Najważniejsze informacje:
- Nowa trasa kolejowa do Chin. Kazachstan planuje uruchomić w 2027 r. linię Bachty–Ajagoz, która stworzy trzecie kolejowe połączenie graniczne z Chinami.
- Dodatkowe połączenie z Uzbekistanem. Na linii Darbaza–Maktaaral rozpoczęto już przewozy towarowe, a zakończenie inwestycji planowane jest na grudzień 2026 r.
- Korytarz Środkowy zyskuje na znaczeniu. W 2024 r. przewieziono nim około 4,5 mln ton ładunków, ponad pięciokrotnie więcej niż siedem lat wcześniej.
- Infrastruktura to nie wszystko. Bank Światowy wskazuje, że przepustowość przejść granicznych, sprawność odpraw i koordynacja przewozów są równie ważne jak budowa nowych linii.
- Polskie firmy rozwijają obecność w regionie. Kazachstan i Uzbekistan przyciągają eksporterów oraz operatorów logistycznych obsługujących handel między Europą a Azją Centralną.
Korytarz Środkowy, określany również jako Transkaspijska Międzynarodowa Trasa Transportowa (TITR), staje się coraz ważniejszym elementem połączeń handlowych między Azją a Europą. Szlak prowadzi z Chin przez Kazachstan, Morze Kaspijskie, Azerbejdżan i Gruzję, a następnie umożliwia transport ładunków w kierunku Turcji i europejskich rynków. Jego znaczenie wzrosło wraz z poszukiwaniem alternatyw dla tradycyjnych połączeń eurazjatyckich, w tym tras przebiegających przez Rosję.
Według danych kazachskiego Ministerstwa Transportu w ciągu siedmiu lat wolumen przewozów na trasie transkaspijskiej zwiększył się z około 800 tys. do 4,5 mln ton rocznie. Poziom około 4,5 mln ton osiągnięto w 2024 r. W 2025 r. przewozy wyniosły około 4,1 mln ton, co pokazuje, że rozwój korytarza nie przebiega bez wahań.
Mimo zwiększającej się skali działalności Korytarz Środkowy pozostaje znacznie mniejszy od tradycyjnych szlaków transportowych łączących Europę i Azję. Jego podstawową cechą jest multimodalność. Ładunki przemieszczają się koleją, drogą morską, a w zależności od wybranej trasy również transportem drogowym. Wymaga to sprawnej organizacji przeładunków, zapewnienia dostępności statków na Morzu Kaspijskim oraz koordynacji kolejnych uczestników łańcucha dostaw. Każde dodatkowe ogniwo może oznaczać opóźnienie, jeżeli infrastruktura lub procedury administracyjne nie nadążają za rosnącym ruchem.
Kazachstan buduje trzecie kolejowe połączenie z Chinami
Jedną z najważniejszych inwestycji w regionie jest budowa linii kolejowej Bachty–Ajagoz. Według komunikatu kazachskiego Ministerstwa Transportu z 16 listopada 2026 r. prace przebiegają zgodnie z harmonogramem, a zakończenie budowy i uruchomienie połączenia zaplanowano na 2027 r. Nowa linia o długości około 303 km ma umożliwić otwarcie trzeciego kolejowego przejścia granicznego między Kazachstanem a Chinami.
Władze Kazachstanu zakładają, że inwestycja zwiększy możliwości obsługi przewozów między oboma krajami o około 20 mln ton rocznie. Ma to znaczenie nie tylko dla dwustronnej wymiany handlowej, ale także dla ładunków kierowanych dalej do państw Azji Centralnej i Europy.
Dodatkowe połączenie pozwoli na lepsze rozłożenie ruchu kolejowego i ograniczenie zależności od dotychczasowych punktów przekraczania granicy. Dla spedytorów organizujących przewozy z Chin istotna będzie jednak nie tylko sama przepustowość nowej linii. Równie ważne okażą się dostępność połączeń, częstotliwość kursowania pociągów, czas odpraw i możliwość sprawnego przekazania kontenerów na kolejne odcinki trasy.
