Sprawa dotyczy zasad nakładania sankcji za naruszenie obowiązku uiszczania opłaty elektronicznej na drogach krajowych. W centrum sporu znajduje się brak możliwości miarkowania kar, czyli ich dostosowania do charakteru i wagi przewinienia. Wątpliwości co do proporcjonalności obecnych regulacji zgłosili zarówno obywatel, który złożył petycję do Sejmu, jak i Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich.
Kary bez miarkowania
Jak podkreślił we wczorajszym komunikacie RPO, kary pieniężne w systemie e-TOLL mają sztywny charakter i nie podlegają miarkowaniu w zależności od wagi naruszenia.
W ocenie wnioskodawcy obecne przepisy mogą naruszać Konstytucję RP oraz akty prawa Unii Europejskiej, przede wszystkim w zakresie zasady proporcjonalności sankcji. W lutym 2024 r. RPO wystąpił do Ministerstwa Infrastruktury o informację, jak rozpatrzony został wniosek obywatela dotyczący nowelizacji przepisów.
Odpowiedzi resortów i wątpliwości
W 2025 r. do RPO trafiła odpowiedź Ministerstwa Infrastruktury, która nie odnosiła się bezpośrednio do zarzutu braku miarkowania kar. Resort ograniczył się do stwierdzenia, że „orzeczenia TSUE dotyczące naruszenia art. 9a dyrektywy 1999/62/WE dotyczyły konkretnego stanu prawnego z innym systemem prawnym danego państwa UE oraz z innym stanem faktycznym danego systemu poboru opłat drogowych”. Zapowiedziano jednak ponowną analizę orzeczeń TSUE w kontekście projektu nowelizacji ustawy o drogach publicznych.
Petycja obywatela i reakcja Sejmu
Sprawa trafiła także do Sejmu, gdzie obywatel złożył petycję postulującą zmianę zasad nakładania kar w systemie e-TOLL. Eksperci z Biura Analiz Sejmowych uznali, że warto rozważyć odejście od sztywno określonych sankcji i wprowadzenie możliwości ich dostosowania do wagi naruszenia.
18 grudnia 2025 r. Sejm przyjął dezyderat skierowany do Prezesa Rady Ministrów, w którym zwrócono się o szczegółową analizę propozycji zawartych w petycji oraz informację, czy rząd planuje rozpoczęcie prac legislacyjnych.
Ministerstwo nie planuje zmian
27 stycznia 2026 r. na dezyderat odpowiedziało Ministerstwo Finansów i Gospodarki. Resort przychylił się do części wniosków petycji i opinii Biura KS, jednak nie przewiduje obecnie wprowadzenia możliwości miarkowania kar, argumentując, że znacząco wydłużyłoby to i skomplikowało postępowania.
Podkreślono, że kwestie poboru opłat drogowych mieszczą się w kompetencji Ministerstwa Infrastruktury. W związku z tym dyrektor Zespołu Prawa Administracyjnego i Gospodarczego RPO zwrócił się do dyrektor Departamentu Dróg Publicznych MI z pytaniami o ewentualny projekt zmian i jego główne założenia.
Proporcjonalność pod znakiem zapytania
W tle pozostaje pytanie o zgodność obecnych przepisów z wymogiem proporcjonalności kar pieniężnych wynikającym z art. 9a dyrektywy 1999/62/WE oraz z orzecznictwa TSUE. Dla branży transportowej kluczowe jest, czy ustawodawca zdecyduje się na wprowadzenie mechanizmu różnicowania sankcji, bo dziś system e-TOLL przewiduje jednolite, sztywne kary, niezależnie od skali i okoliczności naruszenia, co może prowadzić do nadmiernych obciążeń finansowych.
