Najważniejsze informacje:
- Polska należy do najtańszych rynków diesla w UE. Według danych IRU 12 listopada litr oleju napędowego kosztował średnio 1,73 euro, wobec 2,09 euro średnio w Unii Europejskiej i 2,23 euro w Niemczech.
- W październiku indeks całkowitych kosztów eksploatacji pojazdów (TCO) osiągnął 123,5 pkt, wobec 115,3 pkt dla stawek kontraktowych i 107,1 pkt dla spotowych. Wszystkie trzy wskaźniki odnoszą się do stycznia 2026 r.
- Tańszy diesel nie oznacza większej dostępności paliwa. Import netto oleju napędowego do europejskich państw OECD spadł w październiku do 520 tys. baryłek dziennie, czyli do poziomu ponad dwukrotnie niższego niż rok wcześniej.
- Ryzyko ponownej presji cenowej pozostaje wysokie. Według IRU polskie działania osłonowe mają obowiązywać do 31 grudnia, a Międzynarodowa Agencja Energetyczna (IEA) nie spodziewa się wyraźnego złagodzenia napięć na rynku diesla przed drugą połową 2027 r.
Koszty przewoźników w Polsce rosną szybciej niż stawki frachtowe
Najważniejsze dla polskiej branży transportowej dane w najnowszym opracowaniu IRU dotyczą relacji między kosztami działalności a przychodami z frachtu.
Zestawienie przygotowane na podstawie indeksu całkowitych kosztów eksploatacji pojazdów (TCO) IRU oraz danych o krajowych stawkach transportowych pokazuje wyraźne rozbieżności.
W październiku 2026 r., przy założeniu, że styczeń tego roku odpowiada 100 punktom:
- indeks całkowitych kosztów eksploatacji pojazdów osiągnął 123,5 pkt,
- indeks stawek kontraktowych wzrósł do 115,3 pkt,
- indeks stawek spotowych wyniósł zaledwie 107,1 pkt.
Oznacza to, że od początku roku koszty wzrosły o 23,5 proc., podczas gdy stawki kontraktowe zwiększyły się o 15,3 proc., a spotowe o 7,1 proc.
Różnica między dynamiką kosztów a wzrostem stawek kontraktowych wynosi zatem 8,2 punktu procentowego. W przypadku rynku spotowego sięga aż 16,4 punktu procentowego. Dane te nie oznaczają automatycznie spadku marży o taką samą wartość, pokazują jednak skalę trudności z przenoszeniem rosnących kosztów na klientów.
Dla firm realizujących przewozy na podstawie długoterminowych umów oznacza to konieczność renegocjowania warunków współpracy lub stosowania mechanizmów waloryzacji. Na rynku spotowym sytuacja jest jeszcze trudniejsza, ponieważ wzrost stawek w znacznie mniejszym stopniu nadąża za kosztami.
Jak pisaliśmy wcześniej w analizie rekordowych stawek frachtowych w trzecim kwartale, wzrost cen usług transportowych nie musi przekładać się na poprawę rentowności przewoźników.
Polska wśród najtańszych krajów UE
Z danych IRU wynika, że 12 listopada średnia cena oleju napędowego w Polsce wynosiła 1,73 euro za litr. Niższą cenę odnotowano jedynie na Malcie, gdzie litr kosztował 1,21 euro. W pozostałych państwach Unii Europejskiej ceny były wyższe. Średnia ważona dla UE wynosiła 2,09 euro za litr, czyli o 36 centów więcej niż w Polsce.
Różnice są szczególnie widoczne w porównaniu z krajami, do których regularnie jeżdżą polscy przewoźnicy.
| Kraj | Cena diesla (euro/l) | Różnica względem Polski |
|---|---|---|
| Polska | 1,73 | — |
| Hiszpania | 1,83 | +0,10 |
| Czechy | 1,87 | +0,14 |
| Węgry | 1,94 | +0,21 |
| Słowacja | 1,97 | +0,24 |
| Austria | 2,08 | +0,35 |
| Francja | 2,17 | +0,44 |
| Litwa | 2,18 | +0,45 |
| Włochy | 2,22 | +0,49 |
| Niemcy | 2,23 | +0,50 |
| Niderlandy | 2,36 | +0,63 |
Źródło: IRU, dane Xavvy z 12 listopada 2026 r. Różnice obliczone na podstawie średnich cen krajowych.
