System SENT od kilku lat obejmuje kolejne grupy towarów i przedsiębiorców, sukcesywnie rozszerzając katalog obowiązków związanych z elektronicznym zgłaszaniem przewozów. Administracja skarbowa podkreśla jego znaczenie w ograniczaniu szarej strefy oraz kontroli przewozu towarów wrażliwych. Przedstawiciele branży transportowej zwracają jednak uwagę, że w praktyce coraz częściej sankcje wynikają nie z prób obejścia prawa, lecz z błędów formalnych popełnianych podczas obsługi mało intuicyjnego systemu zgłoszeń.
Setki postępowań i milionowe sankcje
Zachodniopomorskie Stowarzyszenie Przewoźników Drogowych wystąpiło do Krajowej Administracji Skarbowej o udostępnienie danych dotyczących postępowań prowadzonych w związku z naruszeniami przepisów systemu SENT w województwach zachodniopomorskim i lubuskim.
W województwie zachodniopomorskim w latach 2024–2026 (dane do czerwca) wszczęto 224 postępowania dotyczące braku zgłoszenia lub nieprawidłowego zgłoszenia przewozu w systemie SENT. W tym czasie na przedsiębiorców nałożono 53 kary, a 8 postępowań zakończyło się umorzeniem. Łączna wartość sankcji finansowych w tym regionie przekroczyła 716 tys. złotych.
Jeszcze bardziej alarmujące statystyki dotyczą województwa lubuskiego, gdzie w analizowanym okresie wszczęto łącznie 584 postępowania, a na przewoźników nałożono aż 318 kar administracyjnych.
| Rok | Liczba wszczętych postępowań | Łączna kwota nałożonych kar |
| 2024 | 299 postępowań | 2 073 701,00 zł |
| 2025 | 207 postępowań | 1 340 000,00 zł |
| 2026 (do czerwca) | 78 postępowań | 600 000,00 zł (stan na dzień udzielenia inf.) |
Łącznie w obu województwach w ciągu 30 miesięcy wszczęto 808 postępowań, a wartość kar nałożonych na przedsiębiorców przekroczyła 4,73 mln złotych.
Kary za pomyłki zamiast za świadome naruszenia
Zdaniem Dariusza Matulewicza, prezesa Zachodniopomorskiego Stowarzyszenia Przewoźników Drogowych, problemem nie jest sam cel funkcjonowania systemu, lecz sposób jego działania.
To kwintesencja urzędniczego i hieratycznego koszmarku, który jako teoria wygląda może zacnie, ale w praktyce jest dla przedsiębiorców elementem nie do wdrożenia bez problemów. Ilość kar dla zachodniopomorskich i lubuskich przedsiębiorców w latach 2024–2026 jest ogromna. Te kary nie wynikają z intencjonalnych błędów, a niedopatrzeń, pomyłek pisarskich czy braku wiedzy przedsiębiorców, jak raportować w systemie SENT, który nie jest intuicyjny – mówi Dariusz Matulewicz.
Jak podkreśla, system miał przede wszystkim uszczelnić system podatkowy oraz zapewnić skuteczniejszy nadzór nad przewozem towarów wrażliwych. Z biegiem czasu zakres jego działania zaczął jednak – zdaniem stowarzyszenia – wykraczać daleko poza pierwotne założenia.
Z pozytywnych założeń uczyniono jednak ciągle rozszerzający się administracyjny koszmar, który jest obecnie jednym z najtrudniejszych punktów działania małych firm z sektora TSL, ale także firm zajmujących się handlem i usługami w branżach objętych systemem SENT – ocenia prezes stowarzyszenia.
Przewoźnicy jednoznacznie wskazują, że sankcje administracyjne de facto uderzają w legalnie działające firmy z powodu drobnych uchybień formalnych, a nie świadomych prób łamania prawa.
Początkowo wprowadzony nadzór nad przewozami szczególnie wrażliwych towarów stał się w rzeczywistości skrupulatnie przygotowanym systemem pułapek, które zostały zastawione na przewoźników nie po to, żeby chronić, ale po to, żeby zapewnić stały dochód do kasy państwa. To klasyczny przykład tego, jak państwo „dorabia sobie” wpływy do budżetu w sposób, który wręcz niszczy gałąź przemysłu, jaką jest transport drogowy – uważa Matulewicz.
Według stowarzyszenia obecny model funkcjonowania SENT sprawia, że nawet drobne pomyłki formalne mogą skutkować wysokimi sankcjami administracyjnymi. Organizacja przekonuje, że system nie uwzględnia charakteru uchybienia ani tego, czy doszło do świadomego naruszenia przepisów.
Średnio 13,5 tys. złotych za jedną karę
Organizacja zwraca uwagę również na drastyczną wysokość nakładanych kar finansowych.
Posługując się tylko statystykami Zachodniopomorskiej Krajowej Administracji Skarbowej: jeżeli mamy tam 53 kary na kwotę ponad 716 tys. złotych, to oznacza, że jedna kara w analizowanym okresie wynosi średnio około 13,5 tys. złotych – wylicza prezes ZSPD.
Sytuację pogarsza fakt, jak restrykcyjnie skonstruowane są przepisy ogólne. Za brak zgłoszenia przewozu lub niewypełnienie obowiązków w systemie SENT grozi kara wynosząca aż 46 proc. wartości brutto przewożonego towaru, przy czym minimalna sankcja to aż 20 tys. złotych. To oznacza potężne straty finansowe dla firmy transportowej nawet przy przewozie niewielkich ładunków.
Zachodniopomorskie Stowarzyszenie Przewoźników Drogowych postuluje rozpoczęcie debaty nad funkcjonowaniem systemu SENT, zwłaszcza w zakresie proporcjonalności kar oraz uproszczenia obowiązków administracyjnych. Organizacja uważa, że obecne rozwiązania nadmiernie obciążają przedsiębiorców, którzy w wielu przypadkach ponoszą wysokie sankcje za nieumyślne błędy formalne.
Uważamy, że czas na poważną debatę gospodarczą o systemie SENT i jego negatywnych konsekwencjach dla przewoźników drogowych w Polsce. W tym momencie przewoźnicy w starciu z machiną administracyjną, którą przygotowało im nasze państwo, nie mają żadnych, najmniejszych nawet szans – podsumowuje Dariusz Matulewicz.
