji z transportem i sztywne okna czasowe mogą dodatkowo wydłużać przestoje.
- Sztuczna inteligencja może ograniczać przestoje, ale eksperci podkreślają, że sama technologia nie zastąpi sprawnej organizacji magazynu.
Godzina postoju kosztuje nawet 70 euro
Oczekiwanie na załadunek lub rozładunek pozostaje jednym z najbardziej kosztownych problemów organizacyjnych europejskiego transportu drogowego. Mimo coraz powszechniejszego stosowania systemów TMS, portali awizacyjnych i monitoringu pojazdów, wielogodzinne postoje przed magazynami nadal są codziennością.
Według raportu Market Insights ON na IV kwartał 2026 r., przygotowanego przez CargoON, należący do Trans.eu Group, jednym z głównych problemów nie jest już brak narzędzi informatycznych, lecz niedostateczna koordynacja między przewoźnikami, magazynami, produkcją i działami handlowymi.
Skala strat pozostaje trudna do dokładnego oszacowania. Autorzy raportu przyznają, że brakuje kompleksowych badań obejmujących cały europejski rynek, a dostępne dane pochodzą przede wszystkim z analiz poszczególnych przedsiębiorstw i organizacji.
Według Stratton Institute godzina postoju ciężarówki w Unii Europejskiej oznacza od 30 do 70 euro kosztów stałych. Szacunek nie uwzględnia kosztów zmiennych ani przychodów utraconych wskutek niewykonania kolejnych przewozów.
Dane przywołane w raporcie pokazują, że problem ma charakter międzynarodowy. Według badania Federtrasporti/Districò z 2022 r. we Włoszech średni czas oczekiwania na załadunek lub rozładunek wynosił 4,5 godziny. Z kolei z badania CargoON i hiszpańskiej organizacji Centro Español de Logística wynika, że 70 proc. przewoźników w Hiszpanii czeka na obsługę ponad godzinę. Raport nie przedstawia jednak metodologii tego badania.
W Polsce, na Litwie i w Rumunii również zdarzają się postoje trwające nawet 10 godzin. Są to jednak opisy przypadków, a nie średnie dla poszczególnych rynków.
Koszt oczekiwania wraca do załadowcy
Wielogodzinne przestoje nie obciążają wyłącznie przewoźników. W dłuższej perspektywie ich konsekwencje finansowe odczuwają również producenci, operatorzy magazynowi i odbiorcy towarów. Łukasz Muzyka, Product Manager i ekspert ds. systemów technologicznych w Trans.eu Group, zwraca uwagę, że ryzyko przestojów znajduje odzwierciedlenie w stawkach transportowych.
Jeśli odbiorca znany jest z wielogodzinnych przestojów w oczekiwaniu na rozładunek, w kolejnym przetargu frachtowym otrzyma prawdopodobnie stawki wyższe o 12-25 proc. Przewoźnicy po prostu kalkulują ryzyko i wliczają w wycenę koszt zamrożonego sprzętu i kierowcy – szacuje.
Ekspert ocenia również, że brak kontroli nad czasem obsługi pod dokami może kosztować przedsiębiorstwo produkcyjne od 1 do 3 proc. rocznych przychodów. Dodatkowym obciążeniem bywają kary za niedotrzymanie wskaźnika OTIF (On-Time In-Full), czyli terminowej i kompletnej realizacji dostaw. W relacjach z sieciami handlowymi mogą one sięgać od 1 do 5 proc. wartości zamówienia.
Jak podkreśla Muzyka, opłaty za sam przestój stanowią jedynie część konsekwencji. Znacznie większy problem może wynikać z opóźnień w realizacji dostaw, pogorszenia wskaźników jakości obsługi i utraty reputacji u klientów.
Dlaczego systemy awizacyjne nie eliminują kolejek?
Jednym z najciekawszych wniosków raportu jest rozbieżność między stopniem cyfryzacji procesów logistycznych a rzeczywistą sprawnością obsługi ciężarówek. Wojciech Sokołowski, prezes Stratton Institute, analityk transportu europejskiego i były kierowca ciężarówki, wskazuje trzy podstawowe źródła problemu.
