2 marca 2026 r. przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen oraz prezydent Szwajcarii Guy Parmelin podpisali w Brukseli kompleksowy pakiet porozumień („Bilaterals III”), modernizujący obowiązujące umowy dotyczące transportu lotniczego i lądowego.
Ten przełomowy pakiet odzwierciedla strategiczne znaczenie partnerstwa między Unią Europejską a Szwajcarią. Modernizując i pogłębiając nasze relacje w kluczowych obszarach – od handlu i transportu po energię – wzmacniamy pewność prawa i tworzymy nowe możliwości dla obywateli i przedsiębiorstw” – skomentowała von der Leyen.
Istotą pakietu jest to, że Szwajcaria będzie w przyszłości „dynamicznie” przyjmować zmiany w prawie UE w objętych nim umowach dotyczących rynku wewnętrznego, przy jednoczesnym zachowaniu możliwości udziału w procesach decyzyjnych oraz uregulowanej procedury rozstrzygania sporów.
Drogowy transport ładunków: bez kabotażu, limit 40 ton pozostaje
Dla branży transportowej szczególnie istotne są zmiany w Umowie o transporcie lądowym. Szwajcaria będzie w przyszłości dynamicznie przyjmować odpowiednie zmiany w UE, ale zachowa kluczowe krajowe rozwiązania specyficzne, w tym:
- brak praw do kabotażu dla międzynarodowych firm transportowych w Szwajcarii,
- utrzymanie zakazu wjazdu dla ciężarówek o masie powyżej 40 ton,
- nocny i niedzielny zakaz jazdy dla ciężarówek,
- utrzymanie opłaty dla pojazdów ciężarowych zależnej od osiągów (LSVA) z wysokimi stawkami.
Nowością jest utworzenie w ciągu sześciu lat organów nadzorczych ds. pomocy publicznej w sektorze energii elektrycznej i transporcie lądowym, co ma zbliżyć kontrolę subsydiów do standardów UE.
Dla europejskich spedytorów oznacza to stabilność instytucjonalną, ale bez otwarcia rynku w zakresie kabotażu ani limitów wagowych.
Kolejowy transport ładunków: łatwiejsze dopuszczenia w ruchu transgranicznym
W sektorze kolejowym uzgodniono przedłużenie współpracy z Agencją Kolejową Unii Europejskiej (ERA) oraz – w razie potrzeby – jej rozszerzenie. Celem jest uproszczenie dopuszczania taboru kolejowego do ruchu transgranicznego, co może ograniczyć bariery administracyjne, zwłaszcza na korytarzach północ–południe przez korytarz Renu i osie alpejskie. Nie przewiduje się jednak bezpośredniej odpowiedzialności ERA za rynek szwajcarski.
Transport lotniczy: kabotaż w przyszłości dozwolony
W transporcie lotniczym linie z UE i Szwajcarii mają w przyszłości otrzymać prawo do oferowania lotów kabotażowych na suwerennym terytorium drugiej strony umowy. Ponadto przepisy dotyczące pomocy publicznej mają zostać ściślej zharmonizowane.
DIHK: „wyraźnie pozytywne” – ale dalsze reformy są potrzebne
Volker Treier, szef działu handlu zagranicznego Niemieckiej Izby Handlowej (DIHK) ocenia pakiet jako „wyraźnie pozytywny”. Wzmacnia on współpracę w obszarach rynku energii, transportu lotniczego i lądowego, swobody przepływu osób, oceny zgodności oraz handlu rolnego, usuwając tym samym konkretne bariery handlowe.
Jednocześnie Treier podkreśla, że nie powinno to być ostatnie słowo. Należy zmodernizować umowę handlową z lat 70., ułatwić handel usługami oraz pogłębić współpracę w zakresie bezpieczeństwa gospodarczego.
Zwłaszcza w czasie narastających napięć geopolitycznych potrzebne są w Europie stabilne i wiarygodne warunki ramowe” – powiedział Treier. Przewidywalne relacje handlowe pozostają kluczowym czynnikiem lokalizacyjnym.
Wymagana ratyfikacja po obu stronach
Po stronie UE Rada Ministrów zatwierdziła już podpisanie. Kolejnym krokiem jest zgoda Parlamentu Europejskiego.
W Szwajcarii porozumienia trafią teraz do parlamentu, a następnie poddane zostaną referendum. Terminy i zasady określi parlament krajowy. Dopiero po zakończeniu tych procedur zmodernizowane umowy transportowe wejdą formalnie w życie.
