Wrzesień przynosi szereg zmian w europejskim transporcie. Nowe mandaty, obniżka myta i cyfrowe odprawy

Wrześniowe zmiany dotyczą różnych obszarów – od odpowiedzialności za naruszenia i masy pojazdu, przez organizację przejazdów w weekendy, po sposób odprawiania transportów na granicy. Wspólnym mianownikiem pozostaje jednak konieczność dokładniejszego przygotowania tras i dokumentacji przed wyjazdem.

Słowacja: nowy próg przy przeciążeniu od 1 września

Jedna z najważniejszych zmian dla transportu ciężkiego wchodzi w życie na Słowacji. Od 1 września przekroczenie dopuszczalnej masy lub nacisku osi o co najmniej 10 proc. będzie kwalifikowane jako poważne naruszenie przepisów ruchu drogowego.

Próg obejmuje przekroczenie maksymalnej dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu, masy zestawu, przyczepy lub naczepy, a także dopuszczalnego nacisku na oś. Nie oznacza to jednak, że przeciążenie poniżej 10 proc. staje się dozwolone. Nowy próg wyznacza granicę kwalifikowania naruszenia jako poważnego, ale obowiązek przestrzegania dopuszczalnych mas i nacisków osi pozostaje bez zmian.

Przykładowo, jeżeli dla danego zestawu obowiązuje dopuszczalna masa 40 ton, przekroczenie o 10 proc. odpowiada 4 tonom. Osiągnięcie 44 ton oznaczałoby więc przekroczenie progu przewidzianego dla poważnego naruszenia. Podobna zasada dotyczy nacisku osi – znaczenie ma procentowe przekroczenie wartości dopuszczalnej dla konkretnej konfiguracji pojazdu.

Słowacka nowelizacja wzmacnia także egzekwowanie kar za przeciążenie. Policjant będzie mógł zatrzymać dokument rejestracyjny pojazdu, również zarejestrowanego za granicą, oraz tablicę rejestracyjną, jeżeli kara za przekroczenie dopuszczalnej masy pojazdu, zestawu, przyczepy lub nacisku osi nie zostanie zapłacona na miejscu. W praktyce kontrola przeciążenia może więc zakończyć się nie tylko karą finansową, lecz także uniemożliwieniem dalszego normalnego użytkowania pojazdu do czasu uregulowania sprawy.

Na Słowacji wzrosną mandaty za prędkość

Od 1 września wyższe będą także sankcje za najbardziej rażące przekroczenia prędkości. Chodzi o jazdę o ponad 50 km/h za szybko w terenie zabudowanym lub o ponad 60 km/h poza terenem zabudowanym.

W postępowaniu administracyjnym kara wzrośnie z obecnych 500–1000 euro do 800–1300 euro. W postępowaniu mandatowym widełki zwiększą się z 250–800 euro do 500–1000 euro.

Zakazy jazdy krótsze, ale ich złamanie traktowane surowiej

Zmieni się również system weekendowych i świątecznych zakazów jazdy ciężarówek na Słowacji. Zakaz nadal będzie obejmował pojazdy o dmc powyżej 7,5 tony oraz pojazdy silnikowe o dmc powyżej 3,5 tony ciągnące przyczepę lub naczepę.

W niedziele i ostatni dzień okresu wolnego od pracy ograniczenie będzie obowiązywało od godz. 6 do 22, podczas gdy dotychczas rozpoczynało się o północy. Kierowcy zyskują więc sześciogodzinne okno na przejazd przed rozpoczęciem niedzielnego zakazu. Jednocześnie naruszenie zakazu jazdy określonych kategorii pojazdów zostanie wpisane do katalogu poważnych naruszeń przepisów ruchu drogowego.

Rozszerzony zostanie też katalog wyjątków. Obejmie m.in. pojazdy wykorzystywane do regularnego odbioru odpadów komunalnych, dostawy do zakładów produkcyjnych działających w ruchu ciągłym oraz pojazdy wracające na terytorium Słowacji do celu swojej podróży.

Właściciel pojazdu odpowie również za telefon i odstęp

Słowacja rozszerza również odpowiedzialność właściciela pojazdu za wykroczenia stwierdzane bez bezpośredniego zatrzymania kierowcy. Od września katalog obejmie m.in. niezachowanie wymaganego odstępu od poprzedzającego pojazdu, korzystanie z telefonu lub podobnego urządzenia podczas jazdy oraz brak zapiętego pasa bezpieczeństwa przez osobę siedzącą z przodu.

Przepisy przewidują w tym trybie:

• 99 euro za niezachowanie wymaganego odstępu.
• 249 euro za korzystanie z telefonu lub podobnego urządzenia podczas jazdy.
• 78 euro za brak zapiętego pasa bezpieczeństwa przez osobę siedzącą z przodu.