Pierwszym jest brak integracji systemów. Przewoźnicy korzystają z własnych TMS-ów, podczas gdy odbiorcy wymagają rejestracji w niezależnych portalach awizacyjnych. Dane często trzeba wprowadzać ręcznie, a jeden kierowca obsługujący kilku odbiorców musi funkcjonować w kilku różnych systemach.
Drugim problemem są sztywne okna czasowe. Jeżeli ciężarówka spóźni się z powodu korka, kontroli drogowej lub opóźnienia przy wcześniejszym rozładunku, zarezerwowany termin często przepada. Kierowca trafia wówczas na koniec kolejki, ponieważ system nie umożliwia elastycznego przesunięcia rezerwacji.
Trzecią przyczyną jest planowanie pracy według teoretycznej, a nie rzeczywistej przepustowości magazynu.
Gdy o 8:00 zjeżdża osiem zestawów, a obiekt realnie obsługuje trzy, reszta stoi – wskazuje Sokołowski.
Dodatkowym ograniczeniem są niedobory pracowników, niewystarczająca przestrzeń buforowa oraz opóźnienia w przygotowaniu towaru. W rezultacie magazyn może dysponować wolną rampą, ale nie być w stanie rozpocząć obsługi z powodu braku operatora wózka widłowego albo nieprzygotowanej wysyłki.
Trzynaście doków, ale tylko sześciu operatorów. Przykład z Hiszpanii
Problem rzeczywistej przepustowości magazynu dobrze ilustruje przykład hiszpańskiego producenta żywności CAPSA Food. Jak opisuje Adrián Fariña, dyrektor ds. transportu w CAPSA Food, firma obsługuje około 190 ciężarówek dziennie, od poniedziałku do piątku, w różnych magazynach.
W naszych głównych magazynach średni czas załadunku wynosi 1 godzinę i 40 minut, licząc od przybycia ciężarówki do momentu jej wyjazdu z ładunkiem. Stosujemy system trzygodzinnych okien czasowych, co pozwala nam na podział według odległości i czasu przybycia – mówi Fariña.
Mimo to zwiększenie przepustowości nie sprowadza się do uruchomienia kolejnych doków. W jednym z magazynów CAPSA Food znajduje się 13 stanowisk załadunkowych, lecz jednocześnie może przy nich pracować najwyżej sześciu operatorów wózków. Większa liczba pracowników powodowałaby wzajemne utrudnienia na placu manewrowym.
Przykład pokazuje, że faktyczną wydajność obiektu wyznaczają nie tylko dostępne rampy, ale także przestrzeń, personel i sposób organizacji pracy.
Włochy płacą za przestój. Hiszpania i Rumunia również zmieniają przepisy
Problem wielogodzinnego oczekiwania coraz częściej staje się przedmiotem interwencji ustawodawców. Najdalej idące rozwiązania dotyczące rekompensat wprowadziły Włochy. Przepisy obowiązujące od lipca 2025 r. przewidują 90-minutowy okres oczekiwania na rozpoczęcie załadunku lub rozładunku. Po jego przekroczeniu przewoźnikowi przysługuje rekompensata w wysokości 100 euro za każdą godzinę opóźnienia lub jej część, o ile opóźnienie nie wynika z przyczyn leżących po jego stronie.
Odrębnie traktowane jest przekroczenie uzgodnionego w umowie czasu wykonywania samych operacji załadunkowych lub rozładunkowych. Także w tym przypadku przepisy przewidują rekompensatę, bez kolejnego 90-minutowego okresu wolnego od opłat.
We Włoszech przewidziano również odpowiedzialność solidarną określonych uczestników łańcucha transportowego za należną rekompensatę.
