Zmiany nie oznaczają rewolucji w systemie opłat drogowych, lecz mają zapewnić spójne stosowanie przepisów w całej Unii Europejskiej. Ustalono również, że na razie nie zostanie wprowadzony system zniżek dla ciężarówek wykorzystujących energooszczędne naczepy i przyczepy, choć Komisja Europejska będzie musiała ponownie przeanalizować taką możliwość.
Nowe przepisy dostosowane do norm emisji CO2
Zmiany w dyrektywie o Eurowiniecie są bezpośrednio związane z nowymi normami emisji dwutlenku węgla dla pojazdów ciężkich, które obowiązują od 1 lipca 2026 r. Nowe standardy wpływają na sposób klasyfikowania ciężarówek w systemie opłat drogowych, dlatego konieczne było doprecyzowanie obowiązujących przepisów.
Porozumienie Parlamentu Europejskiego i Rady UE przewiduje m.in. doprecyzowanie definicji pojazdów zeroemisyjnych i niskoemisyjnych, grup pojazdów, ścieżek redukcji emisji oraz referencyjnych poziomów emisji CO2. Zmiany mają ułatwić przewoźnikom, operatorom systemów poboru opłat oraz administracjom krajowym stosowanie jednolitych zasad w całej Unii Europejskiej.
Do 75 proc. zniżki dla pojazdów niskoemisyjnych
Jednym z najważniejszych elementów porozumienia jest możliwość stosowania preferencyjnych stawek dla ciężarówek niskoemisyjnych.
Zgodnie z uzgodnionymi przepisami państwa członkowskie będą mogły przyznawać pojazdom niskoemisyjnym zniżki sięgające nawet 75 proc. opłaty infrastrukturalnej, pod warunkiem że jednocześnie całkowicie zwolnią z tej części opłat pojazdy zeroemisyjne.
Preferencja będzie mogła obowiązywać do 30 czerwca 2031 r. Po tym terminie, gdy maksymalna ulga dla pojazdów zeroemisyjnych zostanie obniżona do 75 proc., maksymalna zniżka dla pojazdów niskoemisyjnych wyniesie 50 proc.
Przepisy dają jednak państwom członkowskim jedynie możliwość stosowania takich ulg. Dyrektywa nie nakłada obowiązku ich wprowadzenia.
Range extender również objęty preferencjami
Jak wynika z informacji przekazanych podczas negocjacji, możliwość korzystania z ulg obejmie także niektóre elektryczne ciężarówki wyposażone w range extender, czyli układ zwiększający zasięg pojazdu.
Jednocześnie uzgodniono, że preferencyjne stawki nie będą przysługiwały pojazdom zeroemisyjnym, które zostały doposażone w zasilany paliwem kopalnym range extender służący do ładowania akumulatorów.
Nie będzie ulg dla energooszczędnych naczep
Ostatecznie współprawodawcy zrezygnowali natomiast z pomysłu uzależnienia wysokości opłat drogowych od wykorzystywania energooszczędnych naczep i przyczep.
Parlament Europejski opowiadał się za wprowadzeniem takich zachęt, argumentując, że mogłyby one wspierać ograniczanie emisji w transporcie drogowym. Rada UE nie podzieliła jednak tego stanowiska.
Jak wskazano w uzasadnieniu porozumienia, system różnicowania opłat w zależności od rodzaju naczepy zwiększyłby obciążenia administracyjne, skomplikowałby funkcjonowanie systemów poboru opłat oraz utrudnił wdrażanie i egzekwowanie elektronicznych usług poboru opłat drogowych.
Temat nie został jednak definitywnie zamknięty. Komisja Europejska ma ponownie ocenić możliwość wprowadzenia takich rozwiązań do 30 czerwca 2029 r.
To jeszcze nie koniec procedury
Osiągnięte porozumienie ma charakter wstępny. Zanim zmieniona dyrektywa zostanie przyjęta, uzgodniony tekst będzie musiał zostać formalnie zatwierdzony przez Parlament Europejski oraz Radę UE po zakończeniu weryfikacji prawno-językowej.
Nowelizacja ma zapewnić większą pewność prawną przewoźnikom, operatorom systemów poboru opłat i administracjom krajowym, a także ułatwić wdrożenie nowych zasad naliczania opłat drogowych opartych na emisji CO2, które zaczynają obowiązywać od 1 lipca 2026 r.
