W 2023 roku w Unii Europejskiej nastąpił wzrost przypadków kradzieży w transporcie o 35,46 proc. w porównaniu do 2022 roku – wynika z danych Związku Ochrony Aktywów Technologicznych TAPA EMEA. Dane dotyczą incydentów zarejestrowanych w bazie TAPA EMEA Intelligence System (TIS), czyli tzw. incidents occurred (ogólna liczba przestępstw, które się wydarzyły, niezależnie od tego, czy zostały zgłoszone odpowiednim organom). Liczba zgłoszonych przestępstw w ub. r. wzrosła z 6113 do 8281. Całkowita strata dla wszystkich przestępstw, kiedy została podana wartość skradzionych towarów, wyniosła 549 mln euro. To wzrost o 438 proc. w porównaniu do 2022 roku i aż o 1076 proc. w porównaniu do 2021 roku.
![](https://d1dcnte8mfzkpv.cloudfront.net/uploads/2024/05/6dae25285a2efb03feaceb9af8f.jpg)
W całym regionie EMEA (Europa, Bliski Wschód i Afryka) liczba kradzieży ładunków wzrosła w tym okresie prawie o 700 proc., z 13008 do 103529 incydentów. Całkowita strata wynikająca z tych przestępstw osiągnęła oszałamiającą kwotę ponad 724 mln euro. To wzrost o 163 proc. w porównaniu do 2022 roku i o 627 proc. w porównaniu do 2021 roku.
Najwięcej incydentów w 2023 roku miało miejsce w Niemczech (33,2 proc. wszystkich zgłoszonych kradzieży), we Francji (14,6 proc.) oraz we Włoszech (13,1 proc.). Częste przypadki miały miejsce również w Szwecji (12,7 proc.) i Hiszpanii (11,3 proc.). Polska na liście “najpopularniejszych” krajów znalazła się na 6. miejscu z wynikiem 2,3 proc.
![](https://d1dcnte8mfzkpv.cloudfront.net/uploads/2024/05/692031c9d35579aea8cde47dd30.jpg)
I kwartał 2024 roku można uznać za udany. W ciągu pierwszych miesięcy roku na terenie Unii Europejskiej odnotowano 2616 przypadków kradzieży ładunków. To spadek o 24 proc. w porównaniu do tego samego okresu 2022 roku, i niewielki wzrost (o 2,1 proc.) w porównaniu do IV kw. 2023 roku.
Główne czynniki wzrostu przestępczości w transporcie
W niedawno opublikowanym raporcie dotyczącym kradzieży w branży transportowej za rok 2023 autorzy BSI i TT Club wskazują, że wysoka inflacja jest głównym makroekonomicznym czynnikiem wpływającym na przestępczość związaną z ładunkami. Autorzy dokumentu zwrócili uwagę na to, że wzrost cen, zwłaszcza produktów podstawowych i wartościowych, bezpośrednio przekłada się na wzrost liczby kradzieży, ponieważ przestępcy dostosowują swoje działania do zmieniających się warunków rynkowych i skupiają się na towarach o ograniczonej dostępności.
Jako przykład, kiedy wzrost wartości produktu może prowadzić do zwiększonej aktywności przestępczej, autorzy podali przypadek z przemysłu oliwy z oliwek. Ten produkt jest od dawna uważany za cenny towar, zwłaszcza w krajach basenu Morza Śródziemnego, które są głównymi producentami oliwy. Od stycznia 2021 r. do września 2023 r. ceny oliwy z oliwek wzrosły o 75 proc., co przypisuje się różnym czynnikom, w tym zmianom klimatycznym, które wpłynęły na ilość i jakość zbiorów, a także wzrostowi kosztów energii i nawozów. Wzrost cen w połączeniu z ograniczoną podażą uczynił produkt atrakcyjnym celem dla przestępców. Kradzieże oliwy stały się coraz bardziej powszechne, a produkt ten zaczął być nazywany “płynnym złotem”. Jeden z najbardziej znaczących incydentów miał miejsce w sierpniu ub. r., kiedy to złodzieje ukradli 56 ton oliwy Extra Virgin z magazynu w Cordobie. Wartość skradzionego towaru oszacowano na ponad 500 tys. euro.
