Najważniejsze informacje:
- Komisja Europejska planuje wycofać projekt rozporządzenia o zwalczaniu opóźnień w płatnościach. Propozycja znalazła się w programie prac KE na 2027 r., przedstawionym 4 listopada 2026 r.
- Projekt zakładał co do zasady maksymalnie 30-dniowy termin płatności w transakcjach handlowych oraz skuteczniejsze mechanizmy egzekwowania należności.
- Powodem planowanego wycofania jest impas w Radzie UE. Według Komisji znaczna liczba państw członkowskich sprzeciwia się dalszym pracom nad reformą.
- Polscy przewoźnicy apelują o wspólne unijne zasady płatności. Podczas konferencji w Parlamencie Europejskim 18 listopada TLP ostrzegło, że rozwiązania ograniczone do jednego kraju mogą nie przynieść oczekiwanych rezultatów.
- Hiszpania pokazuje, że sankcje mogą przynosić efekty. Od wprowadzenia kar za przekraczanie terminów płatności średni czas oczekiwania na pieniądze wyraźnie się skrócił, osiągając we wrześniu 2026 r. rekordowe 47 dni.
Projekt rozporządzenia o zwalczaniu opóźnień w płatnościach w transakcjach handlowych, przedstawiony przez Komisję Europejską we wrześniu 2023 r., może ostatecznie nie zostać przyjęty. W programie prac na 2027 r., opublikowanym 4 listopada 2026 r., Komisja umieściła go w wykazie inicjatyw legislacyjnych przewidzianych do wycofania.
Chodzi o projekt COM(2023) 533, który miał zastąpić dotychczasową dyrektywę dotyczącą zwalczania opóźnień w płatnościach. Celem reformy było wprowadzenie bardziej jednolitych zasad na rynku unijnym i ograniczenie możliwości narzucania mniejszym przedsiębiorstwom długich terminów zapłaty.
W uzasadnieniu Komisja wskazuje, że prace nad projektem pozostają zablokowane, a znaczna liczba państw członkowskich sprzeciwia się ich kontynuowaniu. Zdaniem KE uzyskanie poparcia w Radzie UE w rozsądnym terminie jest mało prawdopodobne.
Parlament Europejski przyjął swoje stanowisko w sprawie projektu w kwietniu 2024 r. Od tego czasu nie udało się jednak doprowadzić do porozumienia umożliwiającego przyjęcie nowych przepisów.
Na obecnym etapie nie oznacza to jeszcze formalnego zakończenia procedury legislacyjnej. Komisja zapowiedziała zamiar wycofania wniosku. Proponowane przepisy nie weszły w życie, a dotychczasowe regulacje dotyczące terminów płatności nadal obowiązują.
30 dni na zapłatę. Co miało się zmienić?
Jednym z najważniejszych założeń reformy było ustanowienie co do zasady maksymalnego 30-dniowego terminu płatności w transakcjach handlowych, zarówno między przedsiębiorstwami, jak i w relacjach z podmiotami publicznymi. Projekt Komisji ograniczał możliwość umownego wydłużania tego terminu, która w obecnym systemie pozwala w określonych sytuacjach uzgadniać dłuższe okresy rozliczeniowe.
Przewidywał również wzmocnienie mechanizmów egzekwowania należności, w tym zasad naliczania odsetek za opóźnienia oraz rekompensaty kosztów odzyskiwania należności. Istotną zmianą było także zastosowanie rozporządzenia zamiast dyrektywy. Rozporządzenie obowiązywałoby bezpośrednio w państwach członkowskich, ograniczając różnice wynikające z wdrażania przepisów do krajowych porządków prawnych.
Dla przewoźników oznaczałoby to bardziej jednolite ramy prawne przy rozliczaniu usług transportowych na różnych rynkach europejskich. Nie byłaby to jednak automatyczna gwarancja otrzymania pieniędzy w terminie. Skuteczność nowych zasad zależałaby również od kontroli, sankcji oraz rzeczywistego egzekwowania obowiązków wobec nierzetelnych kontrahentów.
Hiszpańskie firmy alarmują: duzi kontrahenci nadal będą dyktować warunki
Zapowiedź Komisji Europejskiej wywołała zdecydowaną reakcję hiszpańskiej Plataforma Multisectorial contra la Morosidad (PMcM – Wielosektorowa Platforma Przeciwko Opóźnieniom w Płatnościach), organizacji zrzeszającej podmioty zaangażowane w walkę z opóźnieniami w płatnościach. W stanowisku opublikowanym 17 listopada 2026 r. PMcM zarzuciła instytucjom europejskim uleganie presji dużych organizacji biznesowych oraz części państw członkowskich.
Według platformy rezygnacja z reformy oznaczałaby utratę szansy na rozwiązanie problemów, które od lat obciążają europejskie mikroprzedsiębiorstwa oraz małe i średnie firmy. Chodzi przede wszystkim o nadmiernie długie terminy płatności, słabą skuteczność egzekwowania należności oraz nierównowagę sił negocjacyjnych.