W Hiszpanii od 2022 r. obowiązuje system odszkodowań za nadmierny postój. Po przekroczeniu pierwszej godziny oczekiwania, w warunkach określonych ustawą, przewoźnik może domagać się rekompensaty, której wysokość opiera się na dwukrotności dziennego wskaźnika IPREM. Przy wartości obowiązującej w 2026 r. podstawowa stawka wynosi 40 euro za godzinę lub jej część, z przewidzianymi w przepisach zasadami naliczania i limitami.
Hiszpańskie przepisy ograniczają także możliwość powierzania kierowcom pojazdów powyżej 7,5 t DMC czynności załadunkowych i rozładunkowych, z określonymi wyjątkami.
Kolejnym krajem, który wprowadził nowe regulacje, jest Rumunia. Ustawa nr 100/2026, obowiązująca od 24 lipca 2026 r., zabrania zmuszania kierowców wykonujących zarobkowe przewozy pojazdami powyżej 12,5 t DMC do załadunku i rozładunku towarów. Przewidziano wyjątki oraz kary finansowe za naruszanie przepisów.
Rumuńska regulacja koncentruje się zatem przede wszystkim na odpowiedzialności za wykonywanie prac ładunkowych, a nie na wprowadzeniu ogólnej stawki odszkodowania za godzinę oczekiwania.
IRU: przepisy przenoszą koszty, ale nie usuwają kolejek
Czy regulacje rzeczywiście poprawiają sytuację przewoźników? Marie-Anne Cervoni, Associate Director for Strategy, Market and Intelligence w Międzynarodowej Unii Transportu Drogowego (IRU), ocenia w raporcie, że dotychczasowe rezultaty są częściowe i nierównomierne.
Nastąpiła częściowa, nierównomierna poprawa, głównie w zakresie wynagrodzeń, a nie w zakresie samego czasu oczekiwania, który nie uległ znacznemu skróceniu – wskazuje przedstawicielka IRU.
Organizacja zwraca uwagę, że koszty oczekiwania często pozostają po stronie przewoźnika, który musi opłacić kierowcę i ponosić koszty utrzymania pojazdu, nawet jeśli opóźnienie wynika z organizacji pracy klienta.
Sytuację komplikuje również sposób rozliczania czasu pracy kierowców. Zgodnie z dyrektywą 2002/15/WE czas załadunku i rozładunku jest zaliczany do czasu pracy. Dotyczy to również oczekiwania, jeżeli kierowca nie może swobodnie dysponować swoim czasem, musi pozostawać w gotowości do pracy, a przewidywany czas oczekiwania nie był wcześniej znany.
Oznacza to, że niektóre postoje pod rampą ograniczają kierowcy dostępny czas pracy, choć pojazd nie wykonuje w tym czasie przewozu. Nie każde oczekiwanie jest jednak automatycznie zaliczane do czasu pracy – część takich okresów może być kwalifikowana jako czas dyspozycyjności.
IRU opowiada się za bardziej jednolitymi zasadami rekompensat i lepszą organizacją obsługi pojazdów w europejskich magazynach.
Sztuczna inteligencja może pomóc, ale nie zastąpi sprawnego magazynu
Autorzy raportu wskazują, że kolejnym etapem usprawniania obsługi ciężarówek może być wykorzystanie sztucznej inteligencji do dynamicznego zarządzania oknami czasowymi.
W przeciwieństwie do tradycyjnych systemów awizacyjnych, które przypisują pojazd do wcześniej ustalonego terminu, rozwiązania wykorzystujące zaawansowaną analitykę mogą uwzględniać bieżącą sytuację na drogach, przewidywany czas przyjazdu, dostępność pracowników, obłożenie ramp i gotowość towaru.
Raport przywołuje szacunki opublikowane przez Modern Materials Handling w 2023 r., według których planowanie wspierane przez AI może skracać oczekiwanie ciężarówek o 15–25 proc. oraz ograniczać koszty postojów o około 20 proc.
W jednym z opisanych przypadków operator logistyczny skrócił średni postój z 95 do 72 minut, czyli o około 24 proc.
