TransInfo

Fot. AdobeStock/Benjaminnolte5

Liczba kradzieży w transporcie rośnie w zastraszającym tempie. Wzrost na poziomie kilkuset procent

W ostatnich latach przestępczość związana z kradzieżami ładunków i pojazdów ciężarowych w Europie stała się istną plagą. Mowa o problemie, który kosztuje branżę setki milionów euro rocznie i może powodować znaczne zakłócenia w łańcuchach dostaw.

Ten artykuł przeczytasz w 13 minut

W dalszej części artykułu przeczytasz:

  • skalę kradzieży w sektorze transportu w 2023 roku oraz porównanie problemu do lat poprzednich
  • główne czynniki wzrostu przestępczości w branży logistycznej
  • gdzie przestępcy są aktywni najbardziej, jakie metody stosują i jak się zabezpieczyć przed złodziejami

Pozostało 90% artykułu do przeczytania.

Dołącz do premium lub zaloguj się i skończ czytanie

W 2023 roku w Unii Europejskiej nastąpił wzrost przypadków kradzieży w transporcie o 35,46 proc. w porównaniu do 2022 roku – wynika z danych Związku Ochrony Aktywów Technologicznych TAPA EMEA. Dane dotyczą incydentów zarejestrowanych w bazie TAPA EMEA Intelligence System (TIS), czyli tzw. incidents occurred (ogólna liczba przestępstw, które się wydarzyły, niezależnie od tego, czy zostały zgłoszone odpowiednim organom). Liczba zgłoszonych przestępstw w ub. r. wzrosła z 6113 do 8281. Całkowita strata dla wszystkich przestępstw, kiedy została podana wartość skradzionych towarów, wyniosła 549 mln euro. To wzrost o 438 proc. w porównaniu do 2022 roku i aż o 1076 proc. w porównaniu do 2021 roku. 

W całym regionie EMEA (Europa, Bliski Wschód i Afryka) liczba kradzieży ładunków wzrosła w tym okresie prawie o 700 proc., z 13008 do 103529 incydentów. Całkowita strata wynikająca z tych przestępstw osiągnęła oszałamiającą kwotę ponad 724 mln euro. To wzrost o 163 proc. w porównaniu do 2022 roku i o 627 proc. w porównaniu do 2021 roku.

Najwięcej incydentów w 2023 roku miało miejsce w Niemczech (33,2 proc. wszystkich zgłoszonych kradzieży), we Francji (14,6 proc.) oraz we Włoszech (13,1 proc.). Częste przypadki miały miejsce również w Szwecji (12,7 proc.) i Hiszpanii (11,3 proc.). Polska na liście “najpopularniejszych” krajów znalazła się na 6. miejscu z wynikiem 2,3 proc.

I kwartał 2024 roku można uznać za udany. W ciągu pierwszych miesięcy roku na terenie Unii Europejskiej odnotowano 2616 przypadków kradzieży ładunków. To spadek o 24 proc. w porównaniu do tego samego okresu 2022 roku, i niewielki wzrost (o 2,1 proc.) w porównaniu do IV kw. 2023 roku. 

Główne czynniki wzrostu przestępczości w transporcie

W niedawno opublikowanym raporcie dotyczącym kradzieży w branży transportowej za rok 2023 autorzy BSI i TT Club wskazują, że wysoka inflacja jest głównym makroekonomicznym czynnikiem wpływającym na przestępczość związaną z ładunkami. Autorzy dokumentu zwrócili uwagę na to, że wzrost cen, zwłaszcza produktów podstawowych i wartościowych, bezpośrednio przekłada się na wzrost liczby kradzieży, ponieważ przestępcy dostosowują swoje działania do zmieniających się warunków rynkowych i skupiają się na towarach o ograniczonej dostępności.