Największe znaczenie dla polskiego transportu międzynarodowego ma różnica w cenach paliwa między Polską a Niemcami, Francją czy Niderlandami. Przy cenie 2,23 euro za litr w Niemczech różnica w stosunku do Polski wynosi 50 centów. W przypadku tankowania 500 litrów daje to teoretycznie 250 euro różnicy w koszcie zakupu paliwa.
Nie oznacza to jednak, że polscy przewoźnicy mogą w całości wykorzystać tę przewagę. Rzeczywisty koszt zależy od miejsca tankowania, warunków umów flotowych, rabatów, rozliczeń podatkowych oraz organizacji tras.
IRU zwraca również uwagę, że stosunkowo niskie ceny paliwa w Polsce, Hiszpanii i Chorwacji są częściowo wynikiem krajowych działań osłonowych, a nie wyłącznie sytuacji rynkowej.
Diesel w Europie tanieje, ale podaż pozostaje ograniczona
Średnia ważona cena oleju napędowego w Unii Europejskiej spadła do 2,09 euro za litr 12 listopada. To najniższy poziom od początku września, o ponad 4 proc. niższy niż na początku listopada i o 8 proc. niższy od wrześniowego rekordu. Mimo to diesel pozostaje o 28 proc. droższy niż 27 lutego, a średnia unijna utrzymuje się powyżej 2 euro za litr od końca lipca. Co istotne, spadek cen paliwa nie jest równoznaczny z poprawą jego dostępności. W ostatnich tygodniach ceny ropy naftowej obniżyły się znacznie mocniej niż ceny oleju napędowego. Ropa North Sea Dated, będąca jednym z punktów odniesienia dla fizycznych dostaw surowca, staniała ze 136 dolarów za baryłkę 8 października do około 93 dolarów 11 listopada, czyli o 32 proc.
Jednocześnie ceny hurtowe diesla w północno-zachodniej Europie utrzymywały się w połowie listopada w pobliżu 180 dolarów za baryłkę. Powodem tej rozbieżności są przede wszystkim ograniczone dostawy gotowych produktów naftowych, problemy rafinerii oraz wysokie koszty transportu paliw. Dla przewoźników oznacza to, że nawet wyraźne obniżki cen ropy na światowych rynkach nie muszą szybko przekładać się na podobną skalę obniżek cen oleju napędowego.
Europa importuje mniej diesla. Rezerwy awaryjne nie rozwiązują problemu
Sytuacja na europejskim rynku paliw pozostaje napięta przede wszystkim z powodu ograniczonej dostępności gotowego oleju napędowego. Według danych przytoczonych przez IRU eksport produktów naftowych z Bliskiego Wschodu wzrósł w październiku do 2,6 mln baryłek dziennie, osiągając najwyższy poziom od początku wojny. Nadal był jednak o 44 proc. niższy niż w lutym.
Szczególnie duże ograniczenia dotyczą transportu przez cieśninę Ormuz. Przepływy produktów rafineryjnych spadły tam do około 700 tys. baryłek dziennie, wobec 3,1 mln baryłek rok wcześniej.
Problemy występują także u innych dostawców:
- Rosja: eksport oleju napędowego zwiększył się po złagodzeniu ograniczeń, ale kolejne ataki na rafinerie i przedłużenie zakazu eksportu do 31 stycznia 2027 r. nadal ograniczają możliwości dostaw.
- Stany Zjednoczone: eksport diesla spadł w październiku do 1,3 mln baryłek dziennie, czyli najniższego poziomu od ośmiu miesięcy.
- Chiny: eksport netto benzyny, oleju napędowego i paliwa lotniczego zmniejszył się z 900 tys. baryłek dziennie we wrześniu do 400 tys. w październiku.
W efekcie import netto oleju napędowego do europejskich krajów OECD wyniósł w październiku 520 tys. baryłek dziennie, czyli mniej niż połowę poziomu sprzed roku. Jednocześnie państwa coraz częściej wykorzystują rezerwy awaryjne, aby ograniczyć skutki niedoborów. Do 6 listopada państwa członkowskie IEA uwolniły łącznie 349 mln baryłek zapasów ropy i produktów naftowych, a do końca lutego planują udostępnić kolejne 71 mln baryłek.
W Unii Europejskiej 12 państw zobowiązało się do uwolnienia do końca stycznia 42,6 mln baryłek zapasów awaryjnych, w tym 20,5 mln baryłek oleju napędowego. Sytuacja ta ma znaczenie również dla polskich przewoźników. Nie oznacza wprawdzie, że w Polsce występują obecnie niedobory paliwa, ale pokazuje, że europejski rynek pozostaje podatny na kolejne zakłócenia dostaw.