Do głównych czynników wzrostu kradzieży towarów autorzy raportu zaliczają również niską świadomość bezpieczeństwa i braki w zabezpieczeniach. Wiele kradzieży ma miejsce z powodu niewystarczających środków bezpieczeństwa podczas transportu i magazynowania produktów. W Europie stosunkowo często dochodzi do kradzieży z naczep typu plandeka, do której można się łatwo i niezauważalnie dostać po jej przecięciu. Przykładem takiej sytuacji może być incydent mający miejsce w czerwcu ub. r. w Wittenburgu w Meklemburgii-Pomorzu Przednim przy autostradzie A24. Sprawcy najpierw rozcięli plandekę ciężarówki, a następnie ukradli około 100 telewizorów marki LG na łączną wartość około 40 tys. euro. Kierowca w tym czasie spał w kabinie i nie słyszał przestępców.
Zorganizowane grupy przestępcze wykorzystują również technologie do planowania i realizacji kradzieży. Złodzieje stosują coraz bardziej skomplikowane metody – fałszują dokumenty, kradną tożsamość przewoźników, dokonują tzw. fikcyjnych odbiorów ładunków.
W ostatnich miesiącach zaobserwowano popularność tzw. oszustw kredytowych (credit frauds). Zaczynają się one od pozornie normalnej transakcji biznesowej – nowy klient nawiązuje współpracę z firmą spedycyjną lub transportową. Początkowo jest to jedno zlecenie przewozowe, które ma być pierwszą z serii planowanych zleceń. Pierwsza transakcja przebiega zgodnie z planem, co buduje zaufanie do nowego klienta. Zachęcona tym firma logistyczna zgadza się na obsługę kolejnych, często większych i bardziej wartościowych przesyłek. Klient stopniowo zwiększa wartość i częstotliwość zamówień. W pewnym momencie klient zleca pilny transport, na przykład drogą lotniczą, co wiąże się z większymi kosztami. Operator logistyczny zgadza się na realizację tego zlecenia bez wcześniejszej opłaty. Po realizacji transportu klient nagle znika, a należne środki na konto nigdy nie wpływają.
Trudno się dziwić, że ta metoda zyskuje popularność. Branża logistyczna opiera się na relacjach, a bez okazywania zaufania trudno je budować. Ponadto konflikty, niestabilność polityczna oraz kryzys zwiększają ryzyko kradzieży ładunków, gdyż przestępczość staje się bardziej opłacalna i trudniejsza do zwalczania.
Weryfikacja nowych klientów
Eksperci zalecają firmom transportowym i spedycyjnym przeprowadzanie szczegółowych weryfikacji potencjalnych klientów przed nawiązaniem z nimi współpracy. Przedsiębiorcom zaleca się:
- Sprawdzenie danych nowych klientów: pełnej nazwy prawnej i adresu rejestrowego, danych kontaktowych (szczególnie w zakresie posiadania aktualnych numerów telefonów i adresów e-mail), adresu strony internetowej (sprawdzenie, czy klient posiada profesjonalną stronę internetową, która może dostarczyć dodatkowych informacji na temat jego działalności).
- Weryfikację firmy: sprawdzenie głównej działalności klienta, formy prawnej, numeru rejestracyjnego i VAT.
- Zapoznanie się ze sprawozdaniem finansowym firmy: analizą ostatnich raportów finansowych, kondycją finansową, oceną zdolności kredytowej.
- Weryfikację właściciela przedsiębiorstwa: sprawdzenie, kto jest właścicielem firmy i jaka jest jego reputacja.