Nowa linia do Uzbekistanu już obsługuje pierwsze przewozy
Równolegle rozwijana jest infrastruktura kolejowa na południu Kazachstanu, przy granicy z Uzbekistanem. Linia Darbaza–Maktaaral ma stworzyć dodatkowe połączenie między krajami i odciążyć dotychczasowy szlak prowadzący przez Saryagasz w kierunku Taszkentu. Według dokumentacji Azjatyckiego Banku Inwestycji Infrastrukturalnych w lipcu 2026 r. zaawansowanie inwestycji wynosiło 78 proc., a zakończenie robót planowano na grudzień tego roku.
Na początku listopada pojawiły się jednak informacje o rozpoczęciu przewozów towarowych na nowej trasie. Oznacza to, że infrastruktura jest już wykorzystywana operacyjnie, choć zakończenie całej inwestycji nadal pozostaje przed wykonawcami. Nowe połączenie ma poprawić przepustowość transportu kolejowego między Kazachstanem a Uzbekistanem, szczególnie w sytuacji rosnącego zapotrzebowania na przewozy towarowe.
Według danych przytoczonych przez Rohlig SUUS Logistics kolejowe przewozy między tymi krajami wzrosły w 2025 r. o 16 proc. Rozbudowa infrastruktury jest więc odpowiedzią na rosnące obciążenie istniejących połączeń oraz potrzebę zwiększenia przewidywalności dostaw.
Bank Światowy: największy problem nie kończy się na torach
Budowa nowych linii kolejowych nie wystarczy jednak do pełnego wykorzystania potencjału Korytarza Środkowego. W raporcie opublikowanym 28 września 2026 r. Bank Światowy podkreśla, że wykorzystanie potencjału Korytarza Środkowego wymaga nie tylko inwestycji w infrastrukturę, lecz także usprawnienia odpraw granicznych, cyfryzacji dokumentacji i lepszej koordynacji przewozów między operatorami.
Wśród najważniejszych problemów wymienia opóźnienia na przejściach granicznych, złożone procedury dokumentacyjne i niedostateczną koordynację między operatorami.
Istotnym ograniczeniem pozostają także możliwości obsługi ładunków w portach i dostępność połączeń morskich. W praktyce kontener przemieszczający się z Chin do Europy przez Korytarz Środkowy musi przejść przez kilka systemów transportowych i administracyjnych. Po przewozie kolejowym przez Kazachstan trafia do portu nad Morzem Kaspijskim, gdzie jest przeładowywany na statek. Następnie dociera do Azerbejdżanu, skąd kontynuuje podróż przez Kaukaz w kierunku Europy. Każdy z tych etapów wymaga odpowiedniej przepustowości, dostępnych środków transportu i sprawnego przekazywania dokumentacji.
Dodatkowe utrudnienia mogą powodować warunki atmosferyczne, w tym silne wiatry ograniczające operacje portowe nad Morzem Kaspijskim. Z perspektywy przedsiębiorstw zlecających transport kluczowe pozostają więc nie tylko nominalny czas przejazdu i stawka frachtowa, ale również przewidywalność dostawy.
Według Banku Światowego odpowiednio skoordynowane inwestycje mogłyby do 2040 r. ponad trzykrotnie zwiększyć wolumen handlu na trasie i skrócić czas podróży o połowę. Są to jednak prognozowane efekty scenariusza rozwoju korytarza, uzależnione od przeprowadzenia inwestycji oraz zmian organizacyjnych, a nie gwarantowane rezultaty już realizowanych projektów.
Kazachstan i Uzbekistan przyciągają eksporterów z Europy
Rozbudowa infrastruktury transportowej towarzyszy wzrostowi gospodarczemu największych rynków Azji Centralnej. Według danych przytoczonych przez Rohlig SUUS Logistics gospodarka Uzbekistanu zwiększyła się w 2025 r. o 7,7 proc., a Kazachstanu o 6,5 proc. W obu krajach sektor transportowy rozwijał się jeszcze szybciej.
W Uzbekistanie wartość usług transportowych wzrosła o 10,8 proc., natomiast w Kazachstanie sektor transportu i magazynowania odnotował wzrost o 20,4 proc. Rosnące znaczenie regionu widoczne jest również w wymianie handlowej z Polską.
Według danych Polskiego Instytutu Ekonomicznego przytoczonych w materiale SUUS polski eksport do państw Azji Centralnej osiągnął w 2024 r. wartość około 1,6 mld euro, o 600 mln euro więcej niż w 2021 r.
Około dwóch trzecich tej wartości przypadało na Kazachstan.