Z kolei przywołana w raporcie analiza McKinsey z 2024 r. wskazuje na możliwość ograniczenia kosztów związanych z nieefektywnym przekazywaniem towarów między uczestnikami łańcucha dostaw nawet o 40 proc. dzięki połączeniu monitorowania transportu w czasie rzeczywistym, automatyzacji i komunikacji wykorzystującej AI.
Nie oznacza to jednak, że takie rezultaty można uzyskać w każdym magazynie. Efektywność wdrożeń zależy od jakości danych, sposobu organizacji procesów i zdolności do bieżącego reagowania na zakłócenia.
Łukasz Muzyka z Trans.eu Group podkreśla, że samo monitorowanie lokalizacji pojazdu nie eliminuje źródła problemu.
Śledzenie pozycji pojazdu pokazuje tylko, gdzie jest problem, ale go nie rozwiązuje – zaznacza.
CargoON pracuje nad rozwiązaniem, które ma analizować ponad 40 parametrów logistycznych i magazynowych, aby wspierać przydzielanie ciężarówek do doków i ustalanie kolejności obsługi. Jest to jednak zapowiedź rozwijanego rozwiązania, a nie potwierdzony rezultat wdrożenia.
Nie każdemu magazynowi potrzebna jest AI
W raporcie podkreślono również, że wdrażanie zaawansowanych algorytmów nie zawsze jest ekonomicznie uzasadnione. W mniejszych obiektach, obsługujących regularne trasy i niewielką liczbę dostaw, wystarczającym rozwiązaniem może być właściwie skonfigurowany system awizacji, zintegrowany z systemem zarządzania magazynem.
Większy potencjał zaawansowanej analityki pojawia się w obiektach obsługujących ponad sto pojazdów dziennie, w których często dochodzi do zmian harmonogramu, a dostępność doków i pracowników jest ograniczona.
Eksperci wskazują też na prostsze działania organizacyjne: planowanie okien według rzeczywistej przepustowości, tworzenie buforów czasowych, przygotowywanie towaru przed przyjazdem pojazdu oraz elastyczne dostosowywanie obsady magazynu do godzin największego ruchu.
Znaczenie ma również integracja systemów przewoźników i odbiorców. Automatyczna wymiana informacji o przewidywanym przyjeździe mogłaby umożliwiać przesunięcie terminu obsługi bez konieczności ręcznego kontaktowania się z magazynem.
W praktyce ważniejsze od liczby dostępnych narzędzi staje się to, czy informacje przekazywane przez te systemy rzeczywiście wpływają na organizację pracy.
Kto powinien ponosić koszt oczekiwania?
Z raportu CargoON wyłania się zasadniczy problem: koszty nieefektywności operacyjnej często ponosi uczestnik łańcucha dostaw, który ma ograniczony wpływ na jej przyczyny. Przewoźnik może przyjechać zgodnie z awizacją, a mimo to stracić kilka godzin z powodu nieprzygotowanego towaru, niewystarczającej obsady magazynu albo braku wolnej rampy.
Dla firmy transportowej oznacza to utratę produktywnego czasu kierowcy i pojazdu. Dla załadowcy – ryzyko wyższych stawek, pogorszenia terminowości dostaw i dodatkowych kosztów związanych z obsługą zamówień.
Włoskie i hiszpańskie rozwiązania pokazują, że ustawodawca może próbować zmieniać podział odpowiedzialności finansowej za przestoje. Same przepisy nie gwarantują jednak skrócenia kolejek.
Zdaniem ekspertów konieczne jest połączenie kilku działań: realistycznego planowania przepustowości, integracji systemów, elastycznego zarządzania terminami i czytelnych zasad rozliczania opóźnień.
Źródło: Market Insights ON, IV kwartał 2026, „Zarządzanie oknami czasowymi, AI i nowa ekonomia placu magazynowego”, CargoON/Trans.eu Group. Informacje o regulacjach prawnych uzupełniono na podstawie oficjalnych aktów i wyjaśnień administracyjnych.