- Weryfikację osób kluczowych i pośredników: sprawdzenie kluczowych osób odpowiedzialnych za zarządzanie i ich uprawnienia, a także sprawdzenie, czy osoba kontaktowa ma uprawnienia do podpisywania umów w imieniu firmy.
- Sprawdzenie członkostwa firmy w audytowanych programach rządowych lub podobnych: takie członkostwo może wskazywać na wyższy poziom wiarygodności i transparentności działalności.
- Zweryfikowanie polis ubezpieczeniowych: potwierdzenie ubezpieczeń na przewożone towary, sprawdzenie klauzul.
- Przedstawienie klientowi jasnych warunków handlowych i upewnienie się, że klient zgadza się na warunki umowy, co może zapobiec późniejszym nieporozumieniom.
Najpopularniejsze produkty – te deficytowe
Duży wpływ na charakter kradzieży mają mechanizmy rynkowe zachodzące na poziomie globalnym i regionalnym – wzrost popytu na pewne produkty, cen niektórych towarów, wzrost znaczenia produktów spożywczych. Dane z ostatnich lat wskazują, że przestępcy dostosowują swoje działania do warunków rynkowych bardzo szybko.
Najbardziej wzrosła kradzież żywności i napojów (z 16 proc. w 2022 do 21 proc. w 2023 roku). Wzrost ten jest związany z rosnącymi cenami produktów spożywczych oraz ich ograniczoną dostępnością. Lekki wzrost kradzieży – z 9 proc. do 10 proc. – odnotowały produkty rolnicze, co odzwierciedla trendy związane z globalnymi zakłóceniami w łańcuchach dostaw.
![](https://d1dcnte8mfzkpv.cloudfront.net/uploads/2024/05/bff9dc555e41251de99886c83e3.jpg)
Co ciekawe, paliwa w 2023 roku pozostały na tym samym poziomie zainteresowań przestępców (8 proc.), co rok wcześniej. Zdaniem autorów raportu, wskazuje to na stały popyt na te towary, szczególnie w kontekście fluktuacji cen energii.
Spadek z 12 proc. do 10 proc. odnotował sprzęt elektroniczny. Mniejszym zainteresowaniem cieszyły się również samochody (spadek z 9 proc. do 7 proc.). Nieznacznie wzrosły natomiast kradzieże wyrobów metalowych (z 6 proc. do 7 proc.).
Porady w zakresie bezpieczeństwa dla kierowców
Oto kilka wskazówek dla kierowców ciężarówek, którzy wnoszą cenny wkład w bezpieczeństwo ładunków i środków transportu:
- Nie pozostawiaj – lub rób to jak najrzadziej – pojazd bez nadzoru.
- Zatrzymuj się tylko na dobrze oświetlonych i w miarę możliwości strzeżonych parkingach.
- Sprawdzaj pojazd i ładunek po każdym postoju, zwłaszcza jeśli jedziesz plandeką.
- Informuj firmę o każdej zmianie trasy.
- Nie rozmawiaj z nieznajomymi o trasie, miejscu docelowym ani ładunku.
- Nie zabieraj autostopowiczów.
Metody przestępców bez zmian
Najwięcej kradzieży (20 proc.) w ub.r. miało miejsce bezpośrednio w magazynach, halach produkcyjnych i innych tego typu obiektach. Rok wcześniej takich przypadków było 26 proc. Kradzieże samych pojazdów stanowiły 14 proc. wszystkich incydentów (wzrost z 10 proc.). Zmniejszyły się natomiast kradzieże towarów bezpośrednio z kontenerów lub naczep (z 15 proc. do 13 proc.), a także porwania pojazdów wraz z ciągnikiem (z 16 proc. do 11 proc.). Wzrosły przypadki kradzieży całych kontenerów lub naczep (z 5 do 11 proc.).
