OBU do rumuńskiego TollRo dopiero w 2027 r. CNAIR wydał wytyczne dla dostawców EETS

Rumuński zarząd dróg (CNAIR) opublikował wreszcie tzw. Deklarację Domenową SETRE (Declarația de domeniu SETRE), udostępnioną również przez związek UNTRR.

Dla branży transportowej to przełomowy dokument – stanowi on prawny i techniczny „podręcznik wymagań”, na który od miesięcy czekali międzynarodowi dostawcy elektronicznych usług poboru opłat (EETS), tacy jak DKV, UTA, Shell czy Telepass. Skrót SETRE to nic innego jak rumuński odpowiednik unijnego systemu EETS (European Electronic Toll Service), którego celem jest umożliwienie przewoźnikom opłacania przejazdów w całej Europie za pomocą jednego urządzenia pokładowego (OBU) na szybie i jednej zbiorczej faktury.

Dokument ten precyzyjnie określa warunki techniczne (m.in. częstotliwość sygnału GPS/GNSS czy protokoły wymiany danych) oraz wymogi handlowe i finansowe, jakie dostawcy muszą spełnić, aby ich urządzenia mogły bezpiecznie połączyć się z rumuńskim systemem TollRo i automatycznie naliczać opłaty na trasie.

Do tej pory dostawcy nie mieli dokumentu określającego oficjalne zasady podłączenia do TollRo. Teraz taki dokument już istnieje” – poinformowała UNTRR. Związek podkreśla jednak, że sama publikacja wymagań to dopiero początek drogi i nie oznacza natychmiastowego pojawienia się działających urządzeń w kabinach ciężarówek.

Nowy system opłat daje się przewoźnikom we znaki. Setki faktur, objazdy i kolejki na granicy

Integracja urządzeń OBU jest dla branży kluczowa, ponieważ dotychczasowe funkcjonowanie systemu TollRo wywołało ogromny chaos organizacyjny. Rumuński Związek Przewoźników Drogowych (UNTRR) wskazał aż 21 różnych usterek zarejestrowanych tuż po starcie systemu 1 października. Zamiast zapowiadanych usprawnień przewoźnicy zderzyli się z licznymi barierami administracyjnymi i technicznymi.

Największym ciężarem okazała się paraliżująca biurokracja. Przed wdrożeniem TollRo opłaty rozliczano na jednej fakturze co 15 dni. Obecnie za każdy bilet trasowy wystawiany jest osobny dokument, co sprawia, że flota 150 ciężarówek potrafi otrzymać aż 700 odrębnych faktur bez automatycznych załączników ze szczegółami przejazdu, drastycznie utrudniając pracę księgowości.

Do tego dochodzi zawodna nawigacja w aplikacji mobilnej, która wyznacza trasy prowadzące przez miejscowości objęte zakazem ruchu ciężarówek lub generuje objazdy dłuższe nawet o 100 km, narażając firmy na nieuzasadnione koszty paliwa oraz opóźnienia w okienkach dostawczych. Co więcej, w samej cyfrowej mapie systemu brakuje niektórych realnie istniejących dróg.

Problem dotyka również kierowców zagranicznych, którzy w punktach CNAIR na przejściach granicznych (m.in. w Sculeni) musieli czekać od 60 do 90 minut na wykupienie biletów trasowych. Ze względu na tak liczne awarie platformy cyfrowej UNTRR oraz Konfederacja Concordia zażądały zawieszenia kar za brak opłaty do czasu pełnej stabilizacji systemu (nie dłużej niż do 1 kwietnia 2027 r.) oraz przywrócenia sprzedaży biletów na stacjach paliw.

Zasady działania rozliczeń przez OBU

Z opublikowanych wytycznych wynika, jak będzie wyglądało automatyczne naliczanie opłat po wdrożeniu urządzeń:

• Opłaty będą pobierane automatycznie w systemie swobodnego ruchu (Free-Flow), bez bramek i konieczności zatrzymywania pojazdu, na autostradach, drogach ekspresowych i krajowych (z wyłączeniem odcinków w obszarach zabudowanych).

• Urządzenie pokładowe (OBU) będzie przekazywać pozycję GNSS co najmniej raz na 30 sekund lub co 500 metrów.

• CNAIR będzie samodzielnie odtwarzać trasę pojazdu i naliczać opłatę. Dostawcy EETS nie będą wyliczać stawek, a jedynie pośredniczyć w płatnościach.

• Pojazd może być w danym momencie zarejestrowany tylko u jednego dostawcy.

• W przypadku awarii systemu dostawcy trwającej dłużej niż 24 godziny, przewoźnik ma obowiązek wykupić bilet trasowy lub wykazać przejazd w aplikacji mobilnej.

Weryfikacja przejazdów na drogach jest prowadzona za pomocą stacjonarnych i mobilnych kamer ANPR do automatycznego odczytywania tablic rejestracyjnych.

9 etapów akredytacji. Czas nagli

Dostawca, który chce zaoferować obsługę TollRo na swoim urządzeniu OBU, musi przejść 9-etapową procedurę:

1. Rejestracja w CNAIR.

2. Przedstawienie koncepcji technicznej i handlowej.

3. Weryfikacja formalna.

4. Podpisanie umowy SETRE.

5. Testy zgodności.

6. Wniesienie zabezpieczenia finansowego.

7. Testowy pilotaż operacyjny.

8. Uzyskanie ostatecznego zatwierdzenia.

9. Rozpoczęcie działalności komercyjnej.

Samo przeprowadzenie testów i pilotażu może zająć do 6 miesięcy od złożenia kompletnego wniosku. Oznacza to, że część dostawców może udostępnić aktualizację do swoich urządzeń OBU dopiero wiosną 2027 r. CNAIR zapowiedział publikację oficjalnej listy akredytowanych dostawców, jednak nie podał jeszcze konkretnego terminu.

Ile wynosi kilometr w systemie TollRo?

Opublikowana deklaracja przypomina również stawki opłat kilometrowych w lejach rumuńskich, zawierające podatek VAT. Dla ciężarówek Euro VI o masie powyżej 12 ton stawki wynoszą:

• 0,48 leja rumuńskiego za kilometr – na autostradach i drogach ekspresowych,

• 0,24 leja rumuńskiego za kilometr – na drogach krajowych.

W przypadku ciężarówek spełniających normę Euro III lub starszą stawka na autostradzie rośnie do 0,62 leja rumuńskiego za kilometr. Pojazdy elektryczne płacą 0,12 leja rumuńskiego za kilometr. Stawki będą corocznie waloryzowane o wskaźnik inflacji.