Pierwotna wersja publikacji radcy prawnego Roberta Walczaka pojawiła się w listopadzie 2011 roku na blogu serwisu Money.pl. Tekst z Rzeczpospolitej pt: Jak przedsiębiorcy powinni ustalać wysokość przewoźnego w 2012 roku znajduje się w części gazety, która jest poświęcona prawu gospodarczemu. Zapowiedź artykułu ukazała się w wcześniejszym wydaniu dziennika. Zdaniem autora nowelizacja Prawa Przewozowego przez dodanie paragrafu 55a przyczyni się do utrudnienia życia uczestnikom procesu transportowego. W treści pojawiają się argumenty, że przepisy są niepokojące dla branży transportowej oraz posiadają błędy, które utrudniają stosowanie prawa w praktyce. Zdaniem autora wprowadzenie zmian do prawa przewozowego nie znajduje żadnego uzasadnienia, ponieważ powinny być elementem ustawy o transporcie drogowym (przewozy kabotażowe, ponadnormatywne). Krytycznie oceniono normy dotyczące dokumentacji transportowej. Wyjaśniając ten problem można odwołać się do funkcji jaką pełni list przewozowy. Praktyczne regulacje mają spowodować stosowanie się nadawców, przewoźników, spedytorów do obowiązku umieszczania szeregu weryfikowalnych danych, dzięki którym możliwe jest rejestrowanie przebiegu transportu. Zakazuje się umieszczania w dokumentach przewozowych (list przewozowy, wydruki komputerowe protokóły, oświadczenia) danych i informacji, które nie są zgodne z stanem faktycznym. Dokumenty przewozowe powinny odzwierciedlać zakres odpowiedzialności podmiotów uczestniczących w umowie przewozu, stan przesyłki, warunki transportu. Do podstawowych obowiązków powinno należeć określenie przewoźnika zawierającego umowę, nadawcy, informowanie o wartości. Odbiorca ładunku powinien również umieścić dane kompletne i zgodne z stanem faktycznym. Prawo Przewozowe zawiera podobne normy, które nakładają różne obowiązki na uczestników przedsięwzięcia. Ich funkcjonowanie ma na celu wykonanie umowy zgodnie z zasadami współżycia społecznego i interesem ekonomicznym. Uregulowane zostały takie czynności jak: używanie środków transportowych odpowiednich do danego przewozu, doprowadzenie do czystości i porządku środek transportowy lub teren, zwolnienie od obowiązku przewozu itp.
Głównym tematem wypowiedzi autora są twierdzenia, że przewoźnicy oraz ich klienci w świetle nowych regulacji mogą mieć utrudnioną możliwość ustalania kwoty za transport. W artykule 55a zabrania się uzależniania wysokości przewoźnego od masy lub objętości przesyłki towarowej – w przypadku przewozu drewna, ładunków sypkich lub innych ładunków masowych. Zdaniem autora zakaz ten może dotyczyć wszystkich ładunków, ponieważ używane w ustawie sformułowania nie mają właściwej redakcji technicznej. Stawiane jest pytanie czy niedopuszczalne jest zróżnicowanie przewoźnego w zależności od transportu 1 tony ładunku czy 20 ton. W innym miejscu znajduje się twierdzenie, że nie ma uzasadnienia dla zróżnicowania kalkulacji stawki za transport cukru jako ładunku sypkiego czy w opakowaniu. Autor uważa, że słownikowe i potoczne rozumienie pojęcia ładunek masowy oznacza towar przewożony bez opakowania (luzem). Przytoczona definicja jest niepełna oraz łączy potoczne sformułowanie, które funkcjonuje w określaniu ładunku jako nie do załadowania na zwykłą naczepę a przeznaczonego np. na wywrotkę (towar luzem). Ładunki paczek, kartonów itp. ze względu na niską wagę, ręczny załadunek, ograniczone mocowanie również określa się jako towar luzem. Pełniejsze zdefiniowanie pojęcia ładunek masowy pozwala na wyjaśnienie znaczenia analizowanego przepisu. W języku angielskim ładunek masowy określany jest jako bulk cargo (ogrom, masa, objętość) i definiuje się go jako towar w dużych ilościach i bez opakowania. W języku polskim pojęcie masowy dotyczy towaru, który obejmuje dużą liczbę czegoś lub dużą liczbę jednostek. Cechą ładunku masowego jest możliwość jego gromadzenia, transportowania jako jednolitej materii o dużym ciężarze lub pełnej objętości. Ładunku masowego nie można przyjąć do przewozu na postawie ilości sztuk co odróżnia go od innych towarów. Towary przewożone na paletach, w koszach, paczkach itp. nie należą do ładunków masowych ponieważ istnieje możliwość policzenia ilości opakowań. Ładunek sypki można definiować jako złożony z suchych, niespójnych z sobą i bardzo drobnych elementów (dry goods w jęz. ang.). Nowe przepisy uniemożliwiają ustalenie stawki od jednostki masy czy objętości tylko w przewozie ładunków definiowanych jako masowe.
Autor Jak ustalać wysokość przewoźnego w 2012 roku, stwierdził również, że kwota za transport nie może być uzależniona od odległości na jaką ładunek ma być przewieziony. Jako argument przemawiający za prawdziwością tego twierdzenia został przytoczony fragment z Ustawy o czasie pracy kierowców. Od wielu lat na terenie Europy funkcjonują zasady wykonywania zawodu przewoźnika. Pracodawca nie może uzależniać wysokości wynagrodzenia w stosunku do zatrudnionych kierowców od liczby przejechanych przez nich kilometrów, ilości przewiezionego ładunku itp. Przyjmując jednak zlecenie przewoźnik uzależnia wartość usługi od ponoszonych kosztów oraz zakresu wartości dodanej. Podstawowymi czynnikami, które wpływają na wysokość przewoźnego jest rodzaj i ilość ładunku oraz odległość i czas przewozu. Powyższe sytuacje zostały wcześniej unormowane w Prawie Przewozowym. W artykule 35 stwierdzono, że rodzaje przesyłek w zależności od masy lub objętości określa taryfa lub cennik. Zgodnie z artykułem 46 drogę przewozu ustala przewoźnik uwzględniając żądania nadawcy a przewoźne oblicza się według najkrótszej dostępnej drogi przewozu. W wyniku konieczności przewozu dłuższą drogą przewoźne powinno być uwarunkowane od rzeczywiście przebytego dystansu. Do tej pory przewoźnik mógł ponieść stratę, jeśli po przybyciu na załadunek zmieściło się lub było dostępne np. 70-80% przewidzianego towaru masowego. W innej sytuacjach nowe przepisy harmonizują warunki konkurencji ponieważ, stawka nie jest większa od tej jaką się otrzymuje za zabranie większej masy towaru. Aktualne przepisy, które uniemożliwiają funkcjonowanie stawek od tony i objętości w przypadku towarów masowych są zgodne z wcześniejszymi uwarunkowaniami. Istnieje możliwość uzależnienia wysokości przewoźnego od drogi przewozu a przy pozostałych ładunkach jest możliwość określania cennika w zależności od masy, objętości i terminu transportu.
Marek Drzymała
Autor: Bogumił Paszkiewicz