Mniejsze przedsiębiorstwa często mają ograniczoną możliwość negocjowania warunków z dużymi klientami. Odmowa zaakceptowania wydłużonego terminu płatności może oznaczać ryzyko utraty kontraktu.
PMcM ostrzega, że wycofanie projektu może utrwalić tę sytuację. Organizacja zwraca również uwagę na konsekwencje gospodarcze zatorów płatniczych. Opóźnione należności ograniczają płynność przedsiębiorstw, utrudniają inwestycje, zatrudnianie pracowników i rozwój działalności, a w skrajnych przypadkach mogą przyczyniać się do upadłości.
W ocenie PMcM wycofanie projektu byłoby szczególnie niezrozumiałe w czasie, gdy europejska polityka gospodarcza coraz mocniej akcentuje potrzebę ujednolicania zasad funkcjonowania jednolitego rynku.
Zarzut ulegania presji lobbystów jest stanowiskiem hiszpańskiej organizacji. Komisja Europejska jako oficjalny powód planowanego wycofania wskazuje natomiast brak perspektyw na uzyskanie porozumienia w Radzie UE.
Przewoźnicy od dawna domagają się krótszych terminów
Dla branży transportu drogowego problem ma szczególne znaczenie. Przedsiębiorstwa transportowe ponoszą znaczną część kosztów wykonania przewozu jeszcze przed otrzymaniem wynagrodzenia.
Paliwo, opłaty drogowe, wynagrodzenia kierowców, leasing pojazdów i pozostałe koszty operacyjne trzeba regulować na bieżąco. Tymczasem na pieniądze za wykonaną usługę przewoźnik może czekać przez wiele tygodni, a niekiedy nawet miesięcy.
W październiku 2026 r. Międzynarodowa Unia Transportu Drogowego (IRU) ponownie zaapelowała do instytucji europejskich o wprowadzenie maksymalnie 30-dniowego terminu płatności za usługi transportowe.
Organizacja opowiedziała się za zasadą, która obejmowałaby zarówno transakcje między przedsiębiorstwami, jak i zamówienia publiczne, bez możliwości dalszego wydłużania terminu w drodze umowy.
IRU podkreślała, że przewidywalne płatności są warunkiem utrzymania płynności finansowej przewoźników i podejmowania inwestycji w nowe pojazdy, technologie oraz infrastrukturę.
Stanowisko to nabiera dodatkowego znaczenia w kontekście planowanego wycofania unijnego projektu. Brak porozumienia w sprawie ogólnych zasad płatności oznacza, że branża nadal musi zabiegać o rozwiązania chroniące ją przed nadmiernie długimi terminami rozliczeń.
Polscy przewoźnicy apelują w Brukseli. Na zapłatę czekają nawet 120 dni
Problem długości terminów płatności był jednym z głównych tematów konferencji „Polski transport drogowy i logistyka pod presją”, zorganizowanej 18 listopada 2026 r. w Parlamencie Europejskim przez Transport i Logistykę Polską (TLP).
Przedstawiciele polskiej branży transportowej zwrócili się do europosłów o wsparcie dla wspólnych unijnych przepisów ograniczających terminy zapłaty za wykonane usługi.
Jak podkreślił Maciej Wroński, prezes TLP, wprowadzenie bardziej rygorystycznych zasad wyłącznie na poziomie krajowym mogłoby nie przynieść oczekiwanych rezultatów.
Jeżeli skrócimy terminy płatności tylko w Polsce, część zleceniodawców może zacząć zlecać przewozy z innych państw. Dlatego potrzebujemy wspólnych zasad dla całej Unii, przynajmniej dla europejskiego sektora transportu, spedycji i logistyki – podkreślił Wroński.
TLP postuluje więc rozwiązania obejmujące co najmniej cały unijny sektor TSL, tak aby przewoźnicy z różnych państw funkcjonowali na porównywalnych zasadach.
O praktycznych konsekwencjach długiego oczekiwania na zapłatę mówiła również Eliza Misiejuk z firmy Schavemaker. Jak wskazała, w branży zdarzają się terminy płatności sięgające nawet 120 dni.
Przez ten czas przedsiębiorstwa muszą finansować bieżącą działalność i regulować zobowiązania wobec podwykonawców, którzy sami ponoszą koszty paliwa, wynagrodzeń i utrzymania pojazdów.
Skalę problemu pokazują również dane dotyczące polskiego rynku transportowego, przywoływane wcześniej przez Trans.info. Ponad 85 proc. badanych przewoźników deklarowało, że często lub bardzo często spotyka się z terminami płatności wynoszącymi od 30 do 60 dni. Jednocześnie 42 proc. firm realizowało kontrakty przewidujące terminy zapłaty przekraczające 120 dni.
Długie okresy rozliczeniowe oznaczają konieczność finansowania działalności z własnych środków lub korzystania z zewnętrznych źródeł finansowania. Przy niskich marżach i wysokich kosztach eksploatacji pojazdów może to istotnie zwiększać ryzyko utraty płynności. Podczas konferencji TLP pojawiła się również propozycja wypracowania wspólnego stanowiska organizacji branżowych z kilku państw i pozyskania poparcia europosłów reprezentujących różne grupy polityczne.