Polskie i europejskie firmy z branż AGD, budowlanej, modowej i farmaceutycznej coraz częściej traktują Azję Centralną jako rynek docelowy – wskazuje Andrzej Kozłowski, członek zarządu Rohlig SUUS Logistics.
Jak podkreśla ekspert, rosnący handel oznacza również zwiększające się zapotrzebowanie na usługi transportowe, obsługę celną i rozwiązania pozwalające organizować dostawy na rynkach o odmiennej specyfice regulacyjnej.
Nie chodzi przy tym wyłącznie o eksport z Europy. Azja Centralna pozostaje ważnym dostawcą surowców, w tym ropy naftowej, gazu, metali oraz produktów przemysłowych, które trafiają na europejskie rynki.
Dla operatorów logistycznych oznacza to możliwość rozwijania usług w obu kierunkach, choć charakter ładunków i wymagania transportowe mogą być bardzo różne.
Polscy operatorzy rozwijają działalność w Azji Centralnej
Rosnące znaczenie Kazachstanu i Uzbekistanu dostrzegają również polskie firmy logistyczne. Przykładem jest Rohlig SUUS Logistics, który od trzech lat działa w Ałmaty w Kazachstanie, a w 2026 r. rozpoczął działalność również w Taszkencie. Operator rozwija w regionie obsługę transportu drogowego, kolejowego, lotniczego i morskiego, a także usługi magazynowe i celne.
Andrzej Kozłowski podkreśla, że prowadzenie działalności w Azji Centralnej wymaga dobrej znajomości lokalnych warunków biznesowych. Znaczenie mają między innymi procedury celne, regulacje dotyczące handlu, rozliczenia w lokalnych walutach oraz współpraca z partnerami odpowiedzialnymi za poszczególne etapy transportu.
Z perspektywy polskich i europejskich eksporterów istotne jest, aby operator nie ograniczał się wyłącznie do organizacji głównego odcinka przewozu. W przypadku transportu multimodalnego konieczne jest również zapewnienie przeładunków, właściwej dokumentacji i skoordynowania dostaw na kolejnych etapach łańcucha logistycznego.
Takie podejście nabiera szczególnego znaczenia na trasach, które łączą kilka państw i różne systemy transportowe.
Co rozwój Korytarza Środkowego oznacza dla polskich firm TSL?
Dla polskich przedsiębiorstw logistycznych rozbudowa Korytarza Środkowego może oznaczać przede wszystkim większą liczbę możliwości organizowania transportu między Europą a Azją Centralną. Dotyczy to zwłaszcza spedytorów międzynarodowych, operatorów multimodalnych, firm świadczących usługi celne i przedsiębiorstw zarządzających kompleksowymi łańcuchami dostaw.
Nowe połączenia kolejowe mogą zwiększyć przepustowość tras, ale jednocześnie będą wymagały odpowiedniego skoordynowania transportu z terminali i portów do miejsc docelowych.
Dla przewoźników drogowych potencjalne możliwości wiążą się więc przede wszystkim z obsługą dowozów i odbiorów ładunków, dystrybucją regionalną oraz transportem uzupełniającym przewozy kolejowe. Nie oznacza to jednak automatycznego wzrostu liczby zleceń dla polskich firm transportowych. Duże znaczenie będą miały koszty przewozów, dostępność lokalnych podwykonawców, regulacje dotyczące transportu międzynarodowego i rzeczywiste kierunki przepływu towarów.
Rozwój infrastruktury stwarza zatem nowe możliwości, ale nie eliminuje ryzyka operacyjnego. O konkurencyjności operatorów na tych kierunkach może decydować umiejętność zapewnienia klientowi nie tylko atrakcyjnej ceny, lecz także przewidywalnego czasu dostawy i sprawnego zarządzania transportem na wszystkich etapach.
Korytarz Środkowy staje się coraz ważniejszą alternatywą w handlu między Europą a Azją. Aby jednak wykorzystać jego potencjał, państwa regionu muszą nie tylko budować kolejne linie kolejowe i terminale, lecz także usprawnić odprawy, dokumentację i współpracę między uczestnikami transportu. Dla europejskich firm TSL to właśnie niezawodność całego łańcucha dostaw może okazać się ważniejsza niż sama rozbudowa infrastruktury.