Jako przykład, kiedy wzrost wartości produktu może prowadzić do zwiększonej aktywności przestępczej, autorzy podali przypadek z przemysłu oliwy z oliwek. Ten produkt jest od dawna uważany za cenny towar, zwłaszcza w krajach basenu Morza Śródziemnego, które są głównymi producentami oliwy. Od stycznia 2021 r. do września 2023 r. ceny oliwy z oliwek wzrosły o 75 proc., co przypisuje się różnym czynnikom, w tym zmianom klimatycznym, które wpłynęły na ilość i jakość zbiorów, a także wzrostowi kosztów energii i nawozów. Wzrost cen w połączeniu z ograniczoną podażą uczynił produkt atrakcyjnym celem dla przestępców. Kradzieże oliwy stały się coraz bardziej powszechne, a produkt ten zaczął być nazywany “płynnym złotem”. Jeden z najbardziej znaczących incydentów miał miejsce w sierpniu ub. r., kiedy to złodzieje ukradli 56 ton oliwy Extra Virgin z magazynu w Cordobie. Wartość skradzionego towaru oszacowano na ponad 500 tys. euro.

Do głównych czynników wzrostu kradzieży towarów autorzy raportu zaliczają również niską świadomość bezpieczeństwa i braki w zabezpieczeniach. Wiele kradzieży ma miejsce z powodu niewystarczających środków bezpieczeństwa podczas transportu i magazynowania produktów. W Europie stosunkowo często dochodzi do kradzieży z naczep typu plandeka, do której można się łatwo i niezauważalnie dostać po jej przecięciu. Przykładem takiej sytuacji może być incydent mający miejsce w czerwcu ub. r. w Wittenburgu w Meklemburgii-Pomorzu Przednim przy autostradzie A24. Sprawcy najpierw rozcięli plandekę ciężarówki, a następnie ukradli około 100 telewizorów marki LG na łączną wartość około 40 tys. euro. Kierowca w tym czasie spał w kabinie i nie słyszał przestępców.

Zorganizowane grupy przestępcze wykorzystują również technologie do planowania i realizacji kradzieży. Złodzieje stosują coraz bardziej skomplikowane metody – fałszują dokumenty, kradną tożsamość przewoźników, dokonują tzw. fikcyjnych odbiorów ładunków.  

W ostatnich miesiącach zaobserwowano popularność tzw. oszustw kredytowych (credit frauds). Zaczynają się one od pozornie normalnej transakcji biznesowej – nowy klient nawiązuje współpracę z firmą spedycyjną lub transportową. Początkowo jest to jedno zlecenie przewozowe, które ma być pierwszą z serii planowanych zleceń. Pierwsza transakcja przebiega zgodnie z planem, co buduje zaufanie do nowego klienta. Zachęcona tym firma logistyczna zgadza się na obsługę kolejnych, często większych i bardziej wartościowych przesyłek. Klient stopniowo zwiększa wartość i częstotliwość zamówień. W pewnym momencie klient zleca pilny transport, na przykład drogą lotniczą, co wiąże się z większymi kosztami. Operator logistyczny zgadza się na realizację tego zlecenia bez wcześniejszej opłaty. Po realizacji transportu klient nagle znika, a należne środki na konto nigdy nie wpływają.

Trudno się dziwić, że ta metoda zyskuje popularność. Branża logistyczna opiera się na relacjach, a bez okazywania zaufania trudno je budować. Ponadto konflikty, niestabilność polityczna oraz kryzys zwiększają ryzyko kradzieży ładunków, gdyż przestępczość staje się bardziej opłacalna i trudniejsza do zwalczania.

 

Weryfikacja nowych klientów

Eksperci zalecają firmom transportowym i spedycyjnym przeprowadzanie szczegółowych weryfikacji potencjalnych klientów przed nawiązaniem z nimi współpracy. Przedsiębiorcom zaleca się:

  1. Sprawdzenie danych nowych klientów: pełnej nazwy prawnej i adresu rejestrowego, danych kontaktowych (szczególnie w zakresie posiadania aktualnych numerów telefonów i adresów e-mail), adresu strony internetowej (sprawdzenie, czy klient posiada profesjonalną stronę internetową, która może dostarczyć dodatkowych informacji na temat jego działalności).
  2. Weryfikację firmy: sprawdzenie głównej działalności klienta, formy prawnej, numeru rejestracyjnego i VAT.
  3. Zapoznanie się ze sprawozdaniem finansowym firmy: analizą ostatnich raportów finansowych, kondycją finansową, oceną zdolności kredytowej. 
  4. Weryfikację właściciela przedsiębiorstwa: sprawdzenie, kto jest właścicielem firmy i jaka jest jego reputacja.
  5. Weryfikację osób kluczowych i pośredników: sprawdzenie kluczowych osób odpowiedzialnych za zarządzanie i ich uprawnienia, a także sprawdzenie, czy osoba kontaktowa ma uprawnienia do podpisywania umów w imieniu firmy.
  6. Sprawdzenie członkostwa firmy w audytowanych programach rządowych lub podobnych: takie członkostwo może wskazywać na wyższy poziom wiarygodności i transparentności działalności.
  7. Zweryfikowanie polis ubezpieczeniowych: potwierdzenie ubezpieczeń na przewożone towary, sprawdzenie klauzul.
  8. Przedstawienie klientowi jasnych warunków handlowych i upewnienie się, że klient zgadza się na warunki umowy, co może zapobiec późniejszym nieporozumieniom.

 

Najpopularniejsze produkty – te deficytowe

Duży wpływ na charakter kradzieży mają mechanizmy rynkowe zachodzące na poziomie globalnym i regionalnym – wzrost popytu na pewne produkty, cen niektórych towarów, wzrost znaczenia produktów spożywczych. Dane z ostatnich lat wskazują, że przestępcy dostosowują swoje działania do warunków rynkowych bardzo szybko.

Najbardziej wzrosła kradzież żywności i napojów (z 16 proc. w 2022 do 21 proc. w 2023 roku). Wzrost ten jest związany z rosnącymi cenami produktów spożywczych oraz ich ograniczoną dostępnością. Lekki wzrost kradzieży – z 9 proc. do 10 proc. – odnotowały produkty rolnicze, co odzwierciedla trendy związane z globalnymi zakłóceniami w łańcuchach dostaw.

Co ciekawe, paliwa w 2023 roku pozostały na tym samym poziomie zainteresowań przestępców (8 proc.), co rok wcześniej. Zdaniem autorów raportu, wskazuje to na stały popyt na te towary, szczególnie w kontekście fluktuacji cen energii. 

Spadek z 12 proc. do 10 proc. odnotował sprzęt elektroniczny. Mniejszym zainteresowaniem cieszyły się również samochody (spadek z 9 proc. do 7 proc.). Nieznacznie wzrosły natomiast kradzieże wyrobów metalowych (z 6 proc. do 7 proc.).

 

Porady w zakresie bezpieczeństwa dla kierowców

Oto kilka wskazówek dla kierowców ciężarówek, którzy wnoszą cenny wkład w bezpieczeństwo ładunków i środków transportu:

  1. Nie pozostawiaj – lub rób to jak najrzadziej – pojazd bez nadzoru.
  2. Zatrzymuj się tylko na dobrze oświetlonych i w miarę możliwości strzeżonych parkingach.
  3. Sprawdzaj pojazd i ładunek po każdym postoju, zwłaszcza jeśli jedziesz plandeką.
  4. Informuj firmę o każdej zmianie trasy.
  5. Nie rozmawiaj z nieznajomymi o trasie, miejscu docelowym ani ładunku.
  6. Nie zabieraj autostopowiczów.

 

Metody przestępców bez zmian

Najwięcej kradzieży (20 proc.) w ub.r. miało miejsce bezpośrednio w magazynach, halach produkcyjnych i innych tego typu obiektach. Rok wcześniej takich przypadków było 26 proc. Kradzieże samych pojazdów stanowiły 14 proc. wszystkich incydentów (wzrost z 10 proc.). Zmniejszyły się natomiast kradzieże towarów bezpośrednio z kontenerów lub naczep (z 15 proc. do 13 proc.), a także porwania pojazdów wraz z ciągnikiem (z 16 proc. do 11 proc.). Wzrosły przypadki kradzieży całych kontenerów lub naczep (z 5 do 11 proc.). 

Powyższe wyniki sugerują, że metody kradzieży ładunków nie uległy znaczącym zmianom, a przestępcy wykorzystują sprawdzone strategie do realizacji swoich celów. To dobry znak dla firm transportowych i spedycyjnych, które w oparciu o tę wiedzę mogą zwiększyć poziom bezpieczeństwa w łańcuchach dostaw. 

