Nowe regulacje wchodzące w życie z początkiem 2026 roku to istotny krok w kierunku dekarbonizacji miejskiego transportu. Choć celem stref jest poprawa jakości powietrza, w praktyce oznaczają one ograniczenia dla pojazdów starszych generacji i nowe obowiązki dla przewoźników działających w obszarach miejskich. Zmiany te wymagają od branży dostosowania się do rozwijającej się mapy przepisów lokalnych.
Krakowska Strefa Czystego Transportu już działa
Od 1 stycznia 2026 r. obowiązuje Strefa Czystego Transportu w Krakowie, obejmująca teren wewnątrz IV obwodnicy – ok. 60 proc. powierzchni miasta. Jest to największy jak dotąd projekt SCT w Europie Środkowo-Wschodniej.
Dla pojazdów powyżej 3,5 tony (m.in. ciężarówek i autobusów) wprowadzono następujące wymogi:
- silnik benzynowy – co najmniej norma Euro 4 lub rok produkcji 2005,
- silnik Diesla – co najmniej norma Euro 6 lub produkcja od 2012 r.
System automatycznie identyfikuje pojazdy zarejestrowane w Polsce – przewoźnicy nie muszą podejmować żadnych dodatkowych działań. Dla pojazdów spoza miasta, niespełniających norm, ale planujących wjazd do strefy, Kraków wprowadził opłaty: 2,50 zł za godzinę lub abonamenty do 500 zł miesięcznie w 2028 roku.
Warto zaznaczyć, że opłaty te obowiązują tylko do końca 2028 r. – później wjazd będzie możliwy wyłącznie dla pojazdów objętych ustawowymi zwolnieniami (np. zabytkowe, specjalistyczne, osoby z niepełnosprawnościami).
Więcej o krakowskiej Strefie Czystego Transportu można przeczytać pod danym linkiem.
Druga faza zaostrzonych norm SCT w Warszawie
Od stycznia 2026 r. wchodzą w życie etap drugi warszawskiej SCT dla pojazdów ciężarowych i autobusów zarejestrowanych po 1 stycznia 2024 r. oraz tych, których właściciele nie są zameldowani ani nie płacą podatków w Warszawie. Oznacza to, że:
- pojazdy z silnikiem benzynowym muszą spełniać normę Euro 3 lub być wyprodukowane nie wcześniej niż w 2000 r. (maks. 26 lat),
- pojazdy z silnikiem Diesla muszą spełniać normę Euro 5 lub być wyprodukowane nie wcześniej niż w 2008 r. (maks. 18 lat).
Dla pojazdów ciężarowych i autobusów mieszkańców Warszawy i przedsiębiorców z siedzibą w stolicy, obowiązują okresy przejściowe. Do końca 2026 r. nie obowiązują żadne limity. Od 2028 r. pojazdy będą musiały spełniać następujące wymogi:
- benzyna: Euro 4 (produkcja od 2005 r., maks. 23 lata),
- diesel: Euro 5 (produkcja od 2008 r., maks. 18 lat).
Więcej o warszawskiej Strefie Czystego Transportu można przeczytać w naszym artykule.
Nowa Strefa Czystego Transportu w Katowicach
W grudniu 2025 r. Katowice otrzymały formalne zobowiązanie do utworzenia Strefy Czystego Transportu. Wymóg ten wynika z decyzji Komisji Europejskiej, która skierowała przeciwko Polsce skargę do Trybunału Sprawiedliwości UE za wieloletnie przekroczenia norm dwutlenku azotu (NO2) w aglomeracjach, w tym górnośląskiej.
Władze miasta podkreślają, że aktualne pomiary jakości powietrza nie wykazują przekroczeń, a dane, na których opiera się decyzja KE, pochodzą z lat wcześniejszych. Samorząd zaznacza również, że strefy nie obejmują autostrad, a wcześniejsza lokalizacja stacji pomiarowej przy A4 mogła nie oddawać rzeczywistej sytuacji w centrum miasta.
Obecnie trwają prace analityczne nad kształtem przyszłej strefy. Celem jest przygotowanie założeń zgodnych z przepisami krajowymi i europejskimi, przy jednoczesnym ograniczeniu uciążliwości dla mieszkańców i lokalnych przedsiębiorców. Projekt ma być przedmiotem konsultacji społecznych, a uchwała intencyjna w sprawie utworzenia SCT zostanie poddana pod głosowanie Rady Miasta.