Postulaty te nabierają szczególnego znaczenia w obliczu zapowiedzi Komisji Europejskiej dotyczącej wycofania projektu rozporządzenia o zwalczaniu opóźnień w płatnościach. Pokazują jednocześnie, że polska branża nie zamierza rezygnować z zabiegów o jednolite przepisy, nawet jeśli dotychczasowa inicjatywa legislacyjna ostatecznie upadnie.
Hiszpania pokazuje, że sankcje za opóźnienia w płatnościach przynoszą efekty
Przykładem rynku, na którym zaostrzeniu przepisów towarzyszyła wyraźna poprawa dyscypliny płatniczej, jest Hiszpania. Pod koniec 2021 r. wprowadzono tam system sankcji administracyjnych za przekraczanie maksymalnego 60-dniowego terminu płatności za usługi drogowego transportu towarów. Od tego czasu średni okres oczekiwania na zapłatę znacząco się skrócił.
Według danych obserwatorium prowadzonego przez Fenadismer we współpracy z Fundación Quijote para el Transporte średni czas płatności w 2021 r. wynosił 83 dni. W 2025 r. skrócił się do 59 dni, a we wrześniu 2026 r. osiągnął rekordowo niski poziom 47 dni. Oznacza to spadek o 36 dni w porównaniu ze średnią za 2021 r., choć należy zaznaczyć, że najnowszy wynik dotyczy pojedynczego miesiąca, a nie całego roku.
Fenadismer wiąże znaczną część tej poprawy z kontrolami prowadzonymi przez krajowe i regionalne organy transportowe oraz sankcjami nakładanymi na przedsiębiorstwa przekraczające ustawowe terminy płatności.
Hiszpański przykład pokazuje, że połączenie jasnych zasad z ich rzeczywistym egzekwowaniem może sprzyjać wyraźnemu skróceniu czasu oczekiwania przewoźników na pieniądze.
Nie oznacza to całkowitego wyeliminowania nieterminowych płatności. Część kontrahentów nadal przekracza dopuszczalne terminy, dlatego Fenadismer postuluje kontynuowanie kontroli.
Poprawa jest jednak znacząca. Średni czas płatności spadł poniżej obowiązującego w hiszpańskim transporcie maksymalnego terminu 60 dni.
W kontekście unijnej debaty o reformie płatności doświadczenia Hiszpanii stanowią argument za skuteczniejszym egzekwowaniem przepisów, a nie za rezygnacją z regulacji.
Jednocześnie nawet rekordowe 47 dni pozostaje okresem dłuższym od 30-dniowego standardu postulowanego przez europejskie organizacje transportowe.
Czy reformę można jeszcze uratować?
Pomimo zapowiedzi Komisji Europejskiej hiszpańska PMcM apeluje do państw członkowskich o wznowienie prac i osiągnięcie porozumienia, zanim projekt zostanie ostatecznie wycofany. Organizacja domaga się zachowania wspólnych europejskich ram prawnych, obejmujących skuteczny nadzór nad terminami płatności oraz sankcje za ich przekraczanie.
Przeszkodą pozostaje jednak stanowisko części państw członkowskich. W oficjalnym uzasadnieniu Komisja Europejska wskazuje, że znaczna liczba krajów sprzeciwia się dalszym pracom nad projektem, a osiągnięcie porozumienia w Radzie UE w rozsądnym terminie jest mało prawdopodobne.
Nie oznacza to likwidacji dotychczasowej ochrony wierzycieli. Nadal obowiązuje unijna dyrektywa dotycząca opóźnień w płatnościach, wdrożona do prawa krajowego przez państwa członkowskie.
Zagrożona jest natomiast reforma, która miała ustanowić bardziej jednolite i rygorystyczne zasady w całej Unii Europejskiej.
Dla branży transportowej oznacza to konieczność poszukiwania dalszych rozwiązań. Jednym z możliwych kierunków jest postulat przedstawiony przez TLP, zakładający wprowadzenie wspólnych zasad przynajmniej dla europejskiego sektora transportu, spedycji i logistyki. Na obecnym etapie jest to jednak propozycja branżowa, a nie nowy projekt legislacyjny.
Hiszpańskie doświadczenia pokazują, że zaostrzenie przepisów i skuteczniejsze kontrole mogą towarzyszyć znaczącej poprawie dyscypliny płatniczej. Z kolei sytuacja polskich przewoźników przypomina, jak duże konsekwencje finansowe mogą mieć wielomiesięczne okresy oczekiwania na wynagrodzenie.
Ostatecznie spór o unijną reformę dotyczy więc nie tylko długości terminów płatności, ale również tego, kto ponosi ciężar finansowania transportu: zleceniodawca czy przewoźnik, który wykonał już usługę i nadal czeka na pieniądze.