Zwiększą się również możliwości wykrywania naruszeń bez zatrzymywania pojazdu. Poza sprzętem policyjnym wykorzystywane będą mogły być urządzenia należące m.in. do zarządców autostrad i dróg oraz zarządcy infrastruktury kolejowej, jeżeli dane będą przetwarzane zgodnie z ustawową procedurą.

Niderlandy: czasowa obniżka opłat od 1 września

Wrzesień przynosi także zmianę w niderlandzkim systemie opłat drogowych. Od 1 września do 31 grudnia 2026 r. będzie obowiązywać czasowa obniżka stawek dla ciężarówek. Ulgę wprowadzono w reakcji na wzrost kosztów paliwa związany z konfliktem na Bliskim Wschodzie.

Dla ciężarówki z silnikiem Diesla, spełniającej normę Euro 6 i o technicznie dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 32 ton stawka od września wyniesie 0,156 euro za kilometr. Dla elektrycznej ciężarówki należącej do tej samej kategorii wagowej będzie to 0,030 euro za kilometr. Obniżka ma charakter przejściowy.

Od stycznia niderlandzkie stawki mocno wzrosną

Od 1 stycznia 2027 r. podstawowe stawki mają zostać podniesione o 2,6 proc. w związku z inflacją. Jednocześnie wygaśnie wrześniowa ulga. W rezultacie różnica między grudniem 2026 r. a styczniem 2027 r. będzie znacznie większa niż sama indeksacja. Dla wspomnianej ciężarówki z silnikiem Diesla Euro 6 i o technicznie dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 32 ton stawka ma wzrosnąć z 0,156 do 0,206 euro za kilometr, czyli o około 32 proc.

Przy przebiegu 10 tys. km objętych opłatą koszt przejazdu wzrośnie z 1,56 tys. do 2,06 tys. euro – o 500 euro. Dla elektrycznej ciężarówki w tej samej kategorii wagowej stawka ma wzrosnąć z 0,030 do 0,040 euro za kilometr.

Stawki na 2027 r. pozostają jeszcze propozycją i mają zostać oficjalnie opublikowane przez niderlandzkie Ministerstwo Infrastruktury i Gospodarki Wodnej we wrześniu.

Norwegia: Digitoll obowiązkowy od 15 września

Druga ważna zmiana dotyczy przewoźników wjeżdżających do Norwegii. Od 15 września 2026 r. obowiązkowy stanie się Digitoll, czyli cyfrowy system wstępnego raportowania danych o transporcie i przewożonych towarach.

Jeszcze przed przyjazdem pojazdu do granicy trzeba będzie elektronicznie przekazać informacje o:

• przewożonych towarach,
• pojeździe realizującym transport,
• miejscu i czasie przekroczenia granicy.

W praktyce dane towarowe i transportowe są często przesyłane przez różne podmioty – np. spedytora i przewoźnika. Norweska administracja celna wymaga, aby oba zestawy informacji zostały prawidłowo powiązane przed dotarciem ciężarówki do granicy. Brak takiego powiązania może utrudnić lub opóźnić odprawę.

Digitoll nie zastępuje dotychczasowych systemów

Nowy obowiązek nie oznacza likwidacji istniejących procedur. Digitoll działa równolegle do TVINN i NCTS. Deklaracje celne nadal są składane przez TVINN, natomiast zgłoszenia tranzytowe przez NCTS.

Digitoll stanowi dodatkową warstwę raportowania obejmującą dane o transporcie i przesyłce. Na przejściach w Svinesund i Ørje ciężarówki są identyfikowane przez kamery ANPR, a oznakowanie wskazuje, czy kierowca może kontynuować jazdę, czy powinien zgłosić się do urzędu celnego.

Docelowo prawidłowo zgłoszone przesyłki mają przejeżdżać przez granicę sprawniej i bez niepotrzebnego zatrzymywania.

Kolejna norweska zmiana w marcu 2027 r.

Wrześniowy obowiązek to dopiero pierwszy etap. Od 1 marca 2027 r. deklaracje będą musiały być złożone najpóźniej w momencie przekroczenia granicy. Tego samego dnia zakończy się norweski system transportu bezpośredniego, który pozwalał przewieźć towar do odbiorcy i dokonać części formalności później.

Firmy korzystające z Digitoll muszą być zarejestrowane w norweskim Centralnym Rejestrze Koordynacyjnym Podmiotów Prawnych i posiadać norweski numer organizacyjny lub numer NUF. Zgłoszenia mogą być przekazywane przez własne systemy z integracją API albo za pośrednictwem przedstawiciela celnego.