 

Środki zapobiegawcze kradzieżom

Eksperci zalecają następujące działania zapobiegawcze w zakresie ochrony ładunków i środków transportu:

  1. Współpracę z przewoźnikami w celu wyznaczenia bezpiecznych tras i miejsc postoju.
  2. Określenie miejsc o wysokim ryzyku, a następnie ich unikanie.
  3. Szkolenie kierowców w zakresie świadomości bezpieczeństwa i reagowania na próby kradzieży. 
  4. Zastosowanie technologicznych rozwiązań, np. czujników światła wewnątrz przyczep do wykrywania prób przecięcia plandek, monitoringu GPS, geofencingu umożliwiającego natychmiastowe wykrywanie odchyleń od określonej trasy, specjalnych zamków zabezpieczających dostęp do przestrzeni ładunkowej, a nawet programów, np. identyfikujących bezpieczne miejsca parkingowe dla ciężarówek.
  5. Analizę specyficznych zagrożeń w danych regionach i dostosowanie do nich środków bezpieczeństwa.
  6. Rozwój współpracy z lokalnymi organami ścigania i innymi firmami w celu wymiany informacji i zasobów.

 

Najchętniej kradną swoi?

Bez wątpienia ciekawym zjawiskiem jest skala kradzieży, które są wynikiem działań wewnętrznych. Przypadki te obejmują sytuacje, w których pracownicy zaangażowani w łańcuch dostaw wykorzystują swoje stanowiska do przeprowadzania lub ułatwiania kradzieży. W Europie problem ten co prawda występuje, ale jest mniej powszechny lub mniej eksponowany w porównaniu z Azją, która odnotowuje najwyższy odsetek takich przypadków. W 2023 roku aż 26 proc. zarejestrowanych kradzieży ładunków w Azji wiązało się z udziałem osób z organizacji. 

Do najczęściej zaangażowanych w takie przestępstwa należą pracownicy magazynów, ochroniarze oraz kierowcy ciężarówek. Często działają oni w grupach. Metody złodziei są dość zróżnicowane – od mniejszych kradzieży na dużą skalę (w przeciwieństwie do jednorazowych dużych kradzieży, pracownicy często kradną mniejsze ilości towarów przez dłuższy czas) i fałszowanie dokumentów po manipulowanie systemami monitoringu.

 

Środki zapobiegawcze

W celu uniknięcia kradzieży z udziałem pracowników, zaleca się następujące działania:

  1. Dokładne kontrole przy zatrudnianiu. Zaleca się przeprowadzanie szczegółowych badań przeszłości kandydatów na stanowiska, które mają bezpośredni dostęp do towarów.
  2. Regularne audyty i monitoring. Wprowadzenie regularnych audytów wewnętrznych i zewnętrznych oraz systemów monitoringu w czasie rzeczywistym może pomóc w identyfikacji nieprawidłowości i szybkim reagowaniu na potencjalne kradzieże.
  3. Szkolenia i świadomość. Edukowanie pracowników o konsekwencjach prawnych kradzieży oraz o znaczeniu etyki zawodowej może zmniejszyć ryzyko takich działań.
  4. Ograniczenie dostępu. Zastosowanie polityki ograniczonego dostępu, gdzie pracownicy mają dostęp tylko do tych obszarów i systemów, które są niezbędne do wykonania ich pracy.
  5. Zastosowanie technologii. Wykorzystanie nowoczesnych technologii do monitorowania ładunków i pojazdów, w tym GPS i systemów alarmowych.

 

Ten artykuł jest dostępny dla subskrybentów trans.info premium

Nie trać dostępu do swoich ulubionych treści od dziennikarzy oraz ekspertów z branży TSL.

  • ciesz się czytaniem BEZ REKLAM
  • dostęp do WSZYSTKICH artykułów
  • dostęp do WSZYSTKICH „Magazynów Menedżerów Transportu”
  • dostęp do WSZYSTKICH nagrań wideo i podcastów
  • Poznaj wszystkie korzyści
WYPRÓBUJ ZA DARMO

Wypróbuj przez 30 dni za darmo.

Każdy kolejny miesiąc 29,90 zł

Masz już subskrypcję?Zaloguj się

Tagi