Pierwsza zmiana czasu po wprowadzeniu tachografów do busów. Na co muszą uważać kierowcy w ten weekend?

W 2026 r. zmiana czasu nastąpi 25 października. O godz. 3 czasu letniego środkowoeuropejskiego wskazania zegarów zostaną cofnięte do godz. 2. Wynika to z obowiązującego w Polsce rozporządzenia dotyczącego wprowadzania i odwoływania czasu letniego.

Dla większości osób oznacza to po prostu godzinę więcej tej nocy. W transporcie sprawa jest bardziej techniczna, ponieważ zapis pracy kierowcy opiera się na tachografie, a jego ustawienia nie zawsze odpowiadają po prostu temu, co widzimy na zegarku w kabinie.

Po raz pierwszy zmiana czasu dotyczy też części busów

Tegoroczna jesienna zmiana czasu jest pierwszą, która dotyczy także części kierowców busów wykonujących międzynarodowy transport rzeczy. Przypomnijmy, że od 1 lipca 2026 r. unijne przepisy dotyczące czasu jazdy, przerw i odpoczynków oraz obowiązek stosowania tachografu objęły również pojazdy wykorzystywane w międzynarodowym przewozie rzeczy i kabotażu, których dmc – wraz z przyczepą lub naczepą – przekracza 2,5 t. Przepisy przewidują przy tym określone wyjątki. Dla tej grupy kierowców będzie to więc pierwsza jesienna zmiana czasu po wejściu nowych obowiązków w życie.

Tachograf cyfrowy: najważniejsza zasada – nie zmieniaj UTC

To najważniejsza rzecz, o której kierowca powinien pamiętać. Tachograf cyfrowy zapisuje dane dotyczące jazdy, odpoczynku i innych aktywności według uniwersalnego czasu koordynowanego UTC. Sam fakt, że w Polsce cofamy zegarki o godzinę, nie oznacza więc, że należy przestawiać podstawowy czas, według którego urządzenie rejestruje aktywność.

Zmieniany jest czas lokalny, czyli ten wykorzystywany m.in. do wyświetlania aktualnej godziny. W Polsce latem czas lokalny odpowiada UTC+2, natomiast po przejściu na czas zimowy będzie to UTC+1.

W praktyce oznacza to prostą zasadę: UTC zostaw w spokoju. Sprawdź jedynie, czy prawidłowo ustawiony jest czas lokalny.

To szczególnie ważne, ponieważ ingerowanie w ustawienia czasu bez pewności, którego parametru dotyczy zmiana, może później utrudnić interpretację zapisów.

Czy tachograf sam cofnie godzinę?

To zależy od urządzenia. W części tachografów zmiana czasu lokalnego może zostać zaproponowana przez urządzenie, a kierowca jedynie ją potwierdza. W innych modelach trzeba wejść do ustawień i samodzielnie skorygować czas lokalny. Dlatego nie warto zakładać, że każdy tachograf zachowa się identycznie.

Najbezpieczniej zrobić trzy rzeczy:

1. zatrzymać pojazd w bezpiecznym miejscu,
2. sprawdzić aktualny czas lokalny na tachografie,
3. w razie potrzeby wykonać korektę zgodnie z instrukcją konkretnego modelu.

Nie należy eksperymentować z ustawieniami podczas jazdy ani zmieniać parametrów, których funkcji kierowca nie jest pewien.

VDO, Stoneridge i inne urządzenia – procedura może się różnić

W popularnych tachografach cyfrowych dostępna jest funkcja ustawiania czasu lokalnego, ale ścieżka w menu zależy od urządzenia i jego generacji. Przykładowo w tachografach Stoneridge odpowiednia opcja znajduje się w ustawieniach czasu lokalnego. W urządzeniach VDO również można skorygować lokalne wskazanie zegara z poziomu menu. Nie warto jednak uczyć się jednej sekwencji przycisków „na pamięć” i stosować jej w każdym pojeździe. Floty korzystają dziś z różnych generacji tachografów, a sposób obsługi może się między nimi różnić.

Jeżeli kierowca nie ma pewności, powinien korzystać z instrukcji konkretnego urządzenia.

A co z inteligentnymi tachografami?

Także w nowoczesnych tachografach podstawą rejestracji czasu pozostaje UTC. Samo przejście z czasu letniego na zimowy nie daje więc podstaw do ingerowania w zapis UTC. Zmiana dotyczy przede wszystkim lokalnego wskazania godziny.

