Najważniejsze informacje
- Od 15 września 2026 r. zgłoszenia transportowe oraz informacje o importowanych towarach trzeba będzie przekazywać cyfrowo.
- Według Customs Support Group w systemie Digitoll rejestrowanych jest obecnie zaledwie 25–30 proc. codziennych transportów drogowych przyjeżdżających do Norwegii.
- W przewozach drogowych za zgłoszenie transportowe odpowiada kierowca, ale może je złożyć w jego imieniu przedstawiciel celny.
- Od 1 marca 2027 r. deklaracje celne trzeba będzie przekazywać najpóźniej w chwili przekraczania granicy
Norwegia wprowadzi obowiązek cyfrowego zgłaszania transportu i przekazywania danych od 15 września 2026 r. Będzie to kolejny istotny etap wdrażania systemu celnego Digitoll. Przewoźnicy będą musieli przekazać norweskiej administracji celnej informacje o transporcie, przewidywanym czasie przyjazdu oraz przewożonych towarach przed dotarciem do granicy albo najpóźniej w momencie jej przekroczenia.
Najważniejsza zmiana praktyczna dotyczy odpowiedzialności za zgłoszenie transportowe. Pojazdy przewożące towary podlegające odprawie celnej będą musiały mieć je złożone przed przekroczeniem granicy. Norweska administracja celna wskazuje, że w transporcie drogowym odpowiada za nie kierowca pojazdu. Zgłoszenie może jednak przekazać w jego imieniu przedstawiciel celny, np. spedytor lub agent celny.
Na ten aspekt zwraca uwagę również Customs Support Group. Firma ostrzega, że przedsiębiorstwa mogą nadal nie doceniać skutków nowych przepisów. Obecnie w systemie Digitoll rejestrowanych jest tylko 25–30 proc. codziennych transportów drogowych przyjeżdżających do Norwegii, a poziom wdrożenia w transporcie lotniczym, morskim i kolejowym jest jeszcze niższy.
Tak niski poziom przygotowania zwiększa ryzyko kolejek i opóźnień po wejściu nowych zasad w życie.
Keiron Myall, dyrektor zarządzający Customs Support Group na Wielką Brytanię i Irlandię, ocenia, że Digitoll zasadniczo zmieni sposób organizacji dostaw do Norwegii. Szczególnie istotne będzie przeniesienie części obowiązków na przewoźników. Jego zdaniem wielu importerów nie dostrzegło jeszcze, jak w praktyce będzie wyglądał nowy podział zadań.
Dlaczego CSG mówi o „mini-Brexicie”
Customs Support Group porównuje nadchodzącą zmianę do „mini-Brexitu”, ponieważ firmy będą musiały w stosunkowo krótkim czasie przeprojektować utrwalone procedury transgraniczne.
Knut Espen Johansen, dyrektor zarządzający Customs Support Group Norway, podkreśla, że niezbędne dane powinny być dostępne już na etapie organizacji transportu. Jego zdaniem skala ryzyka przypomina problemy, które pojawiły się po Brexicie, gdy po wprowadzeniu nowych formalności granicznych dotychczasowe procesy przestały działać.
Określenie „mini-Brexit” pochodzi jednak od CSG i nie jest terminem używanym przez norweską administrację celną. Urzędnicy przedstawiają Digitoll jako narzędzie, które pozwoli analizować dane i przeprowadzać ocenę ryzyka jeszcze przed przyjazdem pojazdu. Docelowo ma to umożliwić bardziej zautomatyzowaną obsługę przekroczeń granicy.
W transporcie drogowym kluczowe będzie powiązanie pojazdu z konkretnymi przesyłkami. Po złożeniu zgłoszenia transportowego norweska administracja celna nada numer referencyjny MRN. Następnie numer ten trzeba przekazać podmiotowi odpowiedzialnemu za złożenie informacji o towarach, aby przesyłka została przypisana do właściwego pojazdu.
Samo zgłoszenie transportowe nie będzie ważne, dopóki nie zostanie powiązane ze zgłoszeniem dotyczącym przesyłki.
15 września to pierwszy etap zmian
Zmiany wchodzące w życie 15 września 2026 r. nie oznaczają jeszcze, że każda deklaracja celna musi zostać złożona przed przyjazdem transportu. Od tego dnia obowiązkowe będzie przede wszystkim cyfrowe zgłoszenie transportowe i przekazanie informacji o towarach. W okresie przejściowym przedsiębiorstwa nadal będą mogły korzystać z części dotychczasowych rozwiązań.
Kolejny etap rozpocznie się 1 marca 2027 r. Od tego momentu deklarację celną trzeba będzie złożyć najpóźniej w chwili przekraczania norweskiej granicy przez towar. Jednocześnie zakończy się obowiązywanie obecnej procedury bezpośredniego transportu.
We wrześniu zacznie obowiązywać również inna zmiana, którą łatwo pomylić z terminem marcowym. Procedura bezpośredniej odprawy celnej zostanie zniesiona 15 września 2026 r., natomiast procedura bezpośredniego transportu pozostanie dostępna do 1 marca 2027 r. Norweska administracja celna wyraźnie apeluje, aby nie utożsamiać tych dwóch rozwiązań.
Po pełnym wdrożeniu Digitoll administracja ma otrzymywać wszystkie istotne informacje dotyczące transportu, towarów i odprawy jeszcze przed wjazdem przesyłki do kraju.
Jak wskazuje norweska administracja celna, jeśli wymagane dane zostaną przekazane cyfrowo przed przekroczeniem granicy lub najpóźniej w jego momencie, towary w większości przypadków będą mogły zostać skierowane do wybranej procedury celnej bez konieczności zatrzymywania pojazdu.
