Podobny scenariusz obserwowaliśmy na początku wojny w Ukrainie, kiedy ceny paliw utrzymywały się na podwyższonym poziomie przez kilka miesięcy, zanim stopniowo się ustabilizowały. Obecnie ponowne napięcia na Bliskim Wschodzie wywołały kolejny wzrost cen paliw w Europie, wywierając dodatkową presję na firmy transportowe, operatorów logistycznych oraz konsumentów.
Europa dzieli się dziś na dwa obozy. Część państw działa szybko i zdecydowanie, aby obniżyć ceny paliw na rynkach krajowych. Inne pozostają w fazie obserwacji i analiz, odkładając decyzje w czasie. W obliczu rosnących kosztów paliwa kluczowe pozostaje pytanie: w jaki sposób rządy poszczególnych krajów wspierają konsumentów i przedsiębiorstwa?
Reakcja Europy: polityka podatkowa jako narzędzie konkurencyjności
Rządy europejskie sięgają po środki, które przynoszą najszybsze korzyści dla konsumentów – przede wszystkim obniżki akcyzy oraz podatku VAT na paliwa.
Wśród pierwszych krajów, które podjęły działania, znalazły się Włochy, Portugalia, Austria, Słowenia i Węgry, redukując stawki akcyzy. Włochy obniżyły akcyzę o niemal 30%. Hiszpania poszła o krok dalej – nie tylko zmniejszyła akcyzę, lecz także obniżyła VAT z 21% do 10%, wprowadzając jednocześnie tymczasowe wsparcie państwowe dla firm transportowych. Przewoźnicy mogą ubiegać się o dopłatę w wysokości 0,20 euro za litr paliwa.
Niektóre państwa zastosowały rozwiązania pośrednie. Węgry i Słowacja wprowadziły limity cen paliw. Wnioski wyciągnięte z wcześniejszych doświadczeń sprawiły jednak, że tym razem mechanizm ten ma chronić przede wszystkim rynek krajowy i konsumentów, ograniczając zjawisko tzw. turystyki paliwowej, prowadzącej do niedoborów paliwa.
Rumunia w 2026 roku umożliwia firmom transportowym zarejestrowanym w kraju odzyskanie części zapłaconej akcyzy, co ma na celu zmniejszenie obciążeń przewoźników. Od 15 kwietnia stawka zwrotu wynosi 0,85 RON za litr (ok. 0,17 euro) i obowiązuje do końca roku.
Polska zastosowała zdecydowane działania: obniżono VAT z 23% do 8%, zmniejszono akcyzę oraz wprowadzono limity cen. Efektem są jedne z najniższych cen paliw w Europie Środkowej.
Czy te działania są skuteczne?
W krajach, które zareagowały szybko i zdecydowanie – takich jak Polska, Hiszpania czy Słowenia – ceny paliw utrzymują się poniżej 2 euro za litr. Państwa te zazwyczaj umożliwiają także zagranicznym przewoźnikom tankowanie bez ograniczeń, co zwiększa ich atrakcyjność z punktu widzenia optymalizacji kosztów w transporcie międzynarodowym.
Krótkoterminowe obniżki VAT i akcyzy stają się nową normą. Najbardziej efektywne rozwiązania skłaniają przedsiębiorstwa do reorganizacji tras i planowania tankowań w oparciu o różnice cenowe między krajami. Mniej skuteczne środki koncentrują się natomiast głównie na rynku krajowym, przynosząc korzyści przede wszystkim podmiotom tankującym lokalnie.
Wciąż jednak pozostaje wiele niewiadomych dotyczących tego, jak długo państwa będą w stanie utrzymać mechanizmy wsparcia łagodzące skutki wzrostu cen paliw oraz jakie działania podejmą w przypadku przedłużającego się konfliktu na Bliskim Wschodzie.
Zwrot akcyzy w Europie
Niektóre kraje UE umożliwią przewoźnikom odzyskanie części zapłaconej akcyzy. Jednak tymczasowe obniżki stawek (które obniżają cenę paliwa widoczną na wyświetlaczach stacji benzynowych) – jak w Hiszpanii, Włoszech, na Węgrzech czy w Chorwacji – wpływają również na zmniejszenie kwot podlegających zwrotowi.
Według danych z 17 kwietnia 2026 r., kilka państw zdecydowało się już na obniżenie poziomu zwrotów. Na Węgrzech częściowy zwrot akcyzy od oleju napędowego wykorzystywanego w transporcie komercyjnym został zawieszony do 1 maja 2026 r. Podobne rozwiązanie obowiązuje w Chorwacji – tam mechanizm zwrotu pozostaje wstrzymany do 20 kwietnia 2026 r. Hiszpania nadal utrzymuje zawieszenie zwrotu akcyzy, stosując jednocześnie tymczasową pomoc państwową w wysokości 0,20 EUR za litr, obowiązującą do 30 czerwca 2026 r. We Włoszech stawka zwrotu została obniżona do poziomu 0,06968 EUR za litr dla okresu od 19 do 31 marca 2026 r. Z kolei Słowenia zmniejszyła stawkę zwrotu do 0,04635 EUR za litr w okresie od 1 do 31 marca 2026 r.
Belgia i Francja utrzymują dotychczasowe mechanizmy wsparcia, nie wprowadzając zmian w stawkach zwrotu akcyzy. W efekcie maksymalne poziomy zwrotu dla transportu międzynarodowego pozostają bez zmian i wynoszą odpowiednio 0,1913 EUR za litr w Belgii oraz 0,1556 EUR za litr we Francji.
Zwrot akcyzy pozostaje jednym z najskuteczniejszych narzędzi optymalizacji podatkowej dostępnych dla operatorów transportowych. Nadal stanowi istotną możliwość redukcji kosztów, jednak wymaga bieżącego monitorowania zmian. Dlatego proaktywne zarządzanie zwrotami, znajomość regulacji oraz pełna zgodność z przepisami są dziś kluczowe dla przedsiębiorstw działających na rynku międzynarodowym.
Jak Edenred Finance wspiera optymalizację zwrotów podatkowych
W obecnych, niestabilnych warunkach rynkowych zwrot akcyzy przestaje być wyłącznie korzyścią administracyjną, a staje się strategicznym narzędziem finansowym. Dla firm transportowych operujących międzynarodowo odzyskiwanie akcyzy i VAT oznacza poprawę płynności finansowej, redukcję kosztów operacyjnych oraz wzrost konkurencyjności.
Ze względu na częste zmiany stawek zwrotów w poszczególnych krajach, skuteczne zarządzanie procesem wymaga specjalistycznej wiedzy, szybkości działania oraz pełnej zgodności z przepisami.
W tym obszarze Edenred Finance wspiera przedsiębiorstwa, oferując rozwiązania finansowe umożliwiające sprawne i bezpieczne odzyskiwanie akcyzy oraz VAT w całej Europie.
Więcej informacji: finance.edenred.com
