Komisja Zatrudnienia i Spraw Socjalnych Parlamentu Europejskiego 7 maja poparła wstępne porozumienie, które pozostawia dotychczasowe zasady dla kierowców wykonujących przewozy w wielu krajach. Aby zmiany weszły w życie, porozumienie musi jeszcze zostać zatwierdzone przez cały Parlament Europejski oraz Radę Unii Europejskiej.
Uzgodnienia są częścią szerszej aktualizacji przepisów dotyczących koordynacji zabezpieczenia społecznego w Unii Europejskiej. Dla transportu drogowego kluczowe jest jednak to, czego w nowym tekście już nie ma. Wcześniejsze wersje przewidywały system, w którym firmy musiałyby z wyprzedzeniem zgłaszać tzw. pracę wielopaństwową. Z rozwiązania tego zrezygnowano. Oznacza to, że nadal będą obowiązywać obecne reguły ustalania, któremu państwu podlega kierowca w zakresie ubezpieczeń społecznych, jeżeli pracuje w kilku krajach członkowskich.
35 dni roboczych na odpowiedź urzędów
Wstępne porozumienie wprowadza limit 35 dni roboczych na udzielenie odpowiedzi przez krajowe instytucje na zapytania dotyczące ustalenia właściwego ustawodawstwa w zakresie ubezpieczeń społecznych, a także na wnioski o zmianę lub uchylenie takiej decyzji.
Cel jest praktyczny: ograniczyć sytuacje, w których przewoźnik „utknie” między dwoma państwami spierającymi się o to, które z nich jest właściwe. Taki spór bywa kosztowny, ponieważ zwiększa ryzyko naliczenia składek z mocą wsteczną, a po stronie kierowcy oznacza niepewność co do tego, gdzie faktycznie podlega on zabezpieczeniu społecznemu.
Zaostrzono również zasady wydawania i weryfikacji dokumentu potwierdzającego właściwe ustawodawstwo, czyli formularza A1.
Ustalenia ważne nawet przez 24 miesiące
Właściwy system ubezpieczeń ma być określany z wyprzedzeniem na podstawie przewidywanego schematu pracy kierowcy w kolejnych 12 miesiącach. Taka decyzja będzie mogła obowiązywać do 24 miesięcy. Ma to ograniczyć pole do późniejszych korekt dokonywanych „wstecz” i ułatwić stabilne planowanie pracy w transporcie międzynarodowym.
Raluca Marian, dyrektor ds. Unii Europejskiej w IRU, oceniła, że głosowanie wspiera „bardziej przewidywalne i wykonalne ramy” dla przewozów transgranicznych oraz potwierdza, iż komisja uwzględniła najważniejsze postulaty branży.
Szersza reforma w tle
Pakiet aktualizuje rozporządzenia 883/2004 oraz 987/2009. Ich celem jest koordynacja — a nie ujednolicanie — krajowych systemów zabezpieczenia społecznego. Państwa członkowskie zachowują kontrolę nad własnymi rozwiązaniami, a przepisy unijne mają zapobiegać utracie ochrony przez osoby przemieszczające się lub pracujące ponad granicami.
Wstępne porozumienie obejmuje również m.in. kwestie zasiłków dla bezrobotnych, świadczeń rodzinnych i opieki długoterminowej, pracowników delegowanych oraz współpracy między instytucjami krajowymi. Zapisy istotne dla transportu drogowego — w tym rezygnacja z obowiązku wcześniejszego zgłaszania pracy wielopaństwowej oraz termin 35 dni roboczych — są częścią tego większego pakietu i razem z nim trafią do formalnego przyjęcia.
To nie są przepisy o delegowaniu kierowców
Tych ustaleń nie należy mylić z odrębnymi przepisami o delegowaniu kierowców, wprowadzonymi w ramach Pakietu Mobilności I. Porozumienie dotyczące koordynacji zabezpieczenia społecznego rozstrzyga, który krajowy system ubezpieczeń społecznych ma zastosowanie do kierowcy pracującego transgranicznie. W praktyce dotyczy to m.in. formularzy A1, opłacania składek, sporów między instytucjami oraz okresu, przez jaki ustalenie pozostaje ważne.
Reguły delegowania działają inaczej: określają, kiedy kierowca jest traktowany jako delegowany do innego państwa członkowskiego oraz kiedy przewoźnik musi złożyć deklarację delegowania i stosować warunki zatrudnienia kraju przyjmującego, w tym zasady wynagradzania, jeżeli mają zastosowanie.
Dlatego decyzja komisji Parlamentu Europejskiego nie znosi reżimu delegowania kierowców. Kabotaż i część przewozów „cross-trade” (między państwami trzecimi wobec siedziby przewoźnika) nadal mogą uruchamiać obowiązki związane z delegowaniem, podczas gdy przewozy bilateralne są traktowane odmiennie na gruncie Pakietu Mobilności. Nowe uzgodnienia dotyczą natomiast sfery ubezpieczeń społecznych: utrzymują dotychczasowe zasady dla kierowców pracujących w wielu krajach i wprowadzają wyraźne terminy dla urzędów, gdy te weryfikują lub kwestionują, któremu systemowi podlega dany kierowca.
