Zmiany w unijnej dyrektywie o prawach jazdy obejmują m.in. wprowadzenie cyfrowego prawa jazdy uznawanego we wszystkich państwach członkowskich, nowe rozwiązania dotyczące oceny stanu zdrowia kierowców oraz dodatkowe wymogi dla osób, które dopiero zdobywają doświadczenie za kierownicą.
Dla branży transportowej temat ma szczególne znaczenie. Kierowcy ciężarówek należą dziś do starzejących się grup zawodowych, a przewoźnicy w wielu krajach od lat zmagają się z niedoborem pracowników. Każda zmiana dotycząca badań lekarskich czy zasad utrzymywania uprawnień zawodowych może więc wpływać na funkcjonowanie rynku przewozowego.
Kierowcy ciężarówek i autobusów pozostają przy dotychczasowych zasadach
Z punktu widzenia transportu drogowego najważniejsza informacja jest taka, że uzgodnione przepisy nie przewidują zmian w zakresie okresu ważności praw jazdy dla kierowców zawodowych.
Zgodnie z przyjętym kompromisem prawa jazdy kategorii C, CE, D i DE nadal będą wydawane na okres pięciu lat. Kierowcy wykonujący przewozy drogowe już obecnie podlegają regularnym badaniom lekarskim i testom psychologicznym, dlatego unijne instytucje nie proponowały w tym obszarze dodatkowych ograniczeń.
Największe zmiany dotyczą kierowców samochodów osobowych
Debata wokół nowych przepisów koncentrowała się przede wszystkim na kierowcach kategorii A i B. Jedną z najbardziej dyskutowanych propozycji Komisji Europejskiej było wprowadzenie obowiązkowych badań lekarskich co pięć lat dla osób po ukończeniu 70. roku życia.
Ostatecznie rozwiązanie to nie znalazło poparcia Parlamentu Europejskiego. Uzgodniony kompromis zakłada, że prawa jazdy dla kierowców samochodów osobowych i motocykli będą co do zasady ważne przez 15 lat. Państwa członkowskie otrzymają jednak możliwość skrócenia tego okresu dla starszych kierowców i powiązania go z częstszą oceną stanu zdrowia.
Co istotne, próg wieku został określony na 65 lat. Oznacza to, że poszczególne kraje będą mogły, ale nie będą zobowiązane, do wprowadzenia dodatkowych wymogów dla kierowców po osiągnięciu tego wieku.
Badanie lekarskie albo samoocena zdrowia
Nowe przepisy przewidują również zmiany dotyczące sposobu weryfikacji zdolności do prowadzenia pojazdów przez kierowców niezawodowych.
Przed uzyskaniem pierwszego prawa jazdy lub odnowieniem dokumentu kierowca będzie musiał przejść ocenę stanu zdrowia, obejmującą m.in. wzrok i układ krążenia. Jednocześnie państwa członkowskie będą mogły zdecydować, że w przypadku kierowców samochodów osobowych i motocykli tradycyjne badanie lekarskie zostanie zastąpione formularzem samooceny zdrowia.
Decyzja o wyborze konkretnego rozwiązania pozostanie w gestii krajowych władz.
Nowa rola lekarzy rodzinnych
W projekcie znalazł się także zapis dotyczący lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej. Otrzymają oni uprawnienie, a w określonych przypadkach także obowiązek, informowania właściwych organów o pacjentach, których stan zdrowia może stwarzać zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego.
Rozwiązanie to ma dotyczyć sytuacji, w których występują schorzenia mogące ograniczać zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdów, niezależnie od wieku kierowcy.
Cyfrowe prawa jazdy i wdrożenie nowych przepisów
Elementem reformy będzie również wprowadzenie jednolitego cyfrowego prawa jazdy, uznawanego na terenie całej Unii Europejskiej.
Po formalnym przyjęciu dyrektywy państwa członkowskie otrzymają cztery lata na wdrożenie nowych regulacji do krajowych systemów prawnych. Oznacza to, że nowe przepisy zaczną obowiązywać najprawdopodobniej w latach 2028–2029.
Dla sektora transportowego oznacza to przede wszystkim utrzymanie obecnych zasad dotyczących kierowców zawodowych. Jednocześnie trwająca w Europie dyskusja o wieku kierowców i ocenie ich zdolności do prowadzenia pojazdów pokazuje, że wraz ze starzeniem się społeczeństw kwestie zdrowotne będą odgrywać coraz większą rolę także w debacie o przyszłości rynku pracy w transporcie drogowym.
