Wspólny głos branży wskazuje, że silny sektor transportu jest warunkiem konkurencyjnej, odpornej i zrównoważonej Europy, a kluczowym elementem jest nowoczesna infrastruktura finansowana z budżetu UE. Międzynarodowa Unia Transportu Drogowego (IRU) oraz ponad 40 europejskich organizacji branżowych (w tym ACEA, ESPORG i UETR) skierowały do państw członkowskich UE i Komisji Europejskiej list z pilnym apelem.
Transport jako fundament rynku wewnętrznego
Sygnatariusze listu podkreślają, że transport stanowi „kręgosłup” unijnego rynku wewnętrznego oraz łącznik Europy ze światem. Sprawna i nowoczesna sieć transportowa ma bezpośredni wpływ na odporność gospodarki, gotowość obronną oraz konkurencyjność przemysłu, a także na bezpieczeństwo łańcuchów dostaw.
Organizacje wzywają państwa członkowskie i Komisja Europejska do zapewnienia odpowiedniego budżetu transportowego w kolejnych wieloletnich ramach finansowych, w tym zwiększenia środków instrumentu Connecting Europe Facility do co najmniej 100 mld euro.
UE nie jest w stanie zapewnić konkurencyjności, dekarbonizacji i bezpieczeństwa, skoro infrastruktura transportowa jest niedofinansowana” – podkreśliła Raluca Marian, dyrektor IRU ds. UE.
Dodała, że potrzebne są stałe inwestycje UE w korytarze transgraniczne, infrastrukturę gotową na pojazdy bezemisyjne, zwiększoną liczbę bezpiecznych i chronionych miejsc parkingowych, a także w cyfryzację i inteligentne rozwiązania infrastrukturalne, których same budżety krajowe nie są w stanie zapewnić.
Geopolityka i klimat zwiększają presję inwestycyjną
Autorzy listu zwracają uwagę, że rosnące napięcia geopolityczne i gospodarcze oraz postępujące zmiany klimatyczne wymagają szybkiego wzmocnienia europejskiej sieci transportowej. Chodzi m.in. o usuwanie wąskich gardeł, brakujących połączeń i zwiększanie przepustowości, a także dostosowanie infrastruktury do zmian klimatu i potrzeb mobilności wojskowej.
W dokumencie podkreślono również, że europejska infrastruktura nadal nie jest w pełni przystosowana do podwójnego zastosowania, a jednocześnie pozostaje podatna na zakłócenia naturalne i wywołane przez człowieka.
Konkurencyjność gospodarki zależy od infrastruktury
Branża wskazuje, że jeśli Europa chce przyspieszyć transformację do gospodarki neutralnej klimatycznie i zwiększyć konkurencyjność przemysłu, musi zapewnić efektywną sieć transportową łączącą miejsca produkcji z rynkami.
Niezawodna infrastruktura jest też kluczowa dla spójności gospodarczej i terytorialnej oraz zabezpieczenia dostaw surowców krytycznych i ciągłości łańcuchów dostaw.
Ambicje rosną szybciej niż finansowanie
Mimo rosnących potrzeb inwestycyjnych sektor nadal mierzy się z niedofinansowaniem. Projekty o wysokiej wartości społecznej często nie generują wystarczających zwrotów finansowych, dlatego – jak podkreślają organizacje – granty unijne są niezbędne, aby zamknąć luki finansowe i przyciągnąć kapitał prywatny oraz krajowy.
CEF pozostaje kluczowym narzędziem wspierania projektów o europejskiej wartości dodanej, jednak liczba wniosków od lat przewyższa dostępny budżet.
Branża: czas odwrócić trend niedofinansowania
Sygnatariusze apelują o odwrócenie trendu chronicznego niedofinansowania transportu i dostosowanie budżetu do skali politycznych ambicji. Ich zdaniem silna europejska sieć transportowa jest fundamentem realizacji priorytetów UE – od bezpieczeństwa po konkurencyjność gospodarki.
Postulat pozostaje jednoznaczny: przyszłe wieloletnie ramy finansowe powinny zagwarantować odpowiednie środki na transport, w tym co najmniej 100 mld euro dla instrumentu CEF.
