Wytyczne Brukseli nie zmieniają przepisów, ale pokazują, jak powinny być stosowane w praktyce – zarówno przez kierowców, jak i służby kontrolne. W wielu obszarach pojawia się większa elastyczność, jednak kluczowe obowiązki pozostają bez zmian.
Ręczne wpisy graniczne nadal obowiązkowe
Jednym z najważniejszych elementów wytycznych jest potwierdzenie, że kierowcy wciąż muszą ręcznie rejestrować przekroczenia granic, wpisując symbol państwa po wjeździe na jego terytorium.
Obowiązek ten funkcjonuje od 2020 r. dla tachografów analogowych i od 2022 r. dla cyfrowych, w tym pierwszej generacji inteligentnych urządzeń. Jego celem jest umożliwienie skuteczniejszej kontroli przepisów dotyczących kabotażu i delegowania kierowców.
Komisja jednoznacznie wskazuje, że wpis powinien zostać dokonany podczas pierwszego możliwego postoju po przekroczeniu granicy. Kluczowe jest jednak to, jak interpretować „pierwsze możliwe miejsce”.
„Pierwszy możliwy postój” z uwzględnieniem realiów
Zgodnie z wyjaśnieniami, nie każdy punkt przy drodze spełnia kryteria miejsca postoju. Wykluczone są m.in. pasy awaryjne, jeśli ich wykorzystanie naruszałoby przepisy bezpieczeństwa. Jednocześnie dopuszczono większą elastyczność. Jeśli najbliższy parking jest przepełniony lub dojazd do niego stwarza ryzyko, kierowca może kontynuować jazdę do kolejnego dostępnego miejsca.
To oznacza, że ocena prawidłowości wpisu będzie zależała od konkretnych okoliczności drogowych, a służby kontrolne powinny brać pod uwagę m.in. natężenie ruchu czy dostępność parkingów.
To rozwiązanie tylko przejściowe
Ręczne wpisy graniczne mają charakter tymczasowy. Docelowo zastąpi je tachograf inteligentny drugiej generacji, który automatycznie rejestruje przekroczenia granic.
Już teraz obowiązują konkretne terminy wdrożenia:
- do 31 grudnia 2024 r. – wymiana tachografów analogowych i starszych cyfrowych,
- do 18 sierpnia 2025 r. – retrofit tachografów inteligentnych pierwszej generacji,
- od 21 sierpnia 2023 r. – obowiązek montażu nowego urządzenia w nowo rejestrowanych pojazdach,
- od 1 lipca 2026 r. – rozszerzenie obowiązku na lekkie pojazdy dostawcze od 2,5 do 3,5 t wykonujące transport międzynarodowy lub kabotaż.
Karty kierowców i okres przejściowy
Komisja odniosła się również do problemów związanych z kartami tachografowymi w okresie przejściowym. Do sierpnia 2028 r. system będzie funkcjonował równolegle dla różnych generacji kart.
Zgodnie z wytycznymi:
- kierowcy wykonujący transport międzynarodowy będą musieli korzystać wyłącznie z kart drugiej generacji przed upływem tego terminu,
- jednocześnie ewentualne braki w zapisach – wynikające z ograniczeń technicznych starszych kart – nie będą automatycznie traktowane jako naruszenie, jeśli możliwe jest ich udokumentowanie innymi metodami (np. danymi z tachografu lub wydrukami).
Wyłączenia i przewozy poza UE
Doprecyzowano także kwestie wyłączeń. Obowiązek retrofitu nie obejmuje pojazdów wykonujących przewozy wyłącznie poza Unią Europejską w ramach systemu AETR, o ile nie realizują operacji na terenie UE.
Poruszono również temat kart wydawanych przez państwa spoza UE, które stopniowo mają być integrowane z europejskim systemem.
Więcej interpretacji, więcej odpowiedzialności
Opublikowane wytyczne pokazują, że choć przepisy są znane od kilku lat, ich praktyczne stosowanie nadal budzi wątpliwości. Komisja stawia na doprecyzowanie zasad, ale jednocześnie pozostawia pole do oceny sytuacyjnej. W efekcie rośnie znaczenie właściwego szkolenia kierowców oraz wewnętrznych procedur w firmach transportowych, które muszą uwzględniać nie tylko przepisy, ale także ich praktyczną interpretację w warunkach drogowych.