![](https://d1dcnte8mfzkpv.cloudfront.net/uploads/2024/05/de22eba8ad2d87beae03de192f3.jpg)
Powyższe wyniki sugerują, że metody kradzieży ładunków nie uległy znaczącym zmianom, a przestępcy wykorzystują sprawdzone strategie do realizacji swoich celów. To dobry znak dla firm transportowych i spedycyjnych, które w oparciu o tę wiedzę mogą zwiększyć poziom bezpieczeństwa w łańcuchach dostaw.
Środki zapobiegawcze kradzieżom
Eksperci zalecają następujące działania zapobiegawcze w zakresie ochrony ładunków i środków transportu:
- Współpracę z przewoźnikami w celu wyznaczenia bezpiecznych tras i miejsc postoju.
- Określenie miejsc o wysokim ryzyku, a następnie ich unikanie.
- Szkolenie kierowców w zakresie świadomości bezpieczeństwa i reagowania na próby kradzieży.
- Zastosowanie technologicznych rozwiązań, np. czujników światła wewnątrz przyczep do wykrywania prób przecięcia plandek, monitoringu GPS, geofencingu umożliwiającego natychmiastowe wykrywanie odchyleń od określonej trasy, specjalnych zamków zabezpieczających dostęp do przestrzeni ładunkowej, a nawet programów, np. identyfikujących bezpieczne miejsca parkingowe dla ciężarówek.
- Analizę specyficznych zagrożeń w danych regionach i dostosowanie do nich środków bezpieczeństwa.
- Rozwój współpracy z lokalnymi organami ścigania i innymi firmami w celu wymiany informacji i zasobów.
Najchętniej kradną swoi?
Bez wątpienia ciekawym zjawiskiem jest skala kradzieży, które są wynikiem działań wewnętrznych. Przypadki te obejmują sytuacje, w których pracownicy zaangażowani w łańcuch dostaw wykorzystują swoje stanowiska do przeprowadzania lub ułatwiania kradzieży. W Europie problem ten co prawda występuje, ale jest mniej powszechny lub mniej eksponowany w porównaniu z Azją, która odnotowuje najwyższy odsetek takich przypadków. W 2023 roku aż 26 proc. zarejestrowanych kradzieży ładunków w Azji wiązało się z udziałem osób z organizacji.
Do najczęściej zaangażowanych w takie przestępstwa należą pracownicy magazynów, ochroniarze oraz kierowcy ciężarówek. Często działają oni w grupach. Metody złodziei są dość zróżnicowane – od mniejszych kradzieży na dużą skalę (w przeciwieństwie do jednorazowych dużych kradzieży, pracownicy często kradną mniejsze ilości towarów przez dłuższy czas) i fałszowanie dokumentów po manipulowanie systemami monitoringu.
Środki zapobiegawcze
W celu uniknięcia kradzieży z udziałem pracowników, zaleca się następujące działania:
- Dokładne kontrole przy zatrudnianiu. Zaleca się przeprowadzanie szczegółowych badań przeszłości kandydatów na stanowiska, które mają bezpośredni dostęp do towarów.
- Regularne audyty i monitoring. Wprowadzenie regularnych audytów wewnętrznych i zewnętrznych oraz systemów monitoringu w czasie rzeczywistym może pomóc w identyfikacji nieprawidłowości i szybkim reagowaniu na potencjalne kradzieże.
- Szkolenia i świadomość. Edukowanie pracowników o konsekwencjach prawnych kradzieży oraz o znaczeniu etyki zawodowej może zmniejszyć ryzyko takich działań.
- Ograniczenie dostępu. Zastosowanie polityki ograniczonego dostępu, gdzie pracownicy mają dostęp tylko do tych obszarów i systemów, które są niezbędne do wykonania ich pracy.
- Zastosowanie technologii. Wykorzystanie nowoczesnych technologii do monitorowania ładunków i pojazdów, w tym GPS i systemów alarmowych.