Najważniejsze informacje:
- Rentowność handlu pod presją. W pierwszym półroczu 2026 r. wskaźnik rentowności handlu detalicznego wyniósł 2,14 proc., wobec 5,2 proc. średnio w gospodarce.
- Magazynowanie coraz większym obciążeniem. Według danych przywołanych w materiale prasowym miesięczny czynsz przekracza 20 zł netto za mkw., a w okolicach Warszawy i Krakowa zbliża się do 25 zł.
- Mniej wolnej powierzchni magazynowej. Współczynnik pustostanów spadł do 6,4 proc., najniższego poziomu od pierwszego kwartału 2024 r.
- Ostatnia mila generuje wysokie koszty. Według szacunków przywołanych przez INEO Group końcowy etap dostawy może odpowiadać za ponad połowę kosztów transportu w określonych modelach dystrybucji.
O tym, jak duże znaczenie dla handlu ma końcówka roku, świadczą dane Głównego Urzędu Statystycznego. W grudniu 2025 r. sprzedaż detaliczna w cenach stałych była o 12,5 proc. wyższa niż miesiąc wcześniej. To pokazuje skalę sezonowego wzrostu popytu, na który muszą przygotować się nie tylko sklepy, lecz także magazyny, dostawcy i operatorzy logistyczni.
Tegoroczny sezon zapowiada się jako kolejne wyzwanie. Z danych przywołanych przez INEO Group wynika, że w pierwszym półroczu 2026 r. wskaźnik rentowności handlu detalicznego wyniósł 2,14 proc., podczas gdy średnia dla gospodarki sięgała 5,2 proc.
Przy tak ograniczonych marżach nieefektywne zarządzanie zapasami może mieć istotny wpływ na wyniki finansowe. Każdy nadmiarowy metr powierzchni magazynowej, niepotrzebny transport czy brak produktu w momencie największego zainteresowania oznaczają dodatkowy koszt lub utracony przychód.
Magazynowanie kosztuje. A presja na efektywność rośnie
Jednym z najważniejszych wyzwań pozostaje koszt utrzymywania zapasów.
Według danych z raportu REDD, przywołanych w materiale prasowym INEO Group, średni miesięczny koszt wynajęcia metra kwadratowego powierzchni magazynowej w Polsce przekracza 20 zł netto. W niektórych lokalizacjach, między innymi w okolicach Warszawy i Krakowa, stawki zbliżają się do 25 zł za metr kwadratowy.
Do podstawowego czynszu należy doliczyć opłaty eksploatacyjne, ochronę, obsługę obiektu i media. W przypadku powierzchni wymagających kontrolowanej temperatury dodatkowym obciążeniem może być zużycie energii.
Jednocześnie współczynnik pustostanów na polskim rynku magazynowym spadł do 6,4 proc., najniższego poziomu od pierwszego kwartału 2024 r. Mniejsza dostępność powierzchni może zwiększać presję na efektywne wykorzystywanie już wynajętych obiektów, choć nie musi automatycznie oznaczać wzrostu stawek czynszowych.
Dla sieci handlowych oznacza to konieczność ostrożnego planowania zapasów. Zwłaszcza w okresach krótkotrwałego, lecz intensywnego wzrostu sprzedaży, gdy firmy muszą z wyprzedzeniem zdecydować, jak dużo towaru zamówić i gdzie go rozmieścić.
Udział kosztów magazynowania, dostaw i w ogóle wydatków ponoszonych przez detalistów różni się w zależności od gałęzi i przyjętego modelu sprzedaży, ale w tym obszarze obserwujemy dość istotne wzrosty – mówi Witold Miśniakiewicz, prezes INEO Group, firmy specjalizującej się w rozwiązaniach IT dla handlu.
Ekspert zwraca uwagę, że choć przedsiębiorcy mają ograniczony wpływ na ceny paliw czy stawki najmu, mogą skuteczniej zarządzać obszarami bezpośrednio związanymi z organizacją łańcucha dostaw.
Na ceny paliw czy stawki najmu powierzchni magazynowych nie mamy większego wpływu, ale to, na ile skutecznie będziemy zarządzać zapasami oraz planować dostawy, może zdecydować o rentowności biznesu. Warto podejść do tego skrupulatnie, bo obsługa ostatniej mili, czyli końcowego etapu dostawy stanowi przeszło 50 proc. kosztów transportu – podkreśla.
Warto jednak zaznaczyć, że przywoływany udział ostatniej mili dotyczy szacunków kosztów określonych modeli dystrybucji, zwłaszcza dostaw do odbiorcy końcowego. Nie należy traktować go jako uniwersalnej proporcji obowiązującej w każdym rodzaju transportu, w tym w przewozach całopojazdowych.
Zbyt dużo towaru w magazynie czy puste półki? Oba scenariusze kosztują
W okresie przedświątecznym przedsiębiorcy muszą znaleźć równowagę między ryzykiem nadmiernego zatowarowania a utratą sprzedaży z powodu braków magazynowych.
Pierwszy scenariusz oznacza zamrożenie kapitału w produktach, które mogą nie znaleźć nabywców. W przypadku artykułów spożywczych, kosmetyków i innych towarów o ograniczonej trwałości pojawia się dodatkowo ryzyko konieczności ich przeceny lub utylizacji.
Drugi scenariusz jest mniej widoczny w zestawieniach finansowych, ale może być równie kosztowny. Jeżeli produktu zabraknie w momencie największego zainteresowania, klient może zrezygnować z zakupu albo wybrać konkurencyjnego sprzedawcę.
Koszt utraconych przychodów jest trudny do uchwycenia. Nie uwzględnia go rachunek zysków i strat – mówi Witold Miśniakiewicz. – Jest jednak jak najbardziej realny. Brak towaru, o który akurat pyta klient oznacza, że transakcja może nie dojść do skutku. Suma wielu takich zdarzeń obniża wartość sprzedaży i odbija się na rentowności sklepu czy sieci.
Problem jest szczególnie istotny w okresie Black Friday i przed Bożym Narodzeniem. Popyt na określone produkty może gwałtownie wzrosnąć w bardzo krótkim czasie, podczas gdy uzupełnienie zapasów wymaga odpowiedniego wyprzedzenia.
Z perspektywy logistyki oznacza to konieczność wcześniejszego uzgodnienia dostaw z producentami, zapewnienia dostępności transportu oraz odpowiedniego rozmieszczenia produktów w magazynach i centrach dystrybucyjnych.
Błędy na etapie prognozowania mogą powodować konieczność organizowania dodatkowych transportów, zmian harmonogramów dostaw lub pilnego przesuwania towarów między lokalizacjami. To z kolei zwiększa presję na zasoby operacyjne.
Prognozowanie popytu coraz ważniejsze dla łańcuchów dostaw
Odpowiedzią na wyzwania związane z sezonowością sprzedaży mogą być systemy Forecast & Replenishment (F&R), wykorzystywane do prognozowania zapotrzebowania oraz planowania uzupełniania zapasów.
Rozwiązania tego typu analizują między innymi historię sprzedaży, zmiany sezonowe, harmonogramy promocji i dane z poszczególnych punktów handlowych. Na tej podstawie mogą wspierać podejmowanie decyzji dotyczących wielkości zamówień i terminów dostaw.
W przypadku dużych sieci handlowych, zarządzających tysiącami indeksów produktowych, ręczne analizowanie wszystkich zmiennych staje się coraz trudniejsze.
Trafne prognozowanie popytu, uwzględniające sezonowe wahania, trendy, aktualne promocje czy historyczne dane z poszczególnych punktów sprzedaży, jest dziś dużo łatwiejsze dzięki systemom Forecast & Replenishment (F&R), a w realiach funkcjonowania sieci handlowych i operacjach na tysiącach indeksów, ręczna analiza przestaje być jedną z opcji – dodaje Witold Miśniakiewicz.
Z punktu widzenia operatorów logistycznych większa przewidywalność zamówień może ułatwiać planowanie wykorzystania powierzchni magazynowej, obsady zmian, kompletacji zamówień i transportu do placówek handlowych.
Nie oznacza to jednak wyeliminowania ryzyka. Prognozy nadal mogą być obarczone błędami, zwłaszcza gdy popyt gwałtownie zmienia się pod wpływem promocji, trendów konsumenckich czy nieprzewidzianych wydarzeń.
AI pomaga planować zapasy. Korzysta z niej coraz więcej detalistów
Znaczenie sztucznej inteligencji w zarządzaniu handlem potwierdzają również dane Deloitte.
Według raportu 2026 Retail Industry Global Outlook 38 proc. badanych przedstawicieli sektora detalicznego deklarowało wykorzystywanie AI do planowania i prognozowania popytu. Jeszcze więcej wskazywało na jej zastosowanie w cyberbezpieczeństwie oraz optymalizacji cen i promocji.
Wykorzystanie uczenia maszynowego umożliwia analizę dużych zbiorów danych sprzedażowych i identyfikowanie zależności, których wykrycie tradycyjnymi metodami byłoby czasochłonne.
Tworząc narzędzie prognostyczne, postawiliśmy na uczenie maszynowe, które wykonuje obliczenia na podstawie historii sprzedaży sieci – mówi Witold Miśniakiewicz. – Dzięki temu finalne rozwiązanie jest w stanie wyłapywać złożone wzorce, wykrywać anomalie i dostarczać trafnych sugestii dotyczących zamówień i zatowarowania.
Jak wyjaśnia, system uwzględnia również ograniczenia logistyczne wpływające na możliwość realizacji zamówienia.
Ostateczna decyzja zakupowa leży w gestii użytkownika, który otrzymuje rekomendacje uwzględniające kalendarz dostawcy, minima logistyczne, sposób pakowania czy terminy przydatności. Czynniki wpływające na prognozę są jawne, a przygotowywane zestawienia uwzględniają skutki decyzji i zaniechania przeliczone na złotówki – opisuje.
To istotne z punktu widzenia zarządzania łańcuchem dostaw. Nawet trafna prognoza zapotrzebowania nie wystarczy, jeśli nie uwzględnia rzeczywistych możliwości dostawcy, wielkości opakowań zbiorczych czy terminów przydatności produktów.
W praktyce system prognostyczny powinien więc łączyć dane sprzedażowe z ograniczeniami operacyjnymi, a nie tylko wskazywać przewidywaną liczbę sprzedanych sztuk.
Świąteczny szczyt to sprawdzian dla całej logistyki
Ostatnie tygodnie roku pokazują, jak silnie sprzedaż detaliczna zależy od sprawności całego łańcucha dostaw. Nawet skuteczna kampania promocyjna nie przełoży się na oczekiwane przychody, jeśli produkt nie będzie dostępny w odpowiednim miejscu i czasie. Z drugiej strony nadmierne zapasy mogą pozostać w magazynach już po zakończeniu sezonu, generując kolejne koszty.
Dla operatorów logistycznych, dostawców i sieci handlowych oznacza to rosnące znaczenie współpracy i wymiany danych. Informacje o planowanych promocjach, sezonowych zmianach popytu czy terminach dostaw pozwalają wcześniej przygotować zasoby magazynowe i transportowe.
Rozwiązania oparte na AI mogą wspierać ten proces, ale nie zastępują koordynacji między uczestnikami łańcucha dostaw ani nie gwarantują trafności każdej prognozy. W warunkach niskiej rentowności handlu przewagę mogą więc zyskać nie tylko przedsiębiorstwa potrafiące zwiększyć sprzedaż, lecz także te, które ograniczą koszt obsługi sezonowego popytu.
Bo w tegorocznym szczycie świątecznym o wyniku finansowym może zdecydować nie tylko liczba zrealizowanych zamówień, ale również to, ile kosztowało ich przygotowanie, składowanie i dostarczenie.