Francja i Niemcy pokazują, jak szybko może dojść do problemów z zaopatrzeniem
Trudności są już widoczne w Europie Zachodniej, gdzie realizowana jest znaczna część przewozów międzynarodowych polskich firm transportowych. We Francji 11 listopada niedobory paliwa zgłaszało 19 proc. stacji w regionie Grand Est. Problemy z uzupełnianiem zapasów wiązano między innymi z niskim poziomem wody w Renie, który ogranicza możliwości transportu paliw drogą śródlądową.
13 listopada wodowskaz w rejonie Kaub wskazywał około 60 cm, niewiele ponad jedną trzecią średniego poziomu dla tej pory roku.
Problemy logistyczne dotyczą również zaopatrzenia Szwajcarii. Kraj ten uruchomił 23 października rezerwy awaryjne oleju napędowego, udostępniając do 45 tys. m sześc. paliwa. Do 13 listopada wykorzystano już dwie trzecie tej puli.
Dla przewoźników obsługujących trasy do Francji, Niemiec i Szwajcarii jest to sygnał, że oprócz ceny paliwa coraz większego znaczenia może nabierać także jego dostępność w konkretnych regionach.
Koniec programów osłonowych. Co z cenami paliwa w Polsce?
Kolejnym czynnikiem ryzyka są zbliżające się terminy wygaśnięcia krajowych mechanizmów ograniczających koszty paliwa. Według zestawienia IRU działania pomocowe w Austrii, Czechach, na Cyprze i w Szwecji mają obowiązywać do 30 listopada. Z kolei 31 grudnia przewidziano zakończenie działań osłonowych w Polsce, Niemczech i Hiszpanii.
Raport nie precyzuje jednak szczegółów polskiego mechanizmu ani tego, jak jego ewentualne zakończenie przełoży się na ceny na stacjach. Nie można więc na tej podstawie przesądzać o skali możliwej podwyżki od 1 stycznia.
Dla firm transportowych istotne jest jednak samo ryzyko zmiany warunków cenowych. Szczególnie dotyczy to przewoźników, którzy już teraz mają trudności z przenoszeniem rosnących kosztów na zleceniodawców.
Kiedy ceny diesla mogą wrócić do normy?
Międzynarodowa Agencja Energetyczna prognozuje stopniową poprawę globalnego bilansu oleju napędowego, ale nie zapowiada szybkiego powrotu do sytuacji sprzed kryzysu. Według prognozy IEA w czwartym kwartale 2026 r. na światowym rynku może pojawić się niewielka nadwyżka oleju napędowego, wynosząca około 20 tys. baryłek dziennie.
W pierwszym kwartale 2027 r. nadwyżka gazoli, obejmujących olej napędowy, może wzrosnąć do 460 tys. baryłek dziennie, po czym w drugim kwartale rynek ma ponownie wejść w niewielki deficyt. Agencja zastrzega jednak, że nawet poprawa bieżącego bilansu podaży i popytu nie wystarczy do szybkiej odbudowy zapasów, które od początku wojny zostały znacząco uszczuplone.
Dodatkowym czynnikiem ryzyka będzie sezon zimowy. Rosnące zapotrzebowanie na olej opałowy może zwiększyć konkurencję o średnie destylaty, do których należy również olej napędowy.
Według oceny IEA wyraźne złagodzenie napięć na rynku nastąpi najwcześniej w drugiej połowie 2027 r.
Dla polskich przewoźników wniosek jest jednoznaczny: nawet jeżeli ceny diesla będą dalej spadać, nie oznacza to automatycznej poprawy rentowności. Dopóki koszty eksploatacji pojazdów rosną szybciej niż stawki frachtowe, presja na marże będzie się utrzymywać.
Jak pokazują dane IRU dla Polski, problemem nie jest już wyłącznie wysoka cena paliwa, lecz przede wszystkim ograniczona możliwość przeniesienia całego wzrostu kosztów na klientów. W tej sytuacji ochrona płynności finansowej i odpowiednie warunki rozliczeń ze zleceniodawcami pozostają równie ważne jak samo tankowanie po niższej cenie.
Źródło: IRU, „Diesel: prices ease, supply doesn’t”, 13 listopada 2026 r.; dane cenowe IRU/Xavvy, indeks TCO IRU oraz dane Upply dotyczące krajowego rynku przewozów w Polsce.









