Najważniejsze informacje:
- Ośrodek Badawczy Ekonomiki Transportu prowadzi badanie na zlecenie Ministerstwa Infrastruktury.
- Ankieta ma pomóc ocenić wpływ umowy UE–Ukraina na polski sektor drogowego transportu towarów.
- Kwestionariusz skierowano do firm realizujących przewozy na Ukrainę obecnie, w przeszłości oraz do przedsiębiorstw nieobsługujących tego kierunku.
- Wypełnienie ankiety zajmuje około 15 minut, a termin nadsyłania odpowiedzi mija 30 sierpnia 2026 r.
- Równolegle na wniosek Komisji Europejskiej trwa badanie skutków liberalizacji w państwach członkowskich od lipca 2022 r.
- Obecne porozumienie znoszące obowiązek zezwoleń obowiązuje do 31 marca 2027 r.
Ocena skutków porozumienia transportowego wchodzi w kolejny etap. Administracja chce zebrać dane i doświadczenia bezpośrednio od przedsiębiorców, aby lepiej ocenić zmiany, które zaszły na rynku po zniesieniu części zezwoleń. Badanie ma objąć zarówno firmy aktywnie obsługujące kierunek ukraiński, jak i te, które z niego zrezygnowały lub w ogóle na nim nie działają. Dzięki temu analiza ma pokazać szerszy obraz zmian na polskim rynku przewozowym.
Ministerstwo pyta przewoźników o skutki liberalizacji
Jak informuje Transport i Logistyka Polska, celem krajowej analizy jest zgromadzenie opinii i danych od przedsiębiorstw transportowych, które pozwolą ocenić skutki wejścia w życie umowy.
Ankieta uwzględnia trzy grupy przewoźników:
- firmy obecnie realizujące przewozy na Ukrainę,
- przedsiębiorstwa, które wykonywały takie przewozy w przeszłości,
- firmy, które nie obsługują tego kierunku – dla nich przygotowano krótszą ścieżkę ankiety.
Zebrane odpowiedzi będą analizowane wyłącznie w formie zbiorczej. Przewoźnicy mają czas na ich przekazanie do 30 sierpnia 2026 r.
Wypełnienie ankiety zajmuje około 15 minut.
Wyniki mogą wesprzeć polskie stanowisko
Znaczenie badania wykracza poza samą analizę zmian na rynku.
Zgodnie z informacjami przekazanymi przez TLP wyniki mogą zostać wykorzystane jako argumenty w przyszłych pracach dotyczących zasad współpracy transportowej między Unią Europejską a Ukrainą.
Mają również stanowić punkt odniesienia przy przygotowywaniu stanowiska Polski w negocjacjach akcesyjnych z Ukrainą w obszarze polityki transportowej.
Dyskusja dotyczy więc nie tylko obecnych zasad dostępu do rynku, ale również tego, jak w przyszłości mogą wyglądać warunki konkurencji między przewoźnikami unijnymi i ukraińskimi.
Równolegle trwa badanie na zlecenie Komisji Europejskiej
Krajowa inicjatywa wpisuje się w szersze działania analityczne prowadzone na poziomie Unii Europejskiej.
Równolegle na wniosek Komisji Europejskiej prowadzone jest badanie wpływu umowy na rynki państw członkowskich. Ma ono pokazać, jak częściowe zniesienie obowiązku posiadania zezwoleń wpłynęło od lipca 2022 r. na działalność przedsiębiorstw transportowych.
Firmy mogą wskazywać m.in. zmiany w liczbie zleceń, obsługiwanych kierunkach, stawkach frachtowych oraz swojej pozycji na rynku krajowym i międzynarodowym.
Celem unijnego badania jest zebranie praktycznych doświadczeń przedsiębiorców, których nie da się w pełni odtworzyć wyłącznie na podstawie statystyk granicznych i danych o liczbie przejazdów.
Umowa obowiązuje do marca 2027 r.
Porozumienie między Unią Europejską a Ukrainą zostało podpisane 29 czerwca 2022 r. Jego celem było ułatwienie ukraińskim przewoźnikom dostępu do rynków zagranicznych i zapewnienie możliwości wywozu towarów po ograniczeniu części tradycyjnych szlaków eksportowych. Umowa zniosła obowiązek uzyskiwania dodatkowych zezwoleń na przewozy dwustronne i tranzytowe wykonywane przez przewoźników z Ukrainy i Unii Europejskiej.
Obecny okres obowiązywania porozumienia kończy się 31 marca 2027 r. Choć większość państw członkowskich poparła jego przedłużenie, Polska zgłaszała sprzeciw, wskazując na pogorszenie pozycji rodzimych przewoźników na rynku przewozów z Ukrainą.
Według danych przedstawionych podczas konferencji „Granica polsko-ukraińska. Szansa czy bariera rozwoju?” przed wejściem w życie umowy udział polskich przewoźników w rynku ukraińskim przekraczał 40 proc. Obecnie wynosi około 7 proc. Jednocześnie granicę polsko-ukraińską przekracza rocznie ponad milion ukraińskich ciężarówek.
Ukraina zbliża przepisy do standardów unijnych
Dyskusji o warunkach konkurencji towarzyszą zmiany legislacyjne po stronie ukraińskiej. Od 26 lipca 2026 r. obowiązują tam nowe przepisy dotyczące czasu pracy i odpoczynku kierowców, które zbliżają część zasad do standardów Unii Europejskiej.
Regulacje obejmują m.in. obowiązek odbywania regularnego tygodniowego odpoczynku poza kabiną, ograniczenie pracy nocnej do 10 godz., stosowanie inteligentnych tachografów G2V2 w nowych pojazdach wykorzystywanych w transporcie międzynarodowym oraz wydłużenie okresu danych kontrolnych do 56 dni.
Zmiany zmniejszają część różnic regulacyjnych między rynkiem ukraińskim i unijnym, ale nie przesądzają o pełnym wyrównaniu warunków konkurencji. Nadal pozostają różnice dotyczące kosztów pracy, obciążeń administracyjnych oraz zakresu i skuteczności egzekwowania przepisów.
Dane mogą wpłynąć na dalszą debatę
Najbliższe miesiące będą istotne dla dalszych zasad funkcjonowania umowy UE–Ukraina. Jej obecny okres obowiązywania kończy się w marcu 2027 r., a równolegle trwają zarówno analizy unijne, jak i badanie prowadzone na potrzeby polskiej administracji. Wyniki krajowego badania oraz równoległej analizy prowadzonej na poziomie Unii Europejskiej mogą stać się jednym z elementów dalszej dyskusji o zasadach przewozów po 31 marca 2027 r.
W przypadku Polski będą miały również znaczenie przy formułowaniu stanowiska w negocjacjach akcesyjnych Ukrainy w obszarze polityki transportowej.