To rozróżnienie jest ważniejsze niż kiedykolwiek, bo w nowych urządzeniach coraz więcej danych jest rejestrowanych automatycznie. Nie oznacza to jednak, że kierowca może całkowicie zignorować zmianę czasu. Po rozpoczęciu pracy warto sprawdzić, czy wskazanie czasu lokalnego jest prawidłowe.

Tachograf analogowy wymaga większej uwagi

Inaczej wygląda sytuacja w przypadku starszych tachografów analogowych. Tutaj niewłaściwie ustawiony zegar może spowodować, że zapis na wykresówce będzie przesunięty względem rzeczywistego czasu.

W części urządzeń zegara nie można po prostu cofnąć o godzinę. W takim przypadku konieczne może być przesunięcie go o 23 godziny do przodu, czyli wykonanie pełnego obrotu i dalsze ustawienie właściwej godziny. Dlatego sposób zmiany czasu trzeba sprawdzić w instrukcji konkretnego tachografu. To właśnie tutaj łatwo o pomyłkę. Błędne ustawienie może sprawić, że tachograf zamiast godziny porannej pokaże wieczorną.

Po zmianie ustawienia warto wykonać prostą kontrolę: włożyć wykresówkę na kilka minut, a następnie sprawdzić, czy zapis pojawił się w odpowiednim miejscu.

Dlaczego nie warto bagatelizować jednej godziny?

W tachografie cyfrowym błędny czas lokalny nie musi oznaczać, że dane zapisane w UTC automatycznie stają się nieprawidłowe. Może jednak utrudnić odczyt wydruków, analizę czasu pracy i porównywanie zapisów z dokumentami lub innymi zdarzeniami. W tachografie analogowym konsekwencje mogą być bardziej bezpośrednie.

Polski taryfikator przewiduje 100 zł kary za każdą wykresówkę, na której oznaczenie czasu jest niezgodne z urzędowym czasem kraju rejestracji pojazdu, przy czym łączna sankcja za to naruszenie może wynieść do 1 tys. zł.

Znacznie poważniejsze konsekwencje mogą pojawić się wtedy, gdy niewłaściwa obsługa tachografu prowadzi do nierejestrowania aktywności kierowcy, prędkości pojazdu lub przebytej drogi. Za niewłaściwą obsługę sprawnego tachografu skutkującą brakiem takich zapisów taryfikator przewiduje karę 1,5 tys. zł dla kierowcy.

Nie oznacza to oczywiście, że każde źle ustawione wskazanie godziny automatycznie prowadzi do takiej sankcji. Wszystko zależy od charakteru naruszenia i jego skutków.

Kierowca jedzie akurat między godz. 2 a 3. Co wtedy?

Jesienna zmiana czasu ma jedną charakterystyczną cechę: godzina między 2 a 3 występuje dwa razy. Nie oznacza to jednak, że kierowca ma ręcznie „dodawać” lub „odejmować” godzinę jazdy czy odpoczynku w tachografie cyfrowym. Rejestracja aktywności przebiega według UTC, więc ciągłość zapisu zostaje zachowana. Z punktu widzenia kierowcy kluczowe jest prawidłowe oznaczanie swojej aktywności – jazdy, innej pracy, dyspozycyjności czy odpoczynku – tak jak każdego innego dnia.

Zmiana zegarków nie daje też dodatkowej godziny jazdy. Limity prowadzenia pojazdu oraz wymagane przerwy i odpoczynki pozostają bez zmian.

Zmiana czasu może natomiast wpłynąć na rozliczenie pracy

Dodatkowa godzina pojawiająca się w nocy z soboty na niedzielę może mieć znaczenie również z punktu widzenia czasu pracy. Państwowa Inspekcja Pracy zwraca uwagę, że pracownik wykonujący pracę przez całą noc zmiany czasu może w praktyce przepracować o godzinę więcej, jeśli harmonogram nie został odpowiednio ułożony. W takim przypadku mogą powstać konsekwencje związane z pracą nadliczbową i jej rozliczeniem.

Dla firmy transportowej oznacza to, że tej nocy warto patrzeć nie tylko na samo urządzenie, ale również na harmonogram kierowcy i późniejsze rozliczenie czasu pracy